Хөвсгөлийн цэнхэр хязгаараас тавдугаар ангийн жаалхан хүү Эрдэнэсийн хотод ахындаа ирж, суурьшив. Энд тэндгүй гагнуурын оч гялалзаж, урт кран, том техник хөлхөж, барилга байшингийн суурь тавих. Хотын гудамжинд амралтын өдрүүдээр орос голдуу залуусын дуу хуур, хөгжөөн наадам тасрахгүй. Энэ л орчин Түнэл сумын жаал хөвгүүнд тун соньхон. Цэнхэр дэлгэцээр “Эрдэнэт” үйлдвэр анхны баяжмалаа ачсан түүхэн өдрийн мэдээ үзэж суухад аварга комбинат, ажлын хувцастай залуус Л.Бадрахбаярт ер бусын бахархал төрүүлсөн гэдэг. Энэ цагаас гурван жилийн дараа тэр наймдугаар ангиа төгсөөд шууд л “Дарханы Поли”-ийн өрмийн техникчийн анги сонгожээ. Геологийн олон улсын экспедицид дадлага хийж явсан шилдэг оюутан бол өнөө цагийн Эрдэнэт үйлдвэрийн Хөдөлмөрийн аварга, Хүндэт дэвтэрт нэрээ мөнхөлсөн Геологи хайгуулын экспедицийн цооног өрөмдөгч Лосолын Бадрахбаяр юм. Тэрбээр “Эрдэнэтийн-Овоо” орд газрын хэвлийн эрдэнэсийг ил гаргах их үйлсэд хагас жаран илүү хугацааг зориулж явна. Л.Бадрахбаяр хайгуул, тэсэлгээ, инженер геологи, худаг ус, барилгын суурь зэрэг өрөмлөгийн аль ч төрөлд мэргэшсэн ажилтан аж. Түүний тухай Геологи хайгуулын экспедицийн дарга М.Дамдинсүрэн:
“Л.Бадрахбаяр манай цехэд 30 гаруй жил ажиллахдаа төлөвлөгөө нормоо тогтмол давуулан биелүүлж ирсэн. Ажилдаа чин сэтгэлээсээ ханддаг, хамт олондоо түшигтэй хүн дээ. Олон шавьтай. Түүний шавь нараас ерөнхий инженер, мастер, сайн өрөмдөгчид төрөн гарсан. Тэр үлгэр дуурайлалтай, ахмад ажилтны нэг” гэсэн бол Геологи хайгуулын ангийн дарга асан, Геологи маркшейдерийн хэлтсийн Өрөмдлөг хариуцсан тэргүүлэх инженер Д.Түвшинбаяр: Л.Бадрахбаяр, Ганбат бид 20-иодхон настайдаа Залуучуудын бригад байгуулан баг болон ажиллаж, хээрийн онцгой даалгаварт ч олонтаа цуг явж байлаа. Тухайн үед тулгамдсан асуудлаа зөвшилцөж, хүндхэн ажлын ард дөмөгхөн гардаг байв. Үүнд Бадрахбаярын маань нөлөө их. Тэр ажилдаа үнэхээр зүтгэлтэй, үүрэг даалгаврыг “тултал” биелүүлдэг, хариуцлагатай, санаачилгатай өрөмдөгч. Шинэ техник технологийг богино хугацаанд эзэмшиж, бусдадаа зааж сургадаг. Шавь нартаа, хүмүүст чин сэтгэлээр ханддаг. Залууст өрөмдөгчийн эрдэм, техникээ ариг гамтай, сайн эзэмшихийг сургахын зэрэгцээ “Өвлийн хүйтэнд дулаан хувцасла, биеэ зөв авч яв, хорт зуршлаас хол бай” гээд л сургана. Өөрөөрөө үлгэрлэнэ. Ер нь хамт ажиллахад түшигтэй, найдвартай хүн дээ миний найз” гэсэн юм. Түүний шавь цооног өрөмдөгч Ж.Буянжаргал: “Би 2004 онд Л.Бадрахбаяр багшийгаа дагалдаж эхэлсэн, одоо 19 дэх жилдээ ажиллаж байна. Манай багш өрөмдөгчийн техникийн онолын өндөр мэдлэгтэй, олон жилийн туршлагатай шилдэг өрөмдөгч. Намайг амьдралд хүргэсэн багшийнхаа хэлсэн, заасан бүрийг өөртөө шингээхсэн гэж хичээж явна. Зөвхөн мэргэжлийн хувьд төдийгүй, амьдралаа хэрхэн авч явах, өөрийгөө боловсруулах, эрүүл идэвхтэй амьдрах тал дээр ч бидэнд байнга үлгэрлэдэг. Багш маань хүний төлөө халуун сэтгэлтэй хүн дээ” гэв.
Тэрбээр 2021 онд ашиглалтын хайгуулын өрөмдлөг болон катодын зэс үйлдвэрлэх төслийг түүхий эдийн нөөцөөр хангах зорилгоор хийгдсэн 8а, 12 дугаар үүсмэл ордын нөөц тогтоох хайгуулын өрөмдлөгийн ажилд нийт 1500 т.м өрөмдөж, төлөвлөгөөт даалгаврыг 100 хувийн гүйцэтгэлтэй, осол авааргүй, цаг хугацаанд нь гүйцэтгэсэн байна.
Түүнчлэн гидрогеологийн цооногийн өрөмдлөгийн ажлыг явуулахад ашиглах шууд болон урвуу үлээлгэтэй хийн цохилуурт эргэлтэт өрөмдлөгийн арга, төв алдуулагчтай хийн цохилуурт эргэлтэт өрөмдлөгийн арга технологийг нутагшуулан, үйлдвэрлэлд нэвтрүүлсэн нь одоог хүртэл ашиглагдаж байна.
Тэрээр хамт олныхоо тухай: Халуунд нь халж, хүйтэнд хөрч, цас, бороотойд ч нөмөрлөх бараадах юмгүй хээр хөдөө өрмийн сумаа эргүүлээд зогсох нь геологичид, өрмийнхөн. Ер нь л манайхан хүнд хүчрийг нугалдаг шандастай эрчүүд гэв. Энэ жил Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газраас явуулсан, өөрийн мэргэжлийн онцлог, дадлага туршлага, арга барилаа залуу үедээ өвлүүлэх зорилготой Залгамж хөтөлбөрт хамрагджээ. Тэрбээр энэ тухай, Ажлын гараагаа эхлэхдээ орос мэргэжилтэнтэй багш, шавийн гэрээтэй байсан үеийг нь санагдуулсан, үр дүнтэй сайхан ажил болсныг дурдав.
Өдгөө түүний нас тавь нэлээн хэвийсэн ч тэр шандаст эрийн ажлаасаа шантарч, ядарсангүй. Залуустайгаа зааланд ширэн бөмбөг “хөөнө”, ууланд алхаж, алжаалаа тайлна. Эрүүл саруул, эрч хүчтэй ажилладгийн нэгэн шалтгаан нь энэ болов уу.
Л.Бадрахбаярынх гурван охин, нэг хүүтэй, хоёр зээтэй өнөр айл. Хээр хөдөө олон хоногоор явах түүний арыг гэргий Ч.Энхцэцэг нь найдвартай даана. Өндөр настай ижийг нь ч хайрлан асарч, тойглох эхнэрээ тэр магтана.
Л.Бадрахбаярын үйлдвэрлэлийн болон хээрийн онцгой даалгаврыг биелүүлэн ажилласныг нь өндрөөр үнэлж 1995 онд Эрдэнэт үйлдвэрийн Хөдөлмөрийн аварга, 2000 онд Монголын Залуучуудын Холбооны Тэргүүний залуу алтан медаль, 2005 онд Үйлдвэр Худалдааны яамны Тэргүүний геологич тэмдэг, 2008 онд Эрдэнэт үйлдвэрийн 25 жилийн ойн медаль, 2009 онд Хөдөлмөрийн хүндэт медаль, 2016 онд Орхон аймгийн Засаг даргын Хүндэт тэмдэг, 2021 онд “Эрдэнэт” үйлдвэрийн нэрэмжит шагнал “Эрдэнэт дээд өргөмжлөл”, Төрийн дээд шагнал “Алтан гадас” одонгоор шагнасан байна.
“Эрдэнэтийн-Овоо” ордын хүдрийн нөөцийг нэмэгдүүлэх, үйлдвэрийнхээ насжилтыг уртасгах түүхэн үйл хэрэгт үнэтэй хувь нэмрээ оруулж, Эрдэнэт үйлдвэрийн Хүндэт дэвтэрт нэрээ мөнхөлсөн, шилдэг өрөмдөгч Л.Бадрахбаярын үйлс бүтээл нь үргэлж дээшээ байг ээ.
Я.ЭНХТУЯА















