Экскаваторын туслах машинчаас ажлын гараагаа эхэлсэн нэгэн залуу өнөөдөр уурхайн оновчлол, геометаллургид суурилсан төлөвлөлтөөрөө хэдэн зуун сая ам.долларын өгөөж тооцож, зөвхөн нэг уурхайн бус салбарын ирээдүйг тодорхойлох түвшинд ажиллаж байна. Энэ бол уулын ашиглалтын инженер Тамейн Тилеуберди. Түүний 12 жилийн хөдөлмөр, бодит үр дүн, хүн бэлтгэсэн манлайллын тухай өгүүлснийг уншигч танд хүргэж байна.
Уул уурхайн салбарт төлөвлөлт гэдэг зөвхөн өнөөдрийн олборлолтыг тооцох биш, ирээдүйн нөхцөл байдлыг урьдчилан харж шийдвэр гаргах ухаан юм. Инженер Т.Тилеуберди энэ зарчмыг бодит үйлдвэрлэлд хэрэгжүүлж, уулын ажлын хувилбарт төлөвлөгөөг стратеги, тактикийн түвшинд боловсруулан жишиг болгон нэвтрүүлсэн нь түүний ажлын гол амжилт болж байна.
Тэрээр “Үр ашигт суурилсан уурхайн оновчлол, төлөвлөлт”, “Геометаллургийн хөтөлбөр” зэрэг олон улсын концепцыг “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын үйлдвэрлэлд бодитоор хэрэгжүүлэх үндэс суурийг тавьжээ. Үүний үр дүн тоо баримтаар тодорхой харагддаг. Уулын цулын ангиллыг эдийн засгийн үр ашигт тулгуурлан шинэчилснээр уурхайн нийт ашиглалтын хугацаанд 340 орчим сая ам.долларын нэмэлт орлого, жилд 6-7 сая ам.долларын өсөлт бий болж, уурхайн насжилтыг гурван жилээр уртасгах боломж бүрджээ. Мөн олборлолтын дараалал, уурхайн зам, овоолгын төлөвлөлтийг оновчилсноор 2026 онд 48 тэрбум төгрөгийн хэмнэлт гаргах тооцоо гарчээ. Геометаллургийн загварчлалыг уурхайн төлөвлөлттэй уялдуулж, тэсэлгээний блок моделийн хөгжүүлэлт болон “Alastri” программыг хослуулснаар хүдрийн технологийн шинж чанар тогтворжиж, металл авалт дунджаар 0.5 хувиар нэмэгдэн, жилд 2.6 сая ам.долларын орлого нэмэгдэх нөхцөл бүрдсэн нь түүний ажлын бодит үр дүн юм.
Т.Тилеуберди зөвхөн техник, эдийн засгийн шийдэлд анхаараад зогсохгүй хүний нөөцийн хөгжилд онцгой ач холбогдол өгдөг. Тэрээр мэргэжил нэгт, үеийн залуучуудыг дагалдуулан сургаж, уулын ажлын орчин үеийн аргачлал, геометаллургийн ойлголтыг системтэй зааж ирсэн. Үүний үр дүнд экскаваторын туслах машинчаас эхлээд уурхайн диспетчер, тэргүүлэх инженер хүртэлх олон залуус түүний шавь нараас төрөн гарчээ.
Түүнчлэн, “Эрдэнэт” цогцолбор их сургуулийн бакалаврын 25 оюутанд уулын ажлын төлөвлөлтийн “Micromine” программыг анхан, дунд түвшинд зааж, ШУТИС-ийн харьяа тус сургуулийн уул уурхайн тэнхимийн сургалтын хөтөлбөрт мэргэжлийн программ хангамжийн сургалтыг албан ёсоор оруулсан нь боловсрол-үйлдвэрлэлийн уялдааг шинэ түвшинд гаргасан үйл явдал болсон.
“Alastri” программыг нэвтрүүлэх явцад Ил уурхай болон Үйлдвэрлэл, техникийн хэлтсийн зургаан мэргэжилтнийг дадлагажуулж, программын хэрэглээг нэг хүний мэдлэг бус багийн чадавх болтол хөгжүүлсэн нь түүний манлайллын бас нэг илэрхийлэл юм. Шилдэг инженерийн тухай товч өгүүлэхэд ийм буюу.
Нар минутад мандаж минутад жаргана.
Үс засуулвал: 
Суудал: 
