Амьдралынхаа хамгийн гэгээн үеэ дурсаач гэвэл хүүхэд нас гэж хэлэх хүн олон болов уу. Тиймээс ч хүүхэд насанд хүргэж өгдөг галт тэрэг хэрвээ байдаг бол хүн бүхэн сууна даа хэмээн дуулдаг. Зусланд өнгөрүүлсэн хөгжилтэй өдрүүд балчирхан үеийг санагалзуулан хүн бүрийн сэтгэлд уяатай байдаг нь дамжиггүй. Энэ л гэгээн дурсамжаа хөглөх, нарсан ойн сэнгэнэсэн агаараас багахан ч атугай хүртэх, зуслан буухаас амжиж хүүхдүүд хэрхэн амарч буйг сурвалжлахаар “Найрамдлын Эрдэнэс” зусланг зорилоо. Эрдэнэтээс давхисаар Булган аймгийн Хангал сумын нутаг “Алтан тэгшийн ам”-нд орших тансаг байгальтай гоёхон зусланд ирлээ. Энд нартай бороо орж, цэцэгсийн анхилуун үнэр хамар цоргино. Биднийг очиход хүүхдүүд Соёл урлагийн танхимаасаа бүлэг бүлгээрээ жагсан гарч ирэв.
Дараа жил зусландаа дахин ирнэ
Зуслангийн сүүлчийн ээлж болохоор ихэвчлэн ахлах ангийн хүүхдүүд байгаа бололтой. Тэдэн дундаас хамгийн бяцхан нь болох “Одод” бүлгийнхэнтэй уулзлаа. Дарханаас ирсэн Бүжинлхам охин дөрөв дэх жилдээ амарч байгаа гэнэ. Цовоо, жаахан энэ охин жилийн жилд зусландаа ирэх өдрийг тэсч ядан хүлээдэг тухайгаа шулганан ярив. Тэр Зуслангийн нэг өдөр буюу хүүхдүүд багшаар ажилладаг хөтөлбөрт дуртай. Хоёр удаа багш болсон нь түүнд их сонирхолтой байсан аж. Тэд зуслангийн хоолны амт сайхан, агаар цэнгэг, багш нар ааш сайтай, олон найз нөхөдтэй болсон тухайгаа хөөрөлдөн, дараа жил заавал ирэхээ бие биеэсээ өрсөн ярих. Ижилдэн дассан тэдэнд зуслангийн долоо хоног хэтэрхий цөөдөж байгаа гэнэ. Мөн зуслангийн зарим хөтөлбөрт насаар нь ялгаж оруулаагүйд гомдсоноо нуусангүй. Зуслангийн шатрын аварга бүлгээс нь төрснийг тэд бахархалтай ярив. Багш нарын урлагийн тоглолт тэдэнд их таалагддаг гэсэн. Яриан дундуур бүлгийн уриагаа нэгэн дуугаар зуслангийн нам гүмийг эвдэн цуурайтуулан унших нь өхөөрдмөөр. Мөн авьяаслаг охин, хүү хоёр найзуудынхаа гар утасны цоглог аянд бүжиглэж үзүүүлэв. Орой болох “Зуслангийн долоон бүжгийг хэн сайн бүжиглэх вэ” тэмцээнд ирээрэй гэж Одод бүлгийнхэн биднийг урив.
Маргааш буцна гэхээс гунигтай
Найрамдлын Эрдэнэс зуслан энэ жил найман ээлжинд 2900 орчим хүүхэд хүлээж авсан нь өмнөх жилүүдээс хүүхдийн тоо даруй 25 хувиар нэмэгдсэн гэж зуслангийн мэргэжилтэн О.Дэлгэрмаа ярьсан. Энд амрах хүүхдүүд хүрээгээ тэлж Улаанбаатар, Дархан, Сэлэнгэ, Булган, Архангай, Дорноговь, Замын –Үүд, бүр ОХУ-ын Буриад, Хятад, Герман, Америкаас ч багачууд зорьж ирдэг болжээ. Тэд сэтгэл дүүрэн, дахин ирэхийн хүслэн хүлээлт болж буцна.
Энэ зусландаа олон жил амарсан голдуу Эрдэнэтийн оюутан сурагчдыг багшаар сонгон ажиллуулдаг. Иймээс хүүхдүүдтэй ойр элэгсэг ханддаг гэх. Ноднин жил эцэг эхийн өдөрлөг зохиодог байж. Эцэг эх нь ирэх боломжгүй хүүхдүүдийн сэтгэлийг эмзэглүүлэхгүй гэхдээ энэ жилээс больсон гэж багш нар ярьсан. Найман ээлж дараалан багшилсан Б.Цэрэн, “Энэ онд бид хүүхдүүдийнхээ дунд үр өгөөжтэй олон сайхан үйл ажиллагаа явууллаа. Олон ч хүүхэдтэй байлаа. Урьд нь Улсын баяр наадмаар хүүхдүүд цөөрчихдөг байсан бол энэ жил 500 орчим хүүхэд амарсан. Хүүхдийн инээд хөөр, баясал цалгисан зуслангийн сүүлчийн ээлж маргааш бууна гэхээс гунигтай байна гээд хоолой нь зангирав.
Экологийн мэдлэг олгодог
Хүүхдүүдэд эх орон, байгаль дэлхийгээ хайрлах, ан амьтдыг хамгаалах экологийн ойлголт өгдөгөөрөө эднийх бусад зуслангаас ялгардаг. Ховордсон ан амьтдыг нутагшуулан, төрөл бүрийн шувуудыг тэжээн өсгөж буйг нүдээр харах нь хүүхдүүдэд илүү бодитой, сонирхолтой байдаг нь дамжиггүй. Ашиглаагүй гэрлээ унтраах, цэвэр усаа хэмнэх, хогийг хаа сайгүй хаяхгүй байх нь эргээд эх орон, байгаль дэлхийгээ хайрлах соёл, томоохон алхам болдгийг хүүхдүүд экологийн танхимын сургалтаас мэдэж авсан гэв. Хүүхдүүдийн амрах байр тохилог юм. Тэднийг тав тухтай амраахын тулд “Эрдэнэт” үйлдвэрээс өрөө байрыг засаж тохижуулан, зарим орыг сольж, хоолны заалыг нэмж барьж өгчээ. Заалны хүрэлцээ сайжирсан нь хөтөлбөр, үйл ажиллагааны цагийг хэмнэх сайхан боломж олголоо гэж багш нар сэтгэл хангалуун ярилаа.
Амин дэмээр баялаг, эрүүл хоолтой
Үд дунд тогооч нар хүүхдүүдийг ногоотой шөл, тахианы шарсан мах, хүрэн манжингийн салат, талх жимсний шүүсээр дайлав. Бүхэл үрийн гурилаар өөрсдөө барьсан шинэхэн талхны амт, үнэр содон сайхан байлаа. Олон хүүхдийн хоол гэхэд амттай, амин дэмээр баялаг бас эрүүл санагдсан. Томхон хөвгүүд хоолоо нэмүүлж харагдана. Хооллож дуусаад хүүхэд бүр аяга тавгаа хурааж заншжээ. Тэд хоолондоо сэтгэл хангалуун байгаагаа илэрхийлсэн. Зуслангийн ахлах тогооч Б.Насандэлгэр “Энэ жил өмнөхөөс ачаалал ихтэй байлаа. Энэ ээлжинд цөөвтөр ердөө 150 гаруй хүүхэдтэй байна. Эхний дөрвөн ээлжинд 500 хүүхэд хүлээн авсан ч манай баг хамт олон амт чанар, амин дэм, шингэц сайтай олон төрлийн хоолоор үйлчилж хичээж ажилласан” гэв. Гал тогоонд есөн хүн ажиллаж , хүүхдүүдийг өдөрт зургаан удаа төрөл бүрийн хоолоор дайлдаг аж.
“Ятгах, найрах” эрдэмд суралцав
Үдийн хоолны дараа Pitch буюу ятгах, найрах гэгч юу болох тухай сургалт явуулж, богинохон тэмцээн зохиов. Үүнийг ШУМТ-ийн бүтээмж инноваци хариуцсан салбарын захирал Д.Батхуяг удирдав. Pitch гэдэг нь өөрт төрсөн шинэ санаагаа богино хугацаанд оновчтой танилцуулж, тухайн санаа шийдлээ хэрэгжүүлэхэд хэрэгцээт зүйлсээ олж авах арга аж. Сургалтын дараа хүүхдүүд зуслангийн үйлчилгээ, зуслангийн амьдралын эргэн тойронд тулгамдаж буй асуудлыг гарган танилцуулж, шийдэх арга замыг эрэлхийлэн уралдав. Тэд Зуслангийн удирдлагад хандан бид дэртэй болмоор байна, зуслангийн хугацааг сунгамаар байна, амралтын төгсгөлд аялал зохиох хэрэгтэй гэх мэт санаа дэвшүүлж, эдгээр асуудал нь хүүхдийн эрүүл мэнд, сэтгэл өөдрөг амрахад хэрхэн саад болж байгааг нотлохыг оролдон, шийдвэрлэх арга замыг эрэлхийлж байгаа нь сайшаалтай.
Өөрийн санаагаа богино хугацаанд танилцуулж хүнийг ятгах, итгүүлэх нь чухал чадварын нэг аж. Энэ тэмцээнд олонтаа оролцсоноор багахан асуудлыг шийдэх гарцыг олохоос эхлэн агуулга нь томорч, улс орон цаашлаад хүн төрөлхтөний өмнө тулгамдаж буй асуудлыг хөндөн, шийдлийг олох арга замыг эрэлхийлэх чадвартай болох аж. Монголд анх удаа хүүхдийн дунд “Найрамдлын Эрдэнэс” зуслан “ятгах, найрах” чадвар эзэмших анхан шатны сургалтыг зохион байгуулсан нь онцлог байлаа.
Хүүхдийн инээд хөөр, ил цагаан яриа, дуу хуур, бүжиг наадам, басхүү хөнгөн гуниг хургасан зуслангийн амьдрал тэртээд одсон хүүхэд насны дурсамжийг сэдрээн, сэтгэлд баясал авчрав. “Найрамдлын Эрдэнэс” зусланд насандаа мартамгүй сайхан дурсамж бүтээн амарч буй багачууд биднийг гар даллан үдлээ...
Я.ЭНХТУЯА
Нар минутад мандаж минутад жаргана.
Үс засуулвал: 
Суудал: 
