Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэдэх Технологийн сургуульд дэлхийн боловсролын чиг хандлагад нийцсэн Чадамжид суурилсан сургалтын хөтөлбөр хэрэгжих эхлэл тавигдсан талаар тус сургуулийн сургалтын мэргэжилтэн Н.Зул-Эрдэнэтэй ярилцлаа.
-Чадамжид суурилсан сургалтын хөтөлбөр хэрэгжүүлэх болсон шалтгаан нөхцөлийн талаар эхлээд тайлбарлаач?
-2017 онд болсон “Хөгжлийн цогц бодлого” сэдэвт 1000 инженерийн зөвлөгөөн дээр хүний нөөцийн бодлого чиглэлээр манай Суурь шинжлэх ухааны тэнхимийн Л.Наранцэцэг багш “Хүний нөөцийн сургалт хөгжлийн асуудал” сэдэвт илтгэл тавьж шилдгээр шалгарсан. Илтгэлийн гол үзэл санаа нь Хамтын гэрээний 2.4 заалтын дагуу эцэг, эхийнхээ оронд ажилд орсон залуусаар компанийн ажилчдын нэгэн үе шинэчлэгдсэн тул тэднийг давтан сургах шаардлага зайлшгүй ургаж байгааг хөндсөн юм. Үүнд үйлдвэрлэлийн бүтцийн нэгжийн хэсгийн мастеруудаас эхлээд бүх түвшний удирдлагууд санал нэгдэж байгаагаа илэрхийлсэн. Шинээр орсон залуус ажлын байранд тавигдах шаардлагыг бүрэн хангаж чадахгүй байна. Хэдийгээр мэргэжлээр нь бэлтгэгдээд ороод ирчихсэн ч гэсэн мэргэжлийн ур чадвараас гадна хамгийн чухалд тавигдах болсон харилцаа, хандлага хангалттай сайн биш. Бид шинэ залуу ажилчдыг жинхэнэ чадварлаг, хэрэгцээтэй уурхайчид болгон бэлтгэх шаардлагатай. Иймээс чадамжид суурилсан сургалтын төсөл хөтөлбөрийг бид хэрэгжүүлнэ.
-Манай Технологийн сургууль уламжлалт сургалтын арга барилтай. Тэгвэл чадамжид суурилсан сургалт нь ямар онцлогтой вэ?
-Уламжлалт сургалтаар онолын хичээлийг танхимд үзээд, сурсанаа үйлдвэрлэлийн дадлагаар биежүүлж баталгаажуулдаг. Цогц-багц юмыг үйлдвэр дээр очоод задалж чаддаггүй гэх үү дээ. Чадамжид суурилсан сургалтын тогтолцоо Монгол улсын мэргэжлийн боловсролын салбарт 2010 оноос төсөл хөтөлбөрөөр туршигдаад өнөөдрийг хүрсэн. Канад, Сингапур, Австралийн гээд чадамжид суурилсан олон улсын сургалтын загварыг Монголд нутагшуулах зорилгоор гол төлөв сургалтын байгууллагууд дээр төсөл хөтөлбөрөөр хэрэгжиж байгаа. Харин ажил олгогч, аж ахуйн нэгж байгууллагад энэ сургалт хэрэгтэй гэдгийг бид илтгэлээрээ гаргаж тавьсан. Уламжлалт сургалт хувь хүний хэрэгцээнд тулгуурласан бус нийтийн байдаг бол чадамжид суурилсан сургалт хувь хүний мэдлэг, ур чадвар, хэрэгцээнд суурилж явагддаг онцлогтой. Өөрөөр хэлбэл уламжлалт сургалт тогтсон хөтөлбөрөөр явагддаг бол чадамжид суурилсан сургалтын хөтөлбөр маань хувь хүнд зориулсан учраас яаж ч өөрчилж болно. Мөн чаддаг болтол нь хугацаа хамаарахгүй сургадгаараа онцлог. Ур чадварын үзүүлэлтийг хангаж байна гэж үзсэн үедээ ажлын байр руу гаргана.
-Чадамжид суурилсан сургалтын олон улсын хэд хэдэн загвар байдаг юм байна. Манайх хаанахын загвараар үлгэр авч байгаа вэ?
-Сингапурын чадамжид суурилсан тогтолцооны таван үе шаттай загварыг суурь болгож байгаа. Нэгдүгээрт шинжилгээ, хоёрт загварчлал, гуравт боловсруулалт, дөрөвт хэрэгжүүлэлт, тавд үнэлгээ гэсэн шатлалтай. Ажил олгогч, ажилтан хоёрын хэрэгцээ шаардлага дээр үндэслэдэг онцлогтой. Үр дүн нь ерөөсөө л чадамжтай ажилтан. Эрдэнэт үйлдвэр ХХК-ийн хувьд ямар байх вэ гэдгээ боловсруулна. Өөрөөр хэлбэр залуусыг компанид хэрэгтэй, сэтгэлтэй, чадвартай, зөв хандлагатай ажилтан болгон сургах хөтөлбөр юм.
-Чадамж гэж чухам юуг хэлэх вэ?
-Мэдлэг, ур чадвар, хандлага гурвын цогцыг нь чадамж гээд байгаа юм. 2018 оны төгсгөлд Л.Наранцэцэг багш бид хоёр Холбооны Бүгд Найрамдах Герман улсын Берлин, Лайпциг, Хамбург хотод байрлах мэргэжлийн холбоо, үйлдвэрлэлийн дэргэдэх мэргэжлийн сургалтын төвүүдийн үйл ажиллагаатай танилцаж туршлага судалсан. Эндэхийн стандарт, төсөл хөтөлбөрүүд нь олон улсад хүлээн зөвшөөрөгддөг. Энэ стандарт хөтөлбөрөөр суралцаж төгссөн ажилтан бол дэлхийн хаана ч үнэлэгдэнэ.
-Энэ ажлыг эхлүүлэхийн тулд нэн түрүүнд юу хийх вэ?
-Мэргэжлийн дүн шинжилгээ гэж маш том ажил хийгдэнэ. Үндсэн дөрвөн цех дээр Засвар монтажийн цех нэмэгдээд, эхний ээлжинд таван цехийн түвшинд ажил мэргэжлийн дүн шинжилгээ хийх юм. Тухайлбал, үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмжийн засварчны хувьд гэхэд гуравдугаар зэргийн засварчнаас эхлээд зургадугаар зэргийн засварчин, мастер, механикууд, Механикийн хэлтсийн тэргүүлэх мэргэжилтнүүд хүртэл механикийн чиглэлийн бүх шатны ажилтан, мэргэжилтнүүдийг цуглуулаад ажил мэргэжлээр дүн шинжилгээ хийнэ. Эндээс хөтөлбөр ямар байдлаар, яаж хийгдэх суурь тавигдах юм. Үүний дараа хөтөлбөр боловсруулагдана.
-Чадамжид суурилсан сургалтын хөтөлбөрөөр хичээл заах багш нарыг хэрхэн бэлтгэх вэ?
-Энэ сургалтаар мэргэшсэн Олон улсын багш нар, дээр нь манай үндэсний мэргэшсэн зөвлөхүүдийг авчирч багш нараа бэлтгэнэ. Хөтөлбөр боловсруулагдаад, багш бэлтгэгдсэний дараа хийх нэг чухал ажил бол хөтөлбөрөөр бэлтгэгдсэн хүмүүсээ үнэлэх.
-Ямар шалгуураар...?
-Сургалтын шинэ хөтөлбөр хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд Ажил мэргэжлийн лавлах, Мэргэжлийн стандарт гэж хоёр чухал баримт бичиг гарна. Энд жишээ нь засварчин хүн гэхэд нэгдүгээр зэргээс зургадугаар зэрэг хүртэл юу мэдэх, юу чадах ёстой вэ гэдэг жагсаалт гарна. Өөрөөр хэлбэл гуравдугаар зэргийн засварчин хэдэн чадамж эзэмшсэн байж энэ ажлыг гүйцэтгэх юм гэдгийг нарийн тогтооно. Тэгэхээр Ажил мэргэжлийн лавлах, Мэргэжлийн стандарт гэсэн хоёр баримт бичгийг үндэслэж үнэлнэ гэсэн үг.
-Хэн үнэлэх вэ?
-Хэн дуртай нь үнэлэхгүй. Монгол улсын хувьд Мэргэжлийн боловсрол сургалтын үнэлгээний төв гэж чадамжид суурилсан хөтөлбөр стандартаар бэлтгэгдээд гарсан ажилтныг үнэлдэг мэргэжлийн байгууллага бий. Энэ төвтэй бид хамтран ажиллаж, үнэлгээний ажилтнуудаа бэлтгэнэ. Технологийн сургуулийн багш нараас гадна жишээ нь Баяжуулах үйлдвэрийн ажилтныг тухайн цехийн үнэлгээний ажилтан үнэлж дүгнэнэ. Үүний тулд тэднийг сургалтад суулгаад Үндэсний хэмжээнд үнэлгээ хийх эрх олгоно. Ерөнхийдөө бэлтгэл ажил маань бүтэн жилийн турш үргэлжилнэ. Сургалтын орчин бүрдэнэ. Ингээд 2020 оноос компанийн хэмжээнд чадамжид суурилсан сургалт явагдаж эхэлнэ.
-Үнэлгээ зарим хүмүүст чадвартай гэдгээ хүлээн зөвшөөрүүлэх боломж олгож ч мэдэх юм байна...?
-Тэгэлгүй яахав. Өнөөдөр гуравдугаар зэргийн засварчин яг чадах ёстой бүхнээ үнэхээр чадаж байна уу, эсвэл бүр тавдугаар зэргийн чадвартай хэрнээ гуравдугаар зэргийн засварчны ажлыг хийгээд байна уу. Тэр хүний чадамжийн үнэлгээ бодитой эсэх нь эргэлзээтэй. Дараагийн нэг асуудал нь дөнгөж ажилд орсон хэрнээ мундаг чадвартай байж болно. Гэтэл ажилд ороод тодорхой хэмжээний ажлын туршлагатай болж байж зэрэг ахина гэсэн журам байдаг. Дор хаяж хоёр жил ажиллаж байж зэрэг ахидаг ч юм уу. Чадамжид суурилсан сургалтын хөтөлбөр дотроо сургалт, үнэлгээний хоёр тогтолцоотой. Шинээр ажилд орж байгаа хүн чадамжаа үнэлүүлээд зэргээ тодорхойлуулах боломжтой. Бид саяхан энэ төсөл хөтөлбөр хэрэгжихтэй холбоотойгоор журмаа шинэчилсэн. Энд үнэлгээтэй холбоотойгоор өмнөх болон одоогийн ур чадварыг хүлээн зөвшөөрч үнэлнэ гэж оруулсан. Хүмүүст чадвартай гэдгээ хүлээн зөвшөөрүүлэх боломж олгогдож байгаа юм.
-Баярлалаа.
М.ОДГЭРЭЛ
Нар минутад мандаж минутад жаргана.
Үс засуулвал: 
Суудал: 
