• Б.МЯНГАНБАЯР: “Би хотынхоо, үйлдвэрийнхээ төлөө юм хийх ёстой” гэдэг бодол санааг аваасай

        ОХУ(ЗХУ)-д болон хуучин социалист системийн орнуудад их, дээд сургууль төгсөгчдийн IV чуулганыг энэ сарын 17-ны өдрийн 14.00 цагаас Эрдэнэт хотноо зохион байгуулахаар төлөвлөжээ. Чуулганы бэлтгэл ажил хэрхэн хангагдаж байгаа талаар “ОХУ (ЗХУ)-д сургууль төгсөгчдийн холбоо”-ны Орхон аймгийн салбарын тэргүүн Б.Мянганбаяр гуайтай ярилцлаа.     -ОХУ-д сургууль төгсөгчдийн чуулга уулзалтыг сэргээх нь ямар ач холбогдолтой вэ?   -Холбооны анхдугаар чуулганыг 2008 онд Эрдэнэт үйлдвэрийн дэмжлэгтэйгээр зохион байгуулсан. Анхдугаар чуулганаас уриалга гаргаж, холбооны зорилго, чиглэлийг тодорхойлсон нь хамгийн том ололт байсныг энд хэлэх нь зөв байх. Тухайн үед 11 хүний бүрэлдэхүүнтэй Удирдах зөвлөлийг сонгоход миний бие гишүүнээр сонгогдож байлаа. 2010, 2012 онд хоёр жилийн хугацаатай чуулганыг зохион байгуулж, түүнээс хойш тасраад байсан юм. “ОХУ-д сургууль төгсөгчдийн холбоо”-г улсын хэмжээнд УИХ-ын дарга Занданшатар тэргүүлж, энэ жил ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путиныг ирэх үеэр Улаанбаатар хотод ээлжит чуулганыг зохион байгууллаа. Одоо орон нутагтаа хийхээр төлөвлөн, бэлтгэл ажлаа хангаж байна. Их, дээд сургууль төгсөгчдийн хувьд эргэх холбоогоо сайжруулах, хоорондоо танилцах, мэдлэг туршлагаа хуваалцах боломжийг бүрдүүлэх нь олон талын ач тустай. Нэгд, хотоо хөгжүүлэх, үйлдвэрлэлийн үр ашгийг дээшлүүлэх, шинэ техник технологи нэвтрүүлэх чиглэлээр хийж байгаа залуучуудын инновацийн ажлыг судалж, үр дүнг нь олон нийтэд түгээх, сурталчилах, боломжтой бол төгссөн сургуульд нь зуучлах, мэдээлэх ажлуудыг зохион байгуулна. Хоёрдугаарт, улс орны хөгжилтэй холбогдуулан залуучуудыг чадавхижуулах шаардлага бий болж байна. Энэ хүрээнд төгссөн сургууль дээрээ очиж дадлага хийх, мэргэжил дээшлүүлэн суралцахад нь гүүр болно гэж үзэж байгаа.     -Хойд хөршид сургууль төгсөгчдийн тоон судалгаа бий юу?    -Орхон аймгийн хэмжээнд ОХУ-д их, дээд сургууль төгссөн 400-500 хүн байна гэсэн тоон судалгааг хэдэн жилийн өмнө гаргаж байсан. Өнөөдөр Эрдэнэт үйлдвэрийн хэмжээнд ажиллаж байгаа 340-өөд, ажлаас чөлөөлөгдсөн болон тэтгэврийн насны 400 орчим төгсөгч байгааг судалгаагаар гаргасан. Эрдэнэт үйлдвэрийн хэмжээнд 700 гаруй хүн байна гэж бодвол аймгийн хэмжээнд чамгүй тоо гарах байх. Ер нь сургууль төгсөгчдийн бүртгэлийг нарийн гаргахыг зорьж байна. Энэ нь алсдаа хэрэгтэй.     -Чуулга уулзалтын хүрээнд ямар ажлууд зохион байгуулах вэ?     -Чуулганд “Монгол-Оросын найрамдлын нийгэмлэг”-ийн дарга, БНМАУ-ын баатар, сансрын нисгэгч Ж.Гүррагчаа, ОХУ-д сургууль төгсөгчдийн /МАВСУЗ/ холбооны дэд тэргүүн, Монгол Улсын Гавьяат багш Д.Цогзолмаа нарыг урьсан. Тэд Халхын голын 80 жилийн ойг тэмдэглэн өнгөрүүлэх хүрээнд хийгдсэн ажлууд, холбооны зүгээс цаашид тавих зорилго, зорилтуудаа тодорхой ярьж, танилцуулга мэдээлэл хийхийн зэрэгцээ санал хүсэлт хүлээн авч, төгсөгчидтэй чөлөөт ярилцлага хийх юм. Төгсөгчид хоорондоо танилцахаас гадна “Би хотынхоо, үйлдвэрийнхээ төлөө юм хийх ёстой” гэдэг бодол санааг аваасай гэж хүсч байна. Энэхүү чуулга уулзалт нь өргөн утгаараа Монгол-Оросын найрамдлыг бэхжүүлэхээр хийж байгаа ажлуудын нэг.     -Өнөөгийн залуучуудын дийлэнх хувь нь сайн сургуульд мэргэжил дээшлүүлж, мэдлэг чадвараа зузаатгахыг хүсч байгаа гэдэгт эргэлзэхгүй байна. Ямар сур    -ОХУ-ын Уралын их сургууль дэлхийн “ТОП 100” сургуулийн жагсаалтад орохоор хөтөлбөр боловсруулан ажиллаж байгааг энд онцолмоор байна. “ТОП” шалгуурыг хангахын тулд нийт суралцагчдын тодорхой хувь нь гадаад оюутан байна, гадаадын улс орнуудтай хамтран ажиллах төсөл хэрэгжүүлэх, сургууль төгсөгчдийн эрдэм шинжилгээний бүтээллийг Олон улсын сэтгүүлд хэвлүүлэх зэрэг олон ажил багтдаг. Тиймээс гадаадын төгсөгчидтэйгээ холбоо тогтоож, гаднаас оюутан элсүүлэх, суралцуулах сонирхолтой болжээ. Уралын их сургууль Эрдэнэт үйлдвэртэй олон жилийн хамтын ажиллагаатай. Саяхан 17 инженер залуу тус сургуульд суралцахаар явлаа. Эрдэнэт үйлдэрт цагаан тоос дарах болон өнгөт металлургийн чиглэлээр хамтран ажиллахдаа Технологийн сургууль дээр тоног төхөөрөмж бүхий кабинет байгуулах боломжтой эсэх талаар бид санал оруулсан. Мөн Технологийн сургуулийн оюутнуудыг 2+2 хөтөлбөрөөр буюу сургалтынхаа 2 жилийг Уралын их сургуульд, үлдсэнийг эх орондоо суралцан хоёр дипломтой төгсөх талаар санал дэвшүүлээд байна. Сургуулийн дэргэдэх Мэргэжил дээшлүүлэх институтэд Эрдэнэт үйлдвэрийн инженер техникийн ажилтнууд суралцдаг байсан. Энэ уламжлалаа сэргээн, сургуультайгаа хамтран ажиллах боломж, гарц нээлттэй байна.     -Та өөрийн ажил, амьдралын арвин туршлагаас бидэндтэй хуваалцахгүй юу? ЗХУ-д ямар сургууль дүүргэсэн бэ?   -Миний бие ЗХУ-ын Свердловскийн Политехникийн дээд сургуулийг төгсөж, ЗХУ-ын Коммунист намын дэргэдэх Нийгмийн шинжлэх ухааны институтад докторын зэрэг хамгаалсан. Миний амьдралын бүх зүйл ЗХУ-д суралцаж боловсрол эзэмшсэнтэй холбоотой гэж боддог. Тэр ч утгаараа талархах сэтгэлийнхээ илэрхийлэл болгож холбооны ажилд идэвхитэй оролцохыг хичээж явна. “Свердловск хотын Политехникийн дээд сургууль төгсөгчдийн холбоо” гэж бий. Тус холбоог Улаанбаатар хотын захирагч асан Г.Мөнхбаяр ахалж, би тэргүүлэгчийн хувиар үйл ажиллагаандаа оролцож ирсэн.     -Таныг Эрдэнэт хотын намын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн даргын хариуцлагатай алба хашиж явсныг мэдэх хүн олон бий. Ажлын гараагаа хаанаас эхэлж байв?    -Миний бие 1967 онд Свердловскийн Политехникийн дээд сургуулийг төгсөөд 52 жил болж байна. ЗХУ-д оюутан байх үед сурлага, сахилгаараа шилдэг хүүхдүүдийг намд элсүүлдэг байлаа. Энэ журмаар намын гишүүн болж эх орондоо эргэн ирсэн юм. Улаанбаатар хотын Автозасварын заводын инженерээс ажлын гараагаа эхэлж, Ерөнхий инженер болтлоо дэвшин ажилласан. Тэр цагаас хойш тэтгэвэрт гарах хүртлээ улс төрийн ажилтан буюу намын хариуцлагатай ажил албан тушаал хашиж байлаа. Ажилчны хороонд Намын хорооны нэгдүгээр дарга, Эрдэнэт хотын намын хороонд нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга, сүүлд Ардчиллаас хойш ОХУ-ын БНТува улсын Ерөнхий консулаар ажилласан. Тувагаас эргэж ирээд Эрдэнэтийн Оёдлын цехийн даргаар ажиллаж байгаад өндөр насны тэтгэвэртээ гарсан. 1980 онд Коммунист намын дэргэдэх НШУ-ны төвд түүхийн ухааны докторын зэрэг хамгаалсан.    -Нэг ажлаас нөгөөд хөрвөж ажиллахдаа ур чадвараа хэрхэн ахиулж байв? Таны хувьд хамгийн их ачаалалтай ажил аль нь байсан бэ?   -Би 1985 онд 42 настайдаа Эрдэнэт хотын Намын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар ирсэн. Тэр үед залуу байж гэж бодогддог. Нэг намын системтэй байх үед бүх зүйл дээр намын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга шийдвэр гаргадаг байлаа. Ер нь намын ажилтай холбоогүй зүйл гэж байсангүй. Тэр ч утгаараа хувь хүнээс хамгийн их ур чадвар шаардсан ажил байсан гэж бодож байна. Энэ албан тушаал дээр сууж байгаа хүн олон талын боловсрол, мэдлэгтэй байх ёстой. Би Металлургийн буюу цутгуурын инженер мэргэжилтэй хүн. Гэтэл зориуд энэ том үйлдвэр дагасан хотыг удирдахад техникийн боловсролтой хүн байх шаардлагатай гэж үзсэн хэрэг л дээ. Мэргэжлийн чиглэлээр Эрдэнэт үйлдвэрийн удирдлагууд, инженер техникийн ажилтнуудтай уулзахад ямар ч байсан мэргэжлийн баримжаатай, энэ хүн худлаа хэлж байна уу, үгүй юу гэдгийг ялгаж таних чадвартай байлаа. Үндсэндээ суурь мэргэжил дээрээ үндэслэн өөрийгөө хөгжүүлж, тавигдсан шаардлагад тохируулан уншиж судалж, харилцаандаа их анхаарсан. Нэр төрөө өсгөхийн тулд бус улс орны эрх ашгийн үүднээс эдгээрийг хийдэг байлаа.    -Өнөөгийн залуучуудад хандан таны хэлэх үг?   -Би өөрийн амьдралын түүхээс цухас ярья. Улаанбаатар хотын Намын хорооны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга н.Алтангэрэл намайг өрөөндөө дуудаж, “Автозасварын заводын намын хорооны даргаар тавина” гэсэн саналаа хэлсэн юм. Тухайн үед Зөвлөлтийн хөрөнгөөр тохижуулсан Автозасварын завод нь 1200-аад хүнтэй, 1000 машинд их завсар хийдэг томоохон бүтэц байлаа. Намын ажлын талаар ойлголтгүй, тэр чиглэлийн сургууль соёл төгсөөгүй надад энэ санал хэтэрхий ахадсан. Үүнийгээ ч хэлсэн. Гэтэл н.Алтангэрэл дарга, “Би 29 насандаа Хүнсний үйлдвэрийн Сайдаар ажиллаж байлаа. Мянганбаяр аа, чи 29 насандаа 1200 хүнтэй жижиг заводыг ахлаад явж чадна. Юуны тулд ЗХУ-д сургууль төгслөө” гэж билээ. Ингээд би хорооны даргын үүрэгт ажилд томилогдсон. Итгэл, хариуцлага дааж явна гэдэг амаргүй. Дараа нь ЗХУ-д Намын сургууль төгсөж ирээд Ховд аймаг хариуцсан хорооны зохион байгуулагчаар ажиллаж байгаад Ажилчны районы Намын хороон даргын ажлыг хийсэн байдаг юм. Тэндээсээ Эрдэнэтдээ ирсэн. Энэ бүхнийг хэлэхийн учир нь хүн алсаа харсан зорилготой байх хэрэгтэйг залуустаа хэлэхийг хүслээ. Зорилгодоо хөтлөгдөн, өөрийгөө удирдах нь хамгийн зөв. Хариуцлагатай ажил хийхийн хэрээр өөртөө өндөр шаардлага тавьдаг юм билээ. Хамгийн наанадаж ажилдаа цагтаа ирдэг, цагтаа тардаг, ажил дээрээ үр бүтээлтэй ажиллах гээд олон зүйл яригдана. Зүгээр цаг өнгөрөөж суух нь сонин биш, санаачилгатай ажиллах хэрэгтэй л гэж зөвлөмөөр санагддаг. Аливаа санаачилга жижигдэнэ гэж байдаггүй. Эмх цэгцтэй, шударга байх тухай бодох хэрэгтэй. Одоогийн хүмүүс ядарсан зүдэрснээ гайхаж, халаглан, хэт залхуу болсон юм шиг санагддаг. Хот суурин газар амьдарч байгаа хүмүүст даарч хөрөх асуудал алга, сайхан л байна шүү дээ. Дэнгийн гэрэлд ном уншдаг цаг үе өнгөрсөн. Улс орныхоо хөгжлийг эерэгээр харж байна. Бид шилжилт, өөрчлөлтийг өөдрөгөөр харах хэрэгтэй.    -ОХУ-д сургууль төгсөгчдийг уриалсан үгээр энэ ярилцлагаа өндөрлье?    -Бидний зохион байгуулах үйл ажиллагаанд хүрэлцэн ирээрэй гэж төгсөгчдөө уриалмаар байна. Та бүхэнтэйгээ хамт санаа оноогоо хуваалцан, цаашдын ажлаа төлөвлөн ярилцъя. И.Чинтогтох Фото: Ш.Лхамсүрэн   Дэлгэрэнгүй...
  • “Эрдэнэс Тавантолгой”-н ажилтнууд Эрдэнэт үйлдвэрээс туршлага судлав

       Эрдэнэт үйлдвэр ТӨҮГ, “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн хамтын ажиллагааны хүрээнд тус компанийн ХАБЭА-н 22 ажилтан өчигдөр ирж, манай үйлдвэрээс туршлага судаллаа. Зочдыг  үйлдвэрийн газрын ХАБЭА-н хэлтсийн удирдлага хүлээн авч  үйл ажиллагаа, бүтэц, зохион байгуулалт, хэрэгжүүлж буй шинэ төслүүдийн талаар дэлгэрэнгүй танилцуулж, ярилцлага хэлэлцүүлэг өрнүүллээ. Эрдэнэт үйлдвэрийн ХАБЭА-н бодлого, зардлын бүрдэл, аюултай тохиолдлыг хэрхэн судалж буй зэрэг асуудал тэдний анхаарлыг татаж, заримыг нь компанидаа нэвтрүүлэх боломжтойг хэлсэн. Тэд Ил уурхай, Баяжуулах үйлдвэр, Эрдэнэт сувиллын цогцолбор, Технологийн сургуулийн үйл ажиллагаатай танилцлаа. Эрдэнэт үйлдвэр ТӨҮГ “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-тай энэ оны 6-р сарын 28-нд хамтран ажиллах гэрээ байгуулсан юм.    Я.Энхтуяа     Дэлгэрэнгүй...
  • Бага агуулгатай хүдрийг баяжуулж байгаа туршлагыг нэвтрүүлнэ

       Дэлхийд байгаа зэсийн нөөц 5.6 тэрбум тонн, үүнээс тодорхойлогдсон нөөц нь 2.1 тэрбум тонн, уул уурхайн олборлох хүчин чадал нь 24 сая тонн байгаа бол уул уурхайн байгууллагууд 20.6 сая тонн зэс олборлон гаргаж байна. Энэ судалгааг Засгийн газар хоорондын байгууллага болох Олон улсын Зэс судлалын байгууллагын ээлжит хуралдааны үеэр мэдээлжээ.     Олон улсын зэс судлалын байгууллагад зэс үйлдвэрлэдэг болон зэс хэрэглэдэг 26 орон гишүүнчлэлээр элсжээ. Энэ байгууллагад Монгол Улс 2017 онд нэгдэн хамтын ажиллагааг Эрдэнэт үйлдвэрийн Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн хариуцан ажилладаг юм.     Жилд хоёр удаа хурлаа зохион байгуулдаг уламжлалтай тус байгууллагын ээлжит хуралдаан Португал улсын Лисбон хотноо болж Эрдэнэт үйлдвэр ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн, Экспорт, борлуулалтын хэлтсийн дарга Я.Пүрэвээ нар оролцоод ирлээ.    Хуралдаанд гишүүн орнуудаас гадна ажиглагчаар арав гаруй орны төлөөлөгчид оролцож зэсийн талаарх техник, технологи, байгаль орчин хамгаалал, эрүүл ахуй, зэсийн худалдаа, зэсийн зах зээлийн цаашдын чиг хандлага ямар байгаа талаар судалгаа хийж гарын авлага, ном бэлтгэн гишүүн байгууллагууддаа өгдөг байна.    “Энэ байгууллага нь зэс худалдан авалт, зэсийн зах зээлийн тухай дэлхий дахинд цогц мэдээллийг хүргэх зорилготой юм. Хуралдаанаар зэсийн эргэн тойронд өрнөж буй үйл явдлыг багцлан гишүүддээ өгдөг. Өмнөх хурлаас гарсан шийдвэрийг үндэслэн дүгнэлт хийж,  цаашид хэрхэн тухайгаа ярилцаж санал бодлоо солилцлоо” гэж Эрдэнэт үйлдвэрийн Экспорт, борлуулалтын хэлтсийн дарга Я.Пүрэвээ ярилаа.     Зэсийн уурхайнуудын агуулга буурч, зэсийн хэрэглээ өсөж байгаа энэ үед дэлхий нийтээр зэсийн хэрэглээг хэрхэн хангах асуудлуудыг ч энэ удаагийн хурлаар онцлон хөндсөн байна. Түүнчлэн байгаль орчны нөхөн сэргээлт, зэсийн баяжмалын хорт элементүүдийн хязгаарыг хэрхэн доошлуулах, бага агуулгатай хүдрийг баяжуулж байгаа туршлагыг нэвтрүүлэх зэрэг илтгэлүүдийг хэлэлцэж, зэсийн цаашдын хандлагын талаар санал бодлоо солилцжээ.      А.Бямбамаа Дэлгэрэнгүй...
  • Бутлагдсан хүдэр дамжуулах хүчин чадал нэмэгдэв

       Эрдэнэт үйлдвэрийн голт зүрхэн цех болох Баяжуулах үйлдвэрийн Бутлан тээвэрлэх хэсгийн 11, 17-р конвейерийн редукторыг шинэчлэн солих ажил өчигдөр 16 цагийн турш үргэлжилж, 23 цаг 30 минутад тоног төхөөрөмжийг амжилттай залгалаа. ХБНГУ-ын Sew euro driwe компанийн ХЗК-260 маркийн хоёр редуктор конвейерт суурилуулснаар цагт 3600 хүртэл тонн хүдэр нунтаглалт руу дамжуулах боломж бүрдэж, хүчин чадал нэмэгдлээ. Ингэснээр төв корпусын есөн тээрмийг хүдрээр найдвартай хангахаас гадна засварын ажил багасаж, үйлдвэрлэлийн найдвартай ажиллагаа бүрэн хангагдав. Тус хэсгийн тоног төхөөрөмжийг түр хугацаанд зогсоож хийсэн техникийн шинэчлэлийн хүнд ачаалалтай энэхүү ажлыг Баяжуулах үйлдвэрийн Засварын болон Бутлан тээвэрлэх хэсгийн ажилчид нарийн тооцоолол, өндөр зохион байгуулалттайгаар хамтран гүйцэтгэсэн байна. Редукторыг хүчин чадал өндөртэй, орчин үеийнхээр шинэчлэх ажил хуучин конвейруудын 60 орчим хувьд нь хийгджээ. Эхнийхийг 2013 онд шинэчилсэн бөгөөд одоогоор эвдрэл доголдол гараагүй хэвийн ажиллаж байна. Мөн техникийн шинэчлэлийн хүрээнд Бутлан тээвэрлэх хэсэгт АНУ-д үйлдвэрлэсэн “Метсо” компанийн бутлуур суурилуулах ажил үргэлжилж байна. Ирэх жил нэг дунд, нэг жижиг бутлуур солих юм. Ингэснээр жилд 22 сая тонн хүдэр хүлээн авч бутлах нөхцөл бүрдэнэ. Харин энэ жилийн хувьд тус хамт олон 17 сая 233 мянган тонн хүдэр хүлээн авч боловсруулахаас 104 мянган тонноор илүү гаргасан амжилттай явна. М.ОДГЭРЭЛ Фото: Б.БАТТӨГС Дэлгэрэнгүй...
  • Б.Мажинбуу: Найрамдал, хамтын ажиллагааны өдрүүдийн уламжлалыг хадгалж, залуу үеийнхэнд ойлгуулж, үлдээх учиртай

       Жил бүрийн намар Монгол-Орос хоёр орны найрамдалт харилцааны түүх, дурсгалыг сэргээж, үнэ цэнийг эргэн сануулж байдаг найрамдлын өдрүүд Эрдэнэт хотод өрнөдөг. Энэхүү уламжлалт өдрүүдийн энэ удаагийн онцлог, үйл ажиллагааны талаар Монгол-Оросын найрамдлын Эрдэнэт нийгэмлэгийн тэргүүн Б.Мажинбуутай ярилцлаа.    - Монгол-Оросын найрамдлын сарын ажил энэ жил уламжлал ёсоор зохион байгуулагдаж байна. Сарын ажлын сонин хачины талаар ярилцахын өмнө гадаад улс орнуудтай соёлоор харилцаж ирсэн найрамдлын нийгэмлэгийн үүх түүхээс өгүүлнэ үү?    - 1947 онд Улаанбаатар хотод ажиллаж байсан Монголын тэргүүний сэхээтнүүд гадаадтай соёлоор  харилцах Монгол  нийгэмлэг гэж байгуулсан байдаг. Тэр үеийн сэхээтнүүд тухайн үеийн Зөвлөлт Холбоот улсад суралцаж ирээд, тэнд сурч мэдсэн соёл болон бусад зүйлээ  Монголдоо нэгтгэн сурталчлах зорилгоор шатар тоглох, шүлэг, уран зохиол бичих, Оросын зохиолчдын бүтээл туурвилаас уншиж, ярилцах, орчуулга хийх, дүү шүлэг, бүжгийн уралдаан явуулах зэрэг олон хэлбэрээр тус нийгэмлэгийн үйл ажиллагааг зохион байгуулж байв. Монголын тухайн үеийн сэхээтнүүд болох нэрт эрдэмтэн Б.Ширэндэв, дипломатч Н.Лхамсүрэн, Ц.Дамдинсүрэн, Б.Ринчен нарын бичгийн их хүмүүс энэ байгууллагыг эхлүүлж, авч явж байсан. 1950-иад оны эхэн үед социалист орнууд бий болж, манай улсын гадаад харилцаа өргөжин, дипломат холбоо тогтоох хамтын ажиллагаа идэвхтэй эхэлсэн.  Энэ үед Зөвлөлт улстай холбоо харилцаагаа бэхжүүлж, хөгжүүлэх шийдвэр гарч, 1952 онд Монгол-Зөвлөлтийн найрамдлын нийгэмлэг хэмээх байгууллагыг байгуулсан түүхтэй юм. Тэгэхээр уг байгууллагын үүслийг 1947 оноос эхлэлтэй гэж үздэг. Түүхэн хөгжлийнхөө явцад тус байгууллагын нэр дөрвөн удаа өөрчлөгдсөн байдаг. Эхнийх нь Гадаадтай соёлоор харилцах Монголын нийгэмлэг гэж байсан бол Монгол-Оросын соёлын харилцааны нийгэмлэг, Монгол-Зөвлөлтийн найрамдлын нийгэмлэг, Найрамдлын нийгэмлэгүүдийн Монголын эвлэл гэх зэргээр өөрчлөгджээ. Найрамдлын нийгэмлэгүүдийн Монголын эвлэл гэж нэрлэсний учир гэвэл 1990 онд хуучин ЗХУ задарч, бүрэлдэхүүнд нь байсан 15 бүгд найрамдах улс биеэ даасантай холбоотой юм. Өөрөөр хэлбэл, биеэ даасан улс орнуудыг нэгтгэн Найрамдлын нийгэмлэгүүдийн Монголын эвлэл гэж нэрлэсэн юм билээ. Энэ үеэс бас Монгол-Зөвлөлтийн найрамдлын сарын ажил гэж бий болсон. Найрамдлын сарын ажлыг 1921 оны 11 сарын 5-нд  Монгол, Зөвлөлтийн хооронд хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулснаар хаалтын үйл ажиллагааг нь зохион байгуулж байв. Харин нээлтийг нь жил бүрийн 10 сарын 5-нд эхлүүлж, нэг сарын туршид найрамдал, хамтын ажиллагааны олон хэлбэрийн арга хэмжээ явуулж ирлээ. Энэ уламжлал 1990 он хүртэл үргэлжилсэн. Харин 1990 оноос социалист нийгэм зах зээлийн тогтолцоонд шилжих болсноор бусад улсуудын  найрамдлын нийгэмлэгүүд тус тусдаа салсан ч Монгол дахь нийгэмлэг уламжлалаа барьж үлдсэн байдаг. Хэдийгээр Монголын найрамдлын нийгэмлэг үйл ажиллагаагаа  зогсоогоогүй ч найрамдлын сарын ажлыг урьдынх шигээ өргөн хүрээтэй тэмдэглэдэггүй болчихсон. Ийм идэвхгүй үе 2000 он хүртэл үргэлжилсэн гэж хэлж болно.  Харин манай Эрдэнэт хотын хувьд 1974 оноос эхлэн найрамдлын сарын өдрүүдийг  тогтмол тэмдэглэж ирсэн.  Учир нь Эрдэнэт хот бол Монгол-Зөвлөлтийн ард түмний найрамдлын үр шимээр боссон. Тухайн үеийн Зөвлөлт холбоот улсын эдийн засаг, техник технологи, боловсон хүчний бүрэн дэмжлэгээр байгуулсан тул Эрдэнэтчүүд найрамдлын сараар хязгаарлагдахгүй өргөн хүрээ, урт удаан хугацаанд хамтын ажиллагаагаа олон хэлбэрээр өргөжүүлж ирснийг онцлох учиртай.  Ер нь 2000 оноос Монгол-Оросын хамтын ажиллагааны дахин сэргэлтийн үе эхэлсэн гэж болно. Найрамдлын сарын ажил ч мөн энэ үеэс эргэн идэвхжиж, маш өргөн цар хүрээнд өндөр ач холбогдолтой болж байна. ОХУ-ын Ерөнхийлөгчөөс эхлээд яам, хэлтсийн бүх сайд, удирдлагууд, төрийн Думын гишүүд хүрэлцэн ирж оролцдог болсон. Тиймээс найрамдлын сарын ажил гэж нэрлэж байсныг найрамдал, хамтын ажиллагааны өдрүүд гэж өөрчилсөн. Энэ өдрүүдийн хүрээнд  манай хоёр орон  нийгэм, эдийн засаг, соёл спорт, бизнесийн гээд бүхий л салбарт хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлж, харилцан сурталчилдаг болсоноор энэ сарын ажлын утга учир улам бэхжиж, сэргэсэн. Найрамдал хамтын ажиллагааны сарын ажлыг тэмдэглэж ирсэн түүх гэвэл ийм.    - Найрамдлын нийгэмлэг гэдэг байгууллагын үндсэн чиглэл, зорилго нь юу болохыг дэлгэрүүлж хэлэхгүй юу?    - Манай улс  1921 оноос хуучнаар ЗХУ-тай нягт хамтран ажиллаж, холбоотой байж ирсэн. Тэр үед Монголын эдийн засаг ЗХУ-ын тусламж, дэмжлэгээс хамааралтай байв. Бусад гадаад орнуудтай хамтарч байсан ч тухайн үеийн ЗХУ гол үүрэг гүйцэтгэж байсныг хэлэх хэрэгтэй.  Тиймээс Орос  орны соёл уламжлал, шинжлэх ухааны ололтоос суралцах, түгээн дэлгэрүүлэх зорилгоор 2 орны Найрамдлын нийгэмлэг ажилладаг байлаа.  Одоо ч энэ чиглэлээ баримталж байна. Манай Эрдэнэт хотын хувьд энэ уламжлал, чиг зорилгыг онцгой хадгалж явах ёстой гэж боддог. Өмнө би хэлсэн. Хоёр орны найрамдалт харилцааны үр дүнд Эрдэнэт үйлдвэр, хот байгуулагдаж, Монгол орны нийгэм эдийн засгийн хөгжилд үнэтэй хувь нэмрээ оруулсаар байна. Энэ утгаар нь авч үзвэл, Монгол-Оросыннайрамдал, хамтын ажиллагааны өдрүүдийн  уламжлалт үйл ажиллагааг  цаашид хадгалж, залуу үеийнхэнд өвлүүлж үлдээх ёстой. Нөгөө талаас, энэ бол Монголын түүхийн нэгэн хэсэг гэж хэлж болно. Түүхийг түүх чигээр нь үлдээх, үнэн мөнөөр нь ойлгуулахад бас энэ байгууллагын зорилго чиглэл оршиж байна.    - Таны хувьд найрамдлын нийгэмлэгийн ажилтай хэдийнээс эхлэн холбогдсон бэ?    - 1976 оны 1 дүгээр сарын 1-нд Эрдэнэт маань хотын статустай болсон. 1974 оноос Булган аймгийн Эрдэнэт хороо гэж нэрлэгдэж байсныг манайхан мэдэх байх. Тэр үеэс л аймаг, хөдөө орон нутаг бүрт Монгол-Оросын найрамдлын нийгэмлэгийн салбар зөвлөл байгуулагдаж байв. Тэгэхээр манай салбар хоттойгоо чацуу юм.  Миний хувьд  1990 онд Эрдэнэт хотын Монгол-Оросын найрамдлын нийгэмлэгийн орон тооны нарийн бичгийн даргаар ажиллаж эхэлсэн. Одоо бол нэр нь өөрчлөгдсөөр Орхон аймгийн Монгол-Оросын найрамдлын Эрдэнэт  нийгэмлэг болж, өдийг хүртэл сонгуульт ажлаа хийж явна. Энэ бүх хугацаанд хамгийн идэвхтэй үйл ажиллагаатай байж ирсэн хөдөө орон нутгийн салбар гэвэл манай Эрдэнэт нийгэмлэг.    - Энэ жилийн Найрамдлын сарын өдрүүдийн онцлог нь юу вэ?    - Энэ удаагийн Найрамдлын сарын өдрүүд хоёр онцлогтой гэж үзэж байна. Энэ онд Монгол улсын тусгаар тогтнолын хувьд маш том ач холбогдолтой Халх голын дайны 80 жилийн ой тохиосон. Халхын голын 1939 оны дайны ялалт бол дэлхийн 2 дугаар дайны ялалтыг авчирхад их нөлөөлсөн гэж Орос болон дэлхийн олон түүхчид дүгнэдэг. Яагаад гэвэл, Халхын голын дайны ялалтад үнэлж баршгүй гавьяа байгуулсан олон Орос жанжнууд бий. Тухайлбал, ЗХУ-ын дөрвөн удаагийн баатар, Г.К.Жуков жанжин Халх голд маш хүчтэй, цэрэг дайны түүхэнд хэрэглэж байгаагүй олон стандарт бус, санаанд оромгүй тактик гаргаж ялалтанд хүргэснийг түүхэн баримтууд өгүүлдэг. Үүнийгээ ч бас дэлхийн 2 дугаар дайнд ашигласан. Энэ утгаараа Халх голын дайны ялалтын ач холбогдол туйлын өндөр. Тиймээс ч энэ намар болсон ялалтын  ойд ОХУ-ын  Ерөнхийлөгч В.В.Путин өөрийн биеэр хүрэлцэн ирж, энэ тухай зарлан хэлсэн. Мөн манай улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын хүсэлтээр Халх гол сумыг жишиг сум болгон хөгжүүлж байна. Нөгөө талаас, Халхын голын ялалт бол Монгол улсын тусгаар тогтнолыг баталгаажуулах, дэлхийн улс орнуудад хүлээн зөвшөөрөгдөхөд хамгийн гол үр нөлөөг үзүүлсэн. Ийм өндөр ач холбогдолтой учраас Халхын голын дайны ялалтын 80 жилийн ойг өргөн хүрээнд тэмдэглэж, энэ жилийн найрамдлын сарын өдрүүдийн үйл ажиллагааг үүнд чиглүүлж байгаа. Энэ сарын 18-ны өдөр болох хаалтын ажиллагааны үеэр Халх голын 80 жилийн ойд зориулсан гэрэл зургийн үзэсгэлэнг иргэдэд дахин толилуулна. Энэ бол энэ удаагийн найрамдал хамтын ажиллагааны сарын ажлын том онцлог болж байна. Мэдээж, уламжлал ёсоор ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдын дунд Монгол, Орос дууны тэмцээн, уралдаан болсон.  Мөн 11 дүгээр сарын 15,16-ны өдрүүдэд  Хангайн бүсийн ерөнхий боловсролын сургуулийн 12 дугаар ангийн сурагчдын дунд Орос хэлний олимпиадыг зохион байгуулж байна. Олимпиадын үйл ажиллагаанд БНМАУ-ын баатар, сансрын нисэгч Ж.Гүррагчаа болон ОХУ-д сургууль төгсөгчдийн холбооны Ерөнхийлөгч ирж, оролцоно. Ингэж ач холбогдол өгөхийн учир нь ОХУ-ын Засгийн газрын тэтгэлэгээр суралцагчдын тоог нэмэгдүүлэхэд мөн оршиж байна. Өмнө нь манайхаас 200 хүүхэд л суралцдаг байсан бол сүүлийн жилүүдэд 500, харин энэ оноос 800 хүргэхээр нэмж байгаа. Ер нь манай найрамдал, хамтын ажиллагааны өдрүүдийн зорилго бол ОХУ-д суралцагчдыг дэмжих, орос хэл, соёл шинжлэх ухаанаас суралцан дэлгэрүүлэх чиг шугамыг баримталсаар байгаагийн нэг илрэл нь энэ юм. Мөн энэ удаагийн найрамдлын өдрүүдээр хуучин ЗХУ, одоогийн ОХУ-д сургууль төгсөгчдийн чуулга уулзалтыг зохион байгуулна. 2008, 2012 онуудад уг чуулга уулзалтыг Эрдэнэт үйлдвэрийн дэмжлэгээр хийж байсан. Энэ жил үүнийг сэргээж байна. Эдгээр арга хэмжээг Оросын шинжлэх ухааны төв, ОХУ-ын Элчин сайдын яам, Монгол-Оросын найрамдлын нийгэмлэг, Найрамдлын нийгэмлэгүүдийн Монголын эвлэл зэрэг байгууллага хамтран зохион байгуулж, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ дэмжин ивээн тэтгэж, оролцож байна.    - Найрамдлын сарын ажлын хаалтын ажиллагаа хэзээ болох вэ?    - Энэ жилийн найрамдал, хамтын ажиллагааны өдрүүдийн хаалтын ажиллагаа 11 сарын 18-нд Соёл урлагийн цогцолбор буюу хуучнаар Уурхайчин соёлын ордонд болно. Уламжлал ёсоор энэ өдөр Найрамдлын өндөрлөг, Монгол-Оросын дөрвөн жанжны хөшөөнд  цэцэг өргөх, Халх голын 80 жилийн ойд зориулсан зургийн үзэсгэлэн, баярын хурал концерт зэрэг цогц үйл ажиллагаа зохион байгуулагдана. Эрдэнэт үйлдвэрийнхэн төдийгүй Орхон аймгийн нийт иргэд, ОХУ-д сургууль төгссөн төгсөгчдийг найрамдлын өдрүүдийн арга хэмжээнд өргөнөөр оролцохыг энэ дашрамд урьж байна. М.Балжинням Фото Ш.Лхамсүрэн   Дэлгэрэнгүй...
  • Б.Болор-Эрдэнэ: Техникийн шинэчлэлийн ажлууд ирэх онд ч эрчимтэй үргэлжилнэ

       Эрдэнэт үйлдвэрээс хэрэгжүүлж буй “Хөрөнгө оруулалт-2019” хөтөлбөрийн хүрээнд Баяжуулах үйлдвэрийн хэмжээнд хэд хэдэн томоохон бүтээн байгуулалт, техник технологийн шинэчлэлийн ажлууд  хийгдэж байна. Эдгээр ажлын явц, гүйцэтгэл, ирэх оны зорилтын талаар Баяжуулах үйлдвэрийн Механикийн албаны дарга Б.Болор-Эрдэнээс тодруулж, ярилцлаа.          - Баяжуулах үйлдвэрийн хэмжээнд Хөрөнгө оруулалтын жилийн ажлын явц хэрхэн өрнөж байна вэ?    - Баяжуулах үйлдвэрийн хамт олон энэ онд хөрөнгө оруулалтын ажлын хүрээнд хэд хэдэн томоохон бүтээн байгуулалт, техник технологийн шинэчлэл хийхээр төлөвлөн ажиллаж байгаа.Технологийн дарааллаар яривал, механикийн чиглэлээр бутлах тоног төхөөрөмжийн КМД-13 бутлуурыг АНУ-д үйлдвэрлэгдсэн Metso компанийн МР800 бутлуураар солих ажлыг эхэлсэн. Бутлуур бүрэн шинэчлэх энэ ажлыг ирэх 12 сарын 1-нд дуусгахаар төлөвлөж байна. Мөн хүдэр нунтаглалтын тээрмийн хувьд бөмбөлөгт тээрэм дээр  МШЦ 5.5*6.5 маркийн №7 дугаар тээрмийг солих ажил өнгөрсөн сарын сүүлээр эхэлсэн. Өнөөдрийн байдлаар, уг тээрэм солих ажил төлөвлөгөөний дагуу угсралт хийгдэж байна. Өөрөө нунтаглах хэсгийн ММС90*30 №1 тээрмийг солихоор энэ оны засварын ажлын нэгдсэн төлөвлөгөөнд тусгасан боловч одоогоор нийлүүлэлт хийгдээгүй байна. Үүнтэй холбоотойгоор үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөний биелэлтэд өөрчлөлт орж болзошгүй нөхцөл үүсч байгаа. Бидний зүгээс бүхий л шаардлагатай бэлтгэл ажлыг хангасан ч тээрэм өнөөг хүртэл ирээгүй. Үүнийг хэлэх нь зүйтэй байх. Урьдчилсан байдлаар 12 сарын эхний 7 хоногт ОХУ-аас наашаа ачигдана гэсэн мэдээ ирсэн. Хөвүүлэн баяжуулалтын чиглэлээр бид энэ онд томоохон ажлууд төлөвлөөд, гүйцэтгэж байна. Молибдений шинэ флотацийн секц барьж байгаа. Үндсэндээ механик болон цахилгаан талын ажил дууссан. Биелэлт 90-95 хувийн гүйцэтгэлтэй байна. Өнөөдрөөс FLSmidth компаниас холбогдох мэргэжилтнүүд ирж, нийлүүлэгч талаас хариуцах нарийн тохируулгын ажлыг эхлүүллээ. Энэ ажлыг ирэх сарын эхээр дуусгахаар төлөвлөсөн.  Дараагийн бас нэг том ажил Шүүн хатаах хэсгийн молибдений даралтат шүүлтүүр суурилуулах ажил байгаа. Энэ сарын эхээр уг ажил эхлээд, төлөвлөгөөний дагуу хийгдэж байна. Тоног төхөөрөмж нь бэлэн болсон. Одоогоор суурийг нь угсарч байна. Ирэх сарын дундуур дуусгаж, залгахаар төлөвлөж байгаа. Мөн нийлүүлэгч компанийн мэргэжилтнүүд ирж, ажиллана. Техникийн шинэчлэлийн хүрээнд хийгдэж буй ажлуудын тухайд ийм байна.    - Молибдений флотацийн шинэ секц барьж байгаа. Үүнийг ашиглалтад оруулснаар ямар ач холбогдол өгөх вэ?   - Нэгдүгээрт, энэ шинэ секцийн флотмашинууд нь бүрэн автоматжуулагдсан, битүү учир тухайн ажлын байрны нөхцөлийг сайжруулна. Учир нь хуучин секц дээр задгай флотмашинууд нь маш халууны улмаас уур дэгдэн, янз бүрийн урвалжууд нь ажилчдад шууд сөргөөр нөлөөлж байсан. Хоёрдугаарт, үйлдвэрлэлийн тасралтгүй найдвартай ажиллагааг нэмэгдүүлнэ. Гуравдугаарт, хүдэр боловсруулалтын хэмжээ нэмэгдэхэд молибдений флотаци асуудалгүй жигд ажиллах боломж бүрдэнэ. Нөгөө талаас бүтээгдэхүүний чанарт сайн нөлөөтэй. Ийм давуу талуудыг олж харсаны үр дүнд энэхүү техникийн шинэчлэлийг хийж байна.     - Танай цехэд шаардлагатай импорт орлох бүтээгдэхүүн буюу тоног төхөөрөмжийн эд ангиудыг Засвар механикийн заводад үйлдвэрлэх боломжтой. Зарим нэр төрлийг нь үйлдвэрлэж байгаа. Энэ чиглэлд хэрхэн хамтарч байна вэ?    - Мэдээж, энэ тун чухал асуудал. Импорт орлох бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлээр өөрсдийн хэрэгцээ шаардлагыг хангах зорилтыг бид аль аль нь хэрэгжүүлэхийн төлөө ажиллаж байна. Өнгөрсөн онд  Баяжуулах үйлдвэрийн туузан конвейруудын роликийг Засвар механикийн заводад манай захиалгаар үйлдвэрлэж эхэлсэн. Энэ онд бид ийм ролик гаднаас огт аваагүй. Учир нь Засвар механикийн заводын үйлдвэрлэж нийлүүлсэн роликууд манай хэрэгцээг бүрэн хангаж буй. Энэ бол маш талархууштай, үр дүнтэй хамтын ажиллагаа гэж хэлмээр байна. Мөн бид хавтант тэжээгүүрүүдийн хавтанг захиалж хийлгэж байна. Энэ онд бид гурван ширхэг иж бүрдэл хавтанг Засвар механикийн заводад хийлгэж, авч тавьсан. Бас их үр дүнтэй ажил болсон. Чанарын шаардлага хангаж байгаа. Тиймээс цаашид үүнийг ЗМЗ-д   үйлдвэрлээд, нийлүүлээд явах бүрэн боломжтой гэдэг нь харагдсан. Цаашлаад Warman төрлийн булинга шахах насосны эд ангийг үйлдвэрлэх талаар төлөвлөгөө гарган ажиллаж байна. Бид саяхан Хятад улсын зарим үйлдвэрүүдийн үйл ажиллагаатай танилцаад ирсэн. Тэнд хийж байгаа зарим бүтээгдэхүүнүүдийг манай үйлдвэрт үйлдвэрлэх боломжтой нь харагдаж байсан. Иймд Засвар Механикийн Заводын мэргэжилтнүүдийг тусгайлан импорт орлох бүтээгдэхүүнийг нэмэгдүүлэх зорилгоор машин үйлдвэрлэлийн зарим үйлдвэрүүдтэй танилцуулж, Орхон аймгийн аж үйлдвэрлэлийн паркийн үйл ажиллагаатай уялдуулан цогц төлөвлөгөө гарган ажиллах боломжтой гэж үзэж байна.       - Ирэх сард хэд хэдэн шинэчлэлийн ажлууд дуусаж, ашиглалтад орох юм байна. Энэ онд хийхээр төлөвлөсөн их засварын ажлуудын явцыг дүгнэвэл?    - Тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлийн бүх ажлууд төлөвлөгөөний дагуу хийгдэж байгааг дахин онцолж хэлье. Энэ оны 4 дүгээр улиралд манайхан ачаалалтай ажиллаж байна. Энэ нь нэг талаас үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөө, нөгөө талаас тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлийн ажлууд давхар хийгдэж байгаа. Гэсэн ч манай цехийн хамт олон 12 сарын 14-нөөс өмнө томоохон шинэчлэлийн ажлуудаа дуусгаж, хүлээлгэж өгнө. 2019 онд бид их засвараар 15 ажил хийхээр төлөвлөсөн. Гүйцэтгэл 85 хувьтай байна.     - Энэ онд хөрөнгө оруулалтын бүтээн байгуулалтууд олон хийгдлээ. Ирэх онд ямар ажлууд төлөвлөгөөнд тусгагдсан байгаа вэ?    - Мэдээж, техник тоног төхөөрөмжийн шинэчлэл үргэлжилнэ. Үйлдвэрлэлийн тасралтгүй үйл ажиллагааг хангахын зэрэгцээ шинэчлэлийн ажлуудаа хийнэ. Бутлан тээвэрлэх хэсэгт бутлуурын шинэчлэлийг хийснээр бутлагдсан хүдрийн бүхэллэгийг бууруулж, улмаар цахилгаан эрчим хүч, ган хуягны  зарцуулалтыг багасгах боломжтой гэж харж байгаа. Тиймээс ирэх онд бид хоёр бутлуур болон 4 дүгээр тээрмийг солихоор төлөвлөсөн. Хүдэр боловсруулалтын төлөвлөгөө өсөж байгаа тул үүнтэй уялдуулан засварын цаг нэлээд буурна. Тиймээс 2020 онд засвар үйлчилгээнд ашиглаж буй багаж хэрэгсэлдээ анхаарч, механикжуулах ажлыг эрчимтэй хийнэ. Ирэх оны хоёрдугаар улиралд  Өөрөө нунтаглах хэсгийн ММС тээрмийг солих ажил эхлэнэ. Мөн КМД3000Т2-ДП №12   бутлуурыг Metso компанийн МР800 бутлуураар солино. Нунтаглан баяжуулах хэсгийн МШЦ 5.5*6.5 маркийн №4 дүгээр тээрмийг шинэчлэн солих ажил хийгдэнэ. Түүнчлэн зарим үндсэн конвейрийн хөтлөх механизмыг Герман улсад үйлдвэрлэгдсэн SEW Eurodrive компанийн хөтлөх механизмуудаар солих ажлуудыг  эрчимтэй хийхээр төлөвлөж байна. Энэ бүх техникийн шинэчлэл нь хүдэр боловсруулалтын хэмжээг нэмэгдүүлэхэд үйлдвэрлэлийн  тасралтгүй, найдвартай ажиллагааг хангах гол хөшүүрэг болно. Тиймээс үйлдвэрлэлийн хүчин чадал нэмэгдэх хэрээр техникийн шинэчлэлийн ажил хурдацтай эрчимтэй хийгдэх шаардлагатай юм.    М.Балжинням Фото Б.Баттөгс   Дэлгэрэнгүй...
  • Үйлдвэрлэлийн үндсэн үзүүлэлтүүд бүгд биелжээ

       Баялгийг бүтээгч Эрдэнэт үйлдвэрийн хамт олон  11-р сарын эхний арав хоногийн байдлаар үйлдвэрлэлийн үндсэн үзүүлэлтүүдээ 100-135.1 хувиар биелүүлэн ажиллаж байна.     Уулын цул гаргалт 104.9 хувь, хөрс хуулалт 101.3 хувь, хүдэр олборлолтын төлөвлөгөөг 109 хувиар биелүүлжээ. Хүдэр дэх металлын агуулга зэсээр 101.5 хувь, молбиденоор 125,1 хувиар биелүүлсэн бол  металл авалт зэсээр 100 хувь, молибденоор 135.1 хувь , баяжмал дах металлын агуулга зэсээр 100.8 хувь, молибденоор 103.1 хувиар тус тус биелжээ.    Тайлант хугацаанд ачигдсан зэсийн баяжмалын чанар 100.8 хувь бол ачигдсан зэсийн баяжмал дахь металл 103.9 хувь, ачигдсан молибдены баяжмалын чанар 103.1 хувьтай биелжээ.    Ийнхүү Эрдэнэт үйлдвэрийн хамт олон төлөвлөгөөт даалгавруудаа амжилттай биелүүлэн ажиллаж байна.     А.Бямбамаа   Дэлгэрэнгүй...
  • Н.МАНЧУК: Гадаад харилцаагаа тэлж, оюутнуудаа сургаж дадлагажуулахад анхаарна

       Технологийн сургуулийн Сургалт хариуцсан орлогч захирал Н.Манчуктай тус сургуульд ойрын үед өрнөж буй үйл явдал хийгээд хэтийн зорилтын талаар ярилцлаа.      - Энэ хичээлийн жилд танайд хэчнээн оюутан сурагч суралцаж байна вэ?    - Манай сургууль 2019-2020 оны хичээлийн жилд 164 оюутан, сурагч, суралцагч элсүүлж авсан. Үүнээс ахлах сургуульд 41, мэргэжлийн анхан шатны боловсрол олгох сургалтын нэг жилийн ангид 27, бакалаврын сургалтад 68, магистрт 28 оюутан  элсэж, одоо 728 оюутан сурагч суралцаж байна. Өнгөрсөн хичээлийн жилд 117 оюутан сурагч төгссөн.    - Ахлах сургуульдаа Кембрижийн хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр зорьж байгаа. Энэ талаараа ярина уу?    - Бид Олон улсын Кембрижийн хөтөлбөрийн зөвлөлд хүсэлт явуулсан. Хүсэлтийг маань хүлээн авч хөтөлбөр хэрэгжвэл найман хичээл англи хэл дээр явагдана. Үүнтэй холбоотой ирэх оны нэгдүгээр сард Францаас математикийн ухааны доктор, түүнчлэн гадаадын хэд хэдэн багш урьж, багш нартаа туршлага судлуулахаар зэхэж байна. Одоо бид 10-12-р ангид сургалт явуулдаг энэ хөтөлбөр хэрэгжвэл 9-12-р ангид сургалт явуулах юм.    - Технологийн сургуулийн Боловсролын магадлан итгэмжлэлд орох явц аль шатанд явна?   - Өнгөрсөн хичээлийн жилээс бид тайлангаа бичиж, энэ оны гуравдугаар сард Боловсролын магадлан итгэмжлэлийн Үндэсний зөвлөлд  хүсэлт гаргасан. Тавдугаар сард манай сургууль өөрийн үнэлгээний тайлангаа явуулсан. Ингээд 10-р сарын 16-18-нд БМИҮЗ-ийн зохицуулагч, гурван шинжээч манай сургууль дээр ажилласан. Тэд манай өөрийн үнэлгээний тайлантай холбоотой баримт материалтай танилцаж, сургуулийн багш, оюутнууд, төгсөгч, ажил олгогчидтой уулзаж, сургуулийн үйл ажиллагаатай танилцсан. Энэ нь манай сургуульд гурав дахь удаагаа явагдаж байгаа магадлан итгэмжлэл. 2002 онд анх удаа, 2009 онд хоёр дахиа магадлан итгэмжлэлд орсон. Одоо 10 жилийн дараа гурав дахиа магадлан итгэмжлэлд орж байна.    - Магадлан итгэмжлэлийн дүн хэзээ гарах вэ?    - Шинжээчид бидэнд зөвлөмжөө хараахан ирүүлээгүй байна. Шинжээчдийн зөвлөмжийн дагуу бид шалгуур бүр дээр сайжруулалт хийгээд буцааж явуулна. Түүний дараа шинжээчид тайлангийн үр дүнг комисст хүлээлгэн өгнө. Комиссын шийдвэрээр манай сургууль магадлан итгэмжлэгдэх эсэхийг шийднэ. Төлөвлөгөөт хугацаагаар 12-р сард багтаад шийдвэр гарчих байх.    - Технологийн сургуулийн ирээдүйн талаар таны бодлыг сонсъё?    - Манай хамт олон Олон улсын судалгаанд суурилсан институт болох зорилттой ажилладаг. Үүний тулд эхний ээлжинд гадаад харилцаагаа тэлэх ёстой. Гадаадад үнэлэгдэж байж л олон улсын институт болно. Ингээд хамтран ажилладаг байгууллагуудтайгаа гадаадын тэтгэлэг олгох тухай яриа хэлэлцээр хийж байна. Өнгөрсөн хичээлийн жилээс бид Японы Нагоя, Акита их сургуулийн профессорыг урьж оюутнууддаа хичээл заалгасан. Японы Засгийн газраас зардлыг нь дааж Sakura science хөтөлбөрөөр өнгөрсөн хавар манай нэг оюутныг дадлагажуулсан. Энэ жил Sakura science хөтөлбөрөөс дахин нэг хүүхдэд тэтгэлэг олгосон. Ирэх 1-р сард явах юм. Мөн ахлах сургуулиас Хятад улс руу нэг жилийн хугацаатай хэлний сургалтад төлбөргүй сургах тэтгэлэг зарласан. Одоогоор явах сурагч нь тодроогүй байна. Гадаад харилцаагаа тэлж, оюутнуудаа гадагш явуулж сургах, дадлагажуулахад анхаарч байгаа.    - Япон  улсын сургуулиудтай хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлж  байна уу?   - ШУТИС Японы сургуулиудтай нэлээн өргөн харилцаатай. Хамтын ажиллагаатай сургуулиудад оюутнууд нэг жил хүртэлх хугацаагаар төлбөргүй суралцах боломж байдаг. Энэ боломжийг сургуульдаа авчрахаар зорьж байна. Оюутнууд 7 хоног ч гэсэн гадагш яваад ирэхэд л “нүд тайлагдаж” гадаад хэл үзэж тэнд суралцах хэрэгтэйг маш сайн ойлгодог. Манай сургууль хэлний төвтэй болохоор боломж харьцангуй их. Сурч буй мэргэжлээрээ Японд дадлага, судалгааны ажил хийх, дипломын ажлаа бичээд ирэх ч боломж бий.    - Оюутан сурагчдын гадаад хэлний боловсролд хэрхэн анхаарч байгаа вэ?    - Сүүлийн үед нэг хоёрдугаар курсээс хэлний сургалтад суралцуулж төгсөхөөс нь өмнө гадаад хэлний шалгалт авдаг болсон. Өөрөөр хэлбэл гадаад хэлний шалгалтаа давж байж диплом хамгаална. Ингэж “шахсанаар” тухайн оюутанд гадаадын их сургуульд сурах боломж нэмэгдэнэ. Эрдэнэтийн хүүхдүүд АНУ-ын Аляска Фейрбанксын их сургуульд тухайн орон нутгийн сургалтын төлбөрөөр суралцах боломжтой. Ихэнх орнууд гадаадынхныг өндөр төлбөртэй сургадаг. Тухайн орон нутгийнхаа иргэний адил төлбөрөөр суралцах нь ихээхэн хямд тусдаг. Манай сургуульд сурч байгаа Эрдэнэтийн хүүхдүүдэд ийм боломж өндөр байгаа.    - Оюутны мэдлэг чадвар, чадамжийг сайжруулах чиглэлээр танай сургууль хэрхэн ажиллаж байна?    - Оюутны мэргэжлийн мэдлэг, чадвар багшаас шалтгаална. Мөн сургалтын хөтөлбөртэй ч бас холбоотой. Нөгөөтэйгүүр бид сайн оюутан элсүүлж, чанартай боловсон хүчин бэлтгэх зорилготой байгаа. 2018 оноос манай сургууль босго оноогоо 500 болгосон. ШУТИС-ийнх 450 байдаг. Тэгэхлээр манай босгыг давсан л  бол мундаг хүүхэд. Бид  үр дүнд суурилсан сургалтын хөтөлбөр боловсруулаад гурван жил болж байна. Долоон хөтөлбөрөөс гурвыг нь эцэслэсэн. ШУТИС-ийн хөтөлбөрийн ерөнхий хороо дэмжсэн. Одоо ШУТИС-ийн эрдмийн зөвлөлөөр хэлэлцүүлэхийг хүлээж байгаа. Дэмжигдвэл сургалтдаа эдгээр хөтөлбөрөө хэрэгжүүлнэ.    - Япон улсад суралцсан хүний хувьд манай оюутнуудад тэднээс юуг авч  хэрэгжүүлмээр санагдсан бэ?   - Монгол хүүхдүүд чөлөөтэй, задгай сэтгэдэг. Юмыг  аль ч талаас нь харж чаддагаараа япончуудаас давуу талтай. Төлөвлөдөггүй, цагийн юмыг цагт нь хийдэггүй дутагдал манайханд бий. Үүнийгээ засаад төлөвлөгөөтэй, аливаад дүрмийг чанд баримтлаад сурчихвал манай оюутнууд хэнээс ч хоцрохгүй.    Японы хамгийн олон Нобелийн шагналтан төрөн гарсан Нагоягийн их сургуульд докторын зэрэг хамгаалсан эрдэмтэн бүсгүй Н.Манчук ШУТИС-д багшлахын зэрэгцээ Нагоя их сургуулийн байгуулсан лабораторийн захирлаар ажиллаж байжээ. Орон нутгийн салбарт ажиллаж, сурсан эрдмээ залууст түгээх хүсэлдээ хөтлөгдөн сонгон шалгаруулалтад орсноор 2018 оны гуравдугаар сард энд ирсэн. Гадаад харилцаагаа өргөжүүлж, улмаар судалгаанд суурилсан олон улсын институт болох Технологийн сургуулийнхаа зорилтыг хэрэгжүүлэхэд  өөрийн хувь нэмрээ оруулна гэж тэр итгэлтэй хэлсэн юм.   Я.Энхтуяа Дэлгэрэнгүй...
  • “Залуу ажилтны сургалт” боллоо

       Өнгөрсөн баасан гарагт Холбоо, мэдээллийн технологи, автоматжуулалтын цех “Залуу ажилтны сургалт” зохион байгууллаа. Сургалтын эхэнд тус цехийн дарга З.Бямба-Од цех, хэсгийнхээ үйл ажиллагаа,онцлогийн талаар мэдээлэл хийв. Уг сургалтад 35 хүртэлх насны 99 ажилтан хамрагдсан бөгөөд “Байгууллагын хөгжилд-Залуучуудын оролцоо”, “Залуу үе-Төлөвшил”, ХАБЭА-н манлайлал” зэрэг сэдвээр Хөгжлийн хэлтсийн Бүтээмж инновацын мэргэжилтэн Л.Уранцэцэг, Эрдэнэт сургуулийн ахлах багш,сэтгэл судлалын ухааны магистр Б.Уламбаяр, ХАБЭА-н хэлтсийн Тэргүүлэх инженер Ц.Оргил нар илтгэл тавьж хэлэлцүүлэв. Энэ үеэр тус цехийн лаборант Б.Бота, дээж авагч Б.Шүрэнцэцэг, засварчин Д.Батзориг нарыг Орхон аймгийн хүндэт тэмдгээр  шагналаа. Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилтныг шагнаж урамшуулах журмын дагуу тэдэнд тус бүр 100 мянган төгрөгийн мөнгөн шагнал олгов.   Т.Батчулуун                 Дэлгэрэнгүй...
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Нэвтрүүлэг
   Аюултай хог хаягдал устгах нь Эрдэнэт үйлдвэрт төдийгүй улсын хэмжээнд тулгамдсан асуудал юм. Хог хаягдлын тухай хуулийн дагуу үйлдвэрлэлд ашигласан химийн бодис, урвалжуудын сав, баглаа боодол, Авто тээврийн цехийн хаягдал дугуйнууд, шатах тослох материалуудыг эх үүсвэр дээр нь ихээхэн зай талбай эзлүүлэн хадгалж байсан нь саяхан. Харин хоёр жилийн өмнөөс БОАЖЯ-аас “Аюултай хог хаягдал цуглуулах, тээвэрлэх, дахин боловсруулах, устгах үйл ажиллагаа эрхлэх” тусгай зөвшөөрлийг цөөн аж ахуйн нэгжид олгосноор 10 гаруй жилийн “толгойны өвчин” намдах болсон. Эрдэнэт үйлдвэр “Цэцүүх трейд”, “Монпити ойл” ХХК-тай хамтран ажилласнаар 10.25 тонн хуванцар сав, 200 литрийн сав 669 ширхэг, 50 кг-ийн шуудай 10.6 тонныг битүү 13 вагоноор хүргүүлсэн бол 160 тонн ажилласан масло, 722 хаягдал дугуйг битүү болон задгай машинд ачиж илгээсэн байна. “Цэцүүх трейд” ХХК нь ашигласан химийн бодисын полиэтилен торх, полипропилен шуудай, баглаа боодлыг дахин боловсруулж хуванцар эд үйлдвэрлэдэг. Харин “Монпити ойл” ХХК нь хаягдал тосыг дахин боловсруулж жилд 750-800 литр дизель түлш гаргадаг аж. Ийнхүү Эрдэнэт үйлдвэрийн аюултай хог хаягдал эх оронд хэрэгтэй бүтээгдэхүүн болон хувирч үр ашгаа өгч байна. 
   Дашрамд дуулгахад Эрдэнэт үйлдвэрийн Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн хэлтэс Шинжлэх ухааны академиийн Химийн хүрээлэнтэй хамтран “Аюултай хог хаягдлын менежмент” сэдэвт сургалтыг Ерөнхий захиргааны I байранд өнөөдөр зохион байгууллаа. Сургалтад үйлдвэрийн бүтцийн нэгжийн хог баягдал болон химийн бодис хариуцагч нар хамрагдаж, аюултай хог хаягдлын хууль эрх зүйн орчин, эх үүсвэр дээр нь хадгалах арга технологи, шилжүүлэх, тээвэрлэх, цахим болон цахилгаан хог хаягдлыг дахин боловсруулах, булшлах, устгах, цогц менежментийн талаар номын “дуу” сонсов. 
 
М.Одгэрэл
 
 
   
 
   
 
   
 
   
 
 
 

   “Систем инженерчлэл Монгол” компанийн гүйцэтгэх захирал “E-pass” буюу Эрдэнэт хотын нийтийн тээврийн үйлчилгээг цахимжуулах төслийн удирдагч Г.Тулгатай ярилцлаа.

   -Нийтийн тээврийн хөгжил, цаашдын чиг хандлагын талаар өөрийн бодлоо манай уншигчидтай хуваалцана уу?
   -Нийтийн тээврээр зорчигчдын хамгийн хүндрэлтэй асуудал нь төлбөр төлөлт, хяналтын систем.Зорчигчид ч технологид суурилсан хялбар, хурдан аргаар төлбөр төлөхийг хүсэх болсон. Тасалбар худалдан авах дараалал, цалинжуулсан тасалбар таслагч, бэлэн мөнгөөр тооцоо хийх зэрэг асуудлууд аль хэдийн ард хоцорч, зүгээр л карт эсвэл гар утсаа уншуулж байна. Энэ бэлэн бус мөнгөний систем буюу нийтийн тээвэрт цахим хэрэглээг бүрэн нэвтрүүлсэн дэлхийн 100 гаруй хот байна. Энэ шийдлүүд хотуудад дагалдах давуу талуудыг ч бий болгож байна. Жишээ нь өдөрт 8.5 сая хүн зорчдог Лондонд хэрэгжүүлэхэд картын технологи, төлөвлөлт, техникийн болон худалдаалах асуудлыг шийдвэрлэх төвөгтэй байдал үүссэн. Эдгээрийг мастер картаар шийдсэн нь сайн хэрэгжиж, олон хотууд загвар болгоод явж байна. Нью Йоркд уг системийг энэ онд бүрэн хэрэгжүүлэх бөгөөд дэлхийн том хотыг  өндөр түвшний системтэй болгоно гэж үздэг. Мексикт нийтийн тээвэрт төлбөрийг банкны картаар хийх болсноор эдийн засгийн эерэг нөлөөлөл авчирсан. Үүний жишгээр Монгол улс цахимжсан картыг Улаанбаатар хотод хэрэгжүүлээд явж байна. Хэрэгжилтийн эхний үед хуучин дүрмээ ашиглан тасалбар авахыг хүсдэг, карт худалдан авдаггүй, цэнэглэдэггүй, хөнгөлөлт-чөлөөлөлтийг шийдвэрлэх, санхүүжилтийг зохицуулах зэрэг олон бэрхшээл саад гарсан ч өнөөдөр үйл ажиллагаа тогтворжиж, тодорхой үр дүнд хүрч байна.

   -Эрдэнэт хотод энэ төсөл хэрэгжих болсон шалтгаан, нөхцөл юу вэ?
   -Орхон аймгийн Засаг даргын тамгын газраас 2016-2020 онд Эрдэнэт хотыг “Ухаалаг хот” болгон хөгжүүлэх ажил эхэлж, дижитал технологийг эрүүл мэнд, зам тээвэр, боловсрол, оршин суугчдын үйлчилгээнд нэвтрүүлэх зорилт тавьсан. Мөн аймгийн нийтийн тээвэр эрхлэгч аж ахуйн нэгж байгууллагуудын тээврийн хэрэгсэлд хэмжих хэрэгсэл суурилуулан бүртгэл, хяналтын нэгдсэн системийг бүрдүүлэхээр шийдвэрлэсний дагуу манай компани 2018 онд тус аймагт үйлчилгээ үзүүлж байгаа автобуснуудад GPS систем нэвтрүүлсэн. Одоо системийн үйл ажиллагааг  бүрэн хариуцан ажиллаж байна. Аймгийн ЗДТГ-аас гарааны бизнес, инновацын байгууллагуудыг дэмжих бодлого барьж ажиллаж байгаа. Өмнө нь хамтран гүйцэтгэсэн ажил амжилттай хэрэгжсэн давуу тал бидэнд бий. Ингээд Орхон аймгийн Засаг даргын тамгын газар, Авто тээврийн төв, төсөлд хамрагдах гурван автобус компанитай 2019 оны зургадугаар сарын 27-нд гэрээ хийж уг төсөл хэрэгжүүлж байна. Төслийн нөхцөлийн хувьд бид орон нутгийн автобус компаниудын төсвөөс нэг ч төгрөг авахгүйгээр 100 хувь өөрсдөө шийдэх үүрэг хүлээсэн. Энэ төслийн эхний шатанд 600 орчим сая төгрөгийн санхүүжилт орно. Нэг онцлог нь монгол залуусын бүтээсэн программ хангамж, угсралт,суурилуулалт энэ онд багтаан хийгдэнэ.

    -Төслийн давуу талыг гэрээлэгч талуудын хувьд яаж харж байна вэ?
   -Шийдвэрлэх асуудлууд төрийн үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэгч байгууллага болон аж ахуйн нэгжүүдэд ч байна. Аж ахуй нэгжүүдийн алдагдал, рейстэй холбоотой асуудал, төрөөс олгох санхүүжилт, төсвийн ачаалал гэх мэт асуудлыг хэрэгжүүлэх төслийнхөө хүрээнд шийдвэрлэхээр ажиллаж байна. Асуудлуудаа тодруулаад, шийдвэрлэх боломжуудыг судлаад, шийдлүүдийг оруулаад явж байна. Үүний зэрэгцээ технологийн шинэ чиг хандлагуудаа ч орхигдуулж болохгүй. Хамгийн ашигтай, хэрэглэгчдэд хялбар, зөв шийдлүүд байх ёстой. Ер нь гэрээлэгч талуудад аль алинд нь ашигтай байдлаар шийдэх, цаашдын хамтын ажиллагаанд нь тусламж дэмжлэг үзүүлнэ. Ямартаа ч төсөл хэрэгжээд бүгд үр ашиг хүртэж буйд сэтгэл ханамжтай байна.

  -Төсөл хэрэгжүүлэх явцад “Start Up” компанийн хувьд бэрхшээл тулгарч байна уу?
   -Залуу компанийн хувьд бэрхшээл олон байгаа. Бидний хувьд төрийн болон аж ахуйн нэгжтэй гурвалсан гэрээ байгуулан, санхүүжилтээ өөрсдөө босгон ажиллаж байгаа анхны төсөл. Гэрээлэгч талуудтайгаа гэрээгээ хүндэтгэн ажиллах, мэдээлэл солилцох, харилцаа хамтын ажиллагаа чухал. Ер нь төслийн менежменттэй холбоотой асуудлуудыг талууддаа ойлгуулах, мөн компанийнхаа залуусын ур чадвар, чадамжийг сайжруулах, нутагшуулах гээд нэлээд олон талт ажил өрнүүлж байна. Компанийн хувьд асуудлыг дэвшлүүд ирнэ гэж харж байгаа. Төсөл удирдсан  залуу хүний хувьд ч гэсэн давхар суралцаад явж байна.

  -Төслийг орон нутаг болон автобус компаниудаас зардал гаргахгүй өөрийн хөрөнгөөр шийдвэрлэх нь эрсдэлтэй санагдах юм. Энэ талаар тодруулна уу?

   -Бидний “Start Up” залуу компани. Том зорилготой бас эрсдэл үүрч байж амжилтад хүрнэ. Хувийн байгууллага санхүүжилтээ өөрсдөө гарган, олон нийт, улс орондоо хэрэгтэй төсөл хэрэгжүүлэх туршлага дэлхий дахинд  бий. Жишээ нь БНХАУ-д хувийн компаниуд зам барьж, хураамжийн орлогоороо зардлаа нөхдөг. Ингэж хувийн байгууллага өөрсдөө зардлаа гаргаж, нийгэмд тулгарсан асуудлыг богино хугацаанд шийдвэрлэх нь зөв гарц. Ялангуяа улсын төсөв хязгаарлалттай үед, боломжтой ажлуудыг хувийн компаниудад хариуцуулж хийлгэвэл хариуцлага, чанар дагалдана. Учир нь тухайн компани гаргасан зардлаа хөрөнгө оруулалт хийсэн зүйлийнхээ үйл ажиллагаанаас нөхдөг тул баталгаат хугацааны асуудлыг гүйцэтгэгч бүрэн хариуцдаг. Компани ч өсөж дэвжих, туршлагажих боломжтой.

   -Цаашид хэрэгжүүлэхээр зорьсон ажлаасаа танилцуулна уу?
  -Бидний хамгийн эхний зорилт энэ төслөө амжилттай хэрэгжүүлж нэвтрүүлэх явдал.  Хэрэгжүүлээд зогсохгүй дараагийн шатуудаа зураглан, төлөвлөөд явж байна. Цаашид үйлчилгээний стандарт тохирсон UBCAB онлайн такси үйлчилгээг нэвтрүүлнэ. Өөрөөр хэлбэл нийтийн тээвэр болон такси үйлчилгээний стандартыг ахиулж, төлбөр тооцооны нэгдсэн систем оруулах, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх талаар ажиллана даа. Ер нь Эрдэнэт хотыг шинжлэх ухаан, инновацын суурь жишиг хот болгох концепцийг улс даяар харуулах том зорилготой. Ингэснээр үндэсний  компаниуд, залуучууд нийгмийн тодорхой асуудлыг шийдвэрлэж чадна гэдэгт итгэлтэй байна.

   -Танд ажлын өндөр амжилт хүсье.
  - Баярлалаа. Зорчигчдод хандаж хэлэхэд та бүхэн манай хэрэгжүүлж байгаа төслийн Erdenet Epass пэйж хуудаст нэгдэж мэдээлэл авч, саналаа илгээж байгаарай. Таны санал бидэнд үнэ цэнтэй байх болно.

 

                                                                                                                          Т.БАТЧУЛУУН

 
Мягмар, 15 10-р сар 2019 00:00

Хөтлөгч хүч


 
   1973 он. Анхдагчдын өлгий нутагт залуу хос анхны хүүгээ өлгийдөн авч, зургаан сар хүрэхтэй нь зэрэгцэн их нүүдлийн ажилд бэлтгэн, илгээлт өвөртөлсөөр Эрдэнэтийг зорин иржээ. Барилга байгууламж, шинэ хотыг бүтээн босгох ажил ид ундарч байлаа. Энэ бүхэн тээврийн жолооч Халтар гуайд тийм ч шинэ содон байсангүй. Учир нь тэр шинэ цагийн давалгаа болсон Багануур, Бор-Өндөр, Дархан, Хөвсгөл, Хөтөл гээд бүтээн байгуулалтын ажлуудад гар бие оролцож явсаар юм үзэж нүд тайлсан нэгэн байлаа. Энэ удаагийн илгээлтийн суурин нь Эрдэнэт байсан агаад ажил, амьдралынх нь дурсамж дурдатгалын алтан хуудас Эрдэнэт үйлдвэрийн хамт олон дунд өнгөрнө чинээ санаагүй биз. Халтар гуай хуучнаар АТКА буюу Эрдэнэт үйлдвэрийн Автотээврийн байгууллагад жолоочоор ажиллаж, эхнэр Дуламжав нь энэ цехийн халуун ам бүлд багтан, мөр зэрэгцэн хөдөлмөрлөсөөр хоёул гавьяаны амралтандаа гарсан. 
   Уурхайчдын дунд хал үзэж, хат суусан аав нь ууган хүүгээ удам дамжсан уурхайчин болгохоор шийдвэрлэжээ. Багаасаа автомашин сонирхдог, техник сэтгэлгээтэй хүүгээ 10 дугаар анги төгссөн жил нь Автотээврийн цехийн хүний нөөцийн ажилтантай уулзуулснаар өнөө цагийн манлайлагч залуусын нэг Эрдэнэт үйлдвэртэй хувь заяагаар холбогджээ. Энэ бол Халтарын Болдбаатар. Тэрээр хэн бүхэнтэй нийцтэй харьцаж, хамт олноо үлгэрлэн манлайлж, бүтээлч санал санаачилгаар үйлдвэр даяар аавынхаа нэрийг өндөрт өргөсөн. Хажуудаа байгаагаа хайрлан хамгаалж, харсан бүхнээсээ шинийг сэтгэж, үйлдвэрлэлд нэвтрүүлж болох бүхнийг эрэлхийлж явдаг сониуч зан түүнд багаас нь суусан дадал гэлтэй. 
 

 
   Ирж буцахын хорвоод учрахын ерөөл байдагт, уулзсан бүхэн энгийн нэг учрал биш, Эрдэнэт үйлдвэр хэмээх их айлд ажиллах болсон нь хувь тавилан гэдэгт тэрээр итгэдэг. Хүний сайныг ханилан байж мэднэ гэдэг дээ. Болдбаатарын найз нөхөд, хамт олон түүний хэн болохыг ил тодоор хэлээд л өгнө. Хүн бүрт өөрийн гэсэн баримталдаг үнэт зүйлс гэж байх. Болбаатар найз нөхөд олонтой. Гэвч тэр “Жаргаж явахдаа хүн тэнхээтэй явдаг, зовсон цагт нь нөхөртөө түшиг болж, туслахыг хичээдэг” гэх. Үнэндээ эр хүний ноён нуруу ийм л үед хань бараа, түшиг тулгуур болдогийг тэр өөрийн амьдралаар харуулж яваа.  
   Зургаахан сартай Эрдэнэт хотод хөл тавьсан бяцхан хүү амьдралынхаа гэрэл гэгээтэй он жилийг энэ л хотдоо үдэж, хүмүүн заяаныхаа жаргалыг эдэлж, амталж яваа нь энэ. Аавыгаа дагаж тээвэрт явсаар жолоочийн мэргэжилд “дурласан” тэрээр одоо ч эзэмшсэн мэргэжилдээ чин сэтгэлээсээ хандана. Хүн ажлыг голохоос, ажил хүнийг голох биш дээ гээд сурсан зүйлээ чадмаг хийчих ур ухаан, мэдлэг чадвар, авьяас, сэтгэл зүтгэл түүнд бий. Ийм л “алт шиг” үнэ цэнтэй ажиллагсад Эрдэнэт үйлдвэрийнхээ хэт ирээдүйд чадлынхаа хэрээр оролцож явааг харахад өөрийн эрхгүй бахархах сэтгэл төрсөнсөн. Басхүү, ийм залуус олон байгаасай, тэд илүү ихийг хийгээсэй, олон олон залуусыг өөрийн алхсан замаар зөв тийш чиглүүлээсэй гэж хүсмээр санагдана. 
   Болдбаатар амьдралд тохиох аз завшааныг Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилтан гэдгээр тодорхойлдог. Дэлхийд данстай энэ том үйлдвэрийнг “ТОП 10” компанийн тэргүүнд байж яагаад болохгүй гэж, бид чадна гэж зоримог хэлнэ. Өдөр бүр шинэ санаагаа ургуулж, хамт олноо бод, сэтгэ, хий гэсээр угтах амжилтын өгсүүр өөд уриалан дуудна. Удирдан чиглүүлэх, урам өгөх арга ухааныг тэр Орос ах нар, ахмад үеийнхнээсээ өвлөжээ. Түүний тодорхойлсноор, үйлдвэр бол тасралтгүй хөгжиж, суралцах ажлын талбар. Тиймдээ ч Сайн саналын системийг сайшаан магтаж, 3 дахь жилдээ шилдэг 10-ийн эгнээнд жагсаж чадсан. 2018 онд түүний дэвшүүлсэн 38 саналаас 32 нь үйлдвэрлэлд нэвтэрч, өнөөдөр ч үр дүнтэй ашигласаар байна. Санал санаачилга гэдэг зүйл урт хугацааны туршид амжилттай ажиллаж, эдийн засагт үр өгөөжөө өгдөг. Түүний “Маш сайн” саналаар нэрлэгдсэн нэгэн төсөл импорт орлох бүтээгдэхүүн байсан бөгөөд өөрийн өртөг нь зардлынхаа 50 гаруй хувийг хэмнэжээ. Төсөл маань инновацийн бүтээлд мөнгөн дүнгээрээ хараахан хүрч чадаагүй гэж ярьсаар энэ жил өөр хэд хэдэн саналыг хэрэгжүүлж явна. 
   Сайн саналын систем буюу бүтээлч санаачилгыг дэмжих, урамшуулал олгох хэлбэрээр явагддаг энэ ажил үйлдвэрийн хэмжээнд нэвтрээд 5 дахь жилийнхээ нүүрийг үзжээ. Ажлын орчныг аюулгүй байлгах, тоног төхөөрөмжийн ажиллах хугацааг уртасгах, эдийн засгийн үр ашигтай байлгах нь Сайн саналын системийн үндсэн чиглэл. 10 жижиг саналыг хамт олноороо зөвшилцөн, нэг том санал гаргах боломжийг Сайн саналын систем олгодгоороо давуу талтай. Уурхайчин хүн ажилдаа инээж ирээд, орой гэр бүлдээ халуун дулаанаар инээгээд очих зүрх сэтгэлийн дархлааг Эрдэнэт үйлдвэр Сайн саналын системээр дамжуулан олгосоор байна. 
   Хүн суралцаж, тасралтгүй хөгждөг ч хөгжиж байгаагаа төдийлөн анзаардаггүй. Харин хөрөг нийтлэлийн баатар маань тоног төхөөрөмжийг задлаад угсрах нь хөгжиж байгаа нэг хэлбэр гэж үздэг. Өөрийгөө хөгжүүлж, хурцалж, залуу насаараа гоёж яваа энэ залуу МЗХ-ны Тэргүүний залуу алтан медаль /2005/, АТБ-ын Хөдөлмөрийн аварга /2012/, Тэргүүний уурхайчин цол, тэмдэг /2017/, Эрдэнэт үйлдвэрийн Хөдөлмөрийн аваргаар үнэлэгдсэн. Хөлсөө урсган байж хөдөлмөрлөсөн цаг хугацааг нь үнэлсэн эдгээр шагналаас Эрдэнэт үйлдвэрийн “Хөдөлмөрийн аварга”-таа тэр хамгаас их хайртай. Учир нь омогшил, бахархал болсон энэ шагнал хүссэн хүн бүхэнд ирдэггүйг тэр сайн мэднэ. Тиймээс ч үйлдвэрийнхээ төлөө илүү ихийг хийж бүтээгээрэй гэсэн үүрэг даалгаврыг нэр төртэйгээр биелүүлж яваа. 
   Эрдэнэт үйлдвэрийн мянга мянган залуусын төлөөлөл болсон Автотээврийн цехийн Механикийн албаны тоног төхөөрөмжийн засварын механикч Халтарын Болдбаатарыг бид онцоллоо. Хийж бүтээхийн төлөө анд нөхдөдөө үлгэрлэн, хөтлөгч хүч нь болсон түүний амжилт, алдрын зам дардан байг.
 
И.Чинтогтох
Фото: Б.Баттөгс
 

   Нартай үед нарнаас эрчим хүч үйлдвэрлэж хэрэглэгчдийг цахилгаанаар хангадаг , илүүдэл эрчим хүчийг сүлжээ рүү шилжүүлдэг, наргүй үед автоматаар сүлжээнээс эрчим хүчээ авдаг On-grid системийг нэвтрүүлснээр гурван сарын хугацаанд 300 гаруй мянган төгрөгийн эрчим хүч үйлдвэрлэжээ. Энэ төслийг Шагдарын Отгонбилэгийн нэрэмжит Технологийн сургуулийн Эрчим хүч мэдээллийн технологийн тэнхимийн дэд профессор Б.Хээрийнбаатар санаачилжээ. Тус төслийн хүрээнд хийгдсэн  Нарны судалгааны лабораторийн нээлтийн үйл ажиллагаа өнөөдөр боллоо.
   Азийн хөгжлийн банкны санхүүжилтээр Дээд боловсролыг дэмжих төрийн бодлого хэрэгжиж байгаа таатай нөхцөл бүрдсэн энэ үед Ш.Отгонбилэгийн нэрэмжит Технологийн сургуулийн Оюутны байрны цахилгаан хэрэглээний эх үүсвэрийг Сэргээгдэх эрчим хүчний нарны фото үүсгүүр  бүхий эрчим хүчээр хангах төслийг хэрэгжүүлээд байгаа нь энэ юм.
   Төслийн багийнхан өнгөрөгч 6-р сарын 28-нд 5 квт цагийн эрчим хүч үйлдвэрлэдэг нарныхаа станцын 50 хувийг залгасан байна. Өнөөдрийн байдлаар 300 гаруй мянган төгрөгийн эрчим хүч үйлдвэрлэж сургуулийнхаа хэрэгцээнд нийлүүлжээ. Ухаалаг инвертерийн тусламжтайгаар гар утсандаа бүх мэдээллийг авч, оюутнууд судалгааны ажил хийхэд бүрэн боломжтой болжээ.
   ШУТИС-ын хэмжээнд анх удаагаа Нарны судалгааны лабораторитой болсноор эрчим хүч хэмнэж, Технологийн сургуулийнхаа эрчим хүчний 30 гаруй хувийг нараар шийдэж байна.
   “Цаашид Эрдэнэт үйлдвэрийн алслагдсан байршилтай газруудад гэрэлтүүлгийг энэ системээр хангахаар төлөвлөсөн ажлууд олон бий” гэж төслийг санаачлагч ярьж байна. Ингэснээр уламжлалт эрчим хүчнээс илүү Сэргээгдэх эрчим хүч рүү дэлхий нийтээр түрэн орж ирж байгаа энэ үед оновчтой, ухаалаг шийдэл бүхий энэхүү төсөл өргөжих боломжтой юм.

А.Бямбамаа

 
   Эрдэнэт үйлдвэр нийгмийн хариуцлагатай жишиг уурхайн хувьд олон нийтэд чиглэсэн томоохон төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлдэг юм. Энэ удаа  агаарын бохирдлыг бууруулах зорилгоор байгальд ээлтэй, утаагүй, шахмал түлш хийх үйл ажиллагааг туршилтаар эхлүүллээ.
   Эрдэнэт үйлдвэрийн Дулааны цахилгаан станцын Түлш дамжуулах хэсэг дээр жижиг хэмжээний технологи суурилуулан ОХУ-ын PMI sysmems компанийн гурван инженерийг авч ирж туршилтаар шахмал түлш үйлдвэрлэх ажлыг эхлүүлээд байгаа юм.
   Химийн барьцалдуулагч ямар нэгэн бодис ороогүй харин ч модны навч, үртэс, хамгийн хямд түүхий нүүрсийг баяжуулан  шахмал түлш хийн туршиж байна. Бүр төрлийн зууханд хэрэглэж болох тал дээр анхааран хүний бие, эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй байх тал дээр туршилт хийгдэж байна. 
   Туршилт эхлээд гурав хонож байна. 11-р сарын нэгэн гэхэд туршилтын хугацаа дуусаж лабораторын шинжилгээ хийлгэн хүлээн зөвшөөрөгдвөл аймгийн айл өрхүүдэд, төрөл бүрийн зуухтай айлуудад туршиж, нэвтрүүлэх юм. 
   Дашрамд дуулгахад энэ шахмал түлшийг Оросын холбооны улсын анчид, хүчний байгууллагынхан битүү газарт, майханд хэрэглэдэг юм байна. Орхон аймгийн хэмжээнд 13190 орчим айл гал түлдэг гэсэн судалгаа байна. Энэ туршилт амжилттай болсон тохиолдолд хямд үнээр, утаагүй, байгаль орчин, хүний биед сөрөг нөлөөгүй  энэхүү шахмал түлшийг нэвтрүүлэн энэ технологийг нутагшуулахаар ажиллаж байна.
 
                                                                                        А.Бямбамаа
   
 
   
 
 
 
 
   Эрдэнэт үйлдвэр зэс, молибдены баяжмал үйлдвэрлэн гаргах үндсэн үйл ажиллагаатай. Үйлдвэрлэлийн процессыг тасралтгүй, найдвартай  явуулахад  хамгийн чухал хүчин зүйл нь эрчим хүч. Цахилгаан, дулаан, уур, усгүйгээр Эрдэнэт  үйлдвэрийг төсөөлөхөд бэрх. Иймээс бид үйлдвэрийн процесст амин чухал үүрэгтэй цех, хэсгүүдийн үйл ажиллагааг цувралаар сурвалжилж, тэдний гол хөдөлгөгч хүч болсон ажилтнуудын төлөөлөлтэй уулзаж ярилцах юм. Эхнийх нь “Хэрэглэгчдийг чанартай эрчим хүчээр найдвартай соёлтой хангах” эрхэм зорилготой Цахилгаан цех. Үйлдвэрийн дүүрэгт орших эдний офисс багахан цэцэрлэгт хүрээлэнг санагдуулам. Харин хана, шалыг нэгэн хархүү гялалзтал угааж зогсох нь содон. Тэр багш мэргэжилтэй ч ижийгээ залгамжлан ажлын байрыг цэмцийлгэж  буй нь тэр.
   Цахилгаан цех нь Шугам сүлжээ дэд станц, Реле хамгаалалт автоматик, Теле механик, Цахилгаан техникийн тусгай лаборатори, Шуурхай үйлчилгээ диспетчерийн, Цахилгаан тоног төхөөрөмжийн засварын, Захиргааны гэх долоон хэсэгтэй. Тэд Эрдэнэт үйлдвэрийн өндөр хүчдэлийн цахилгаан тоног төхөөрөмжийн найдвартай ажиллагааг ханган ажиллаж, эрчим хүч түгээн дамжуулдаг.
 
 
Бид энэ эрхэм үйлсийн эзэд залуусын төлөөлөлтэй уулзаж дараах асуултад хариулт авсан  юм. 
 
Цахилгаан техникийн тусгай лабораторийн хэмжилт тохируулга туршилтын инженер В.Анхбаяр: Онцгой боловсон хүчин байхыг эрмэлздэг
 
 
   - Эрдэнэт үйлдвэртэй хэрхэн холбогдсон бэ?
   - Би  Эрдэнэт үйлдвэрт 10 дахь жилдээ ажиллаж байна. Эхний хоёр жил цахилгаанчнаар, тэгээд л инженер болсон.

   - Таны ажил мэргэжлийн онцлог юу вэ?
   - Эрдэнэт үйлдвэрийн хэмжээнд цахилгаан тоног төхөөрөмжийн хэмжилт туршилт хийдэг. Манай лаборатори төвийн бүсийн бүх аймагт туршилт хийх эрхтэй. Өндөр хүчин чадалтай төхөөрөмжөөр тоноглогдсон. Тухайлбал Авсралийн Баур фирмийн явуулын лабораторийг өнгөрсөн жил авсан. Энэ нь Монголд ганцхан бөгөөд манайд ашиглагдаж байна. Цахилгаан гүйдэл таван мэдрэхүйгээр мэдэгдэхгүй. Иймээс тусгай зориулалтын дурангаар халалт дуранддаг. Нил ягаан туяаны үзлэгээр цахилгаан тоног төхөөрөмжийн гэмтэл илрүүлэх хамгийн сүүлийн үеийн ФлирТ1020 төхөөрөмж саяхан манайд ирсэн.

   - Эрдэнэт үйлдвэрт залуус хөгжих боломж хэр байдаг вэ?
   - Боломжтой. Залуусыг сургах хөгжүүлэх талаар үйлдвэр, цехийн удирдлагаас их анхаардаг. Тухайлбал, саяхан Эрчим зүйн хэлтэс манай цехтэй хамтран орчин үеийн Матлаб-ын сургалт явуулсан. Энэ чиглэлээр Монголдоо “толгой цохих” мэргэжилтэн, профессор Н.Ариунболор багшийг  урьж заалгасан. Энэ программ нь  маш том мэдээллийн сан дээр боловсруулалт хийснээр  хэрэгтэй зүйлээ авах, шинийг хийж  үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх, бас эрдэм шинжилгээ судалгааны ажил хийх ч  боломжтой.  Энэ программыг ашиглан ороомгийн групп  тодорхойлох механик ажиллагаатай багажийг автоматжуулан бүрэн автомат багаж зохион бүтээх санаа байна. Одоогоор  янз бүрийн  трансформатор дээр ашиглахад хэр байх, холболтын төрлийг өөрчлөн туршин судалж  байна.  Алсдаа судалгааны ажил хийх сонирхол байгаа.

   - Таны цаашдын зорилго?
   - Би  шинэ юм сурч, мэдэх эрмэлзэлтэй. Орос хэлийг бие даан сурсан. Англи хэлний мэдлэгээ улам ахиулахаар хичээж байгаа. Бидний үеийнхэн интернетээр олон зүйл сурах боломж байна. Цаашдаа мэргэжлээрээ  гадаадад магистрт сурах  хүсэл бий. Цахилгаан тоног төхөөрөмжийн тусгай лаборатори улсад ганц байх онцгой лаборатори. Үүнд  нийцсэн онцгой боловсон хүчин байхын төлөө мэрийдэг. Бүх талын  ялангуяа цахилгаан тоног төхөөрөмжийн өргөн мэдлэгтэй болохын төлөө чармайж явна. 
 
Шугам сүлжээ, дэд станцын хэсгийн туршилт, хэмжилт хамгаалалтын инженер Г.Ган-Эрдэнэ: Залуу хүн чадахгүй гэж хэлэх эрхгүй
 
 
    - Эрдэнэт үйлдвэртэй хэрхэн холбогдсон бэ?
   - Би аавынхаа ажил мэргэжлийг өвлөн цахилгаанчин болсон. Аав  Ш.Гансуурь минь энэ цехэд олон жил ажилласан, ажилч хичээнгүй хүн байсан юм. Би аавынхаа  үйлсийг үргэлжлүүлж яваагаараа бахархаж, нэрийг нь өндөрт өргөж явахсан гэж хичээдэг. Би мэргэжилдээ их дуртай.

   - Таны ажил мэргэжлийн онцлог юу вэ?
   - Эрдэнэт үйлдвэрийн өндөр хүчдэлийн цахилгаан тоног төхөөрөмжийн засвар, угсралтын үйл ажиллагааг хариуцдаг. Засвар үйлчилгээг цаг тухайд нь чанартай хийснээр үндсэн үйлдвэрлэлийн тасралтгүй ажиллагаа, цаашлаад үйлдвэрлэлийн үр ашгийг нэмэгдүүлэхэд чухал  нөлөөтэй.  6кВ-ын кабель гэмтлээ гэхэд тухайн тэжээж буй тоног төхөөрөмж хүчдэлгүй болно. Бид аль болох шуурхай ажиллан холболт хийж, тоног төхөөрөмжийг хүчдэлтэй болгох жишээтэй.

   - Эрдэнэт үйлдвэрт залуус хөгжих боломж хэр байдаг вэ?
   - Боломжтой. Энэ жил манай цехийн ажилтнуудад явуулсан  Диг сайлант компанийн Повер Фактор программын сургалт их таалагдсан. Цахилгаан системийг бүхэлд нь программд оруулж бүх төрлийн тооцоо судалгаа хийх боломжтой юм билээ. Би үндсэн ажлынхаа зэрэгцээ, Технологийн сургуульд мэргэжлээрээ багшилдаг. Ер нь мэргэжлээ улам гүнзгийрүүлэн судалж, бас гадаад хэлийг шамдан суралцаж байна.  Мөн цехийнхээ Бүтээмж инновацийн чиглүүлэгчээр ажиллаад жил боллоо. Бүтээмж инновацийн сургалтад олонтаа хамрагдсан. Эндээс сурч мэдсэнээ хамт олондоо түгээж байгаа. Ажиллагчдынхаа хандлагыг өөрчилж, шинийг санаачлах идэвхийг нь өрнүүлэх чиглэлээр  ажиллах урамтай бас сонирхолтой байдаг. Хамтдаа бүтээж, хамтдаа хөгжихийг хүсдэг.

   - Таны цаашдын зорилго?
   - Мэргэжлийн ном болон уран зохиолын ном унших дуртай. Саяхан Цахилгаан цехийн шинэ ажилтнуудад зориулсан гарын авлага хэвлэн гаргасан. Цаашдаа мэргэжлийнхээ дагуу ном бичих төлөвлөгөө бий. Залуу насандаа хийж бүтээж, сурч боловсорч, өөрийгөө байнга хөгжүүлэх хэрэгтэй гэж боддог. Миний хувьд “Залуу хүн чадахгүй гэж хэлэх эрхгүй” гэж боддог. 
 
 
   Үйлдвэр техникийн албаны дарга техникийн шинэчлэл, төлөвлөгөө хэрхэн биелж буй талаар ийн ярилаа
 
Н.Чулуунбаатар: Техникийн шинэчлэл эрчимтэй өрнөж байна

 
   - Техник шинэчлэлийн хүрээнд  хийж буй ажлаасаа ярина уу?
   - Цахилгааны цехэд техник тоног төхөөрөмжийн шинэчлэл эрчимтэй өрнөж байна. Манай цехийн удирдлага, хамт олны санаачилга, үйлдвэрийн удирдлагын дэмжлэгээр энэ ажил тун урагштай яваа. Тухайлбал, Цахилгаан тоног төхөөрөмж засварын хэсэгт ороомог сугалах тусгай технологитой. Монгол улсад анхны төхөөрөмжийг бид хүлээн авлаа. Тус төхөөрөмж нь нэлээн нарийн технологитой учраас үйлдвэрлэгч  компаниас мэргэжилтэн ирж тохируулах юм. 35/110кВ-ын сэлгэн залгалтын аппаратур буюу элегазын таслуурын шинэчлэл мөн үргэлжилж байна. Бид сүүлийн 10 жилийн хугацаанд ихэнх дэд станцуудаа сольж дууслаа. Очистные-Б 35кВ-ын шугамын 2 дэд станц захиалсан, хугацаанаас хойшилж саяхан худалдан авалт хийгдлээ. Дулааны улиралд сольдог дүрмийн дагуу ирэх хавар суурилуулна. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын цахилгаан хангамжийг хянаж удирддаг Телемеханикийн хэсгийн СКАДА системийн программ хангамж үндсэндээ бүрэн шинэчлэгдэж уг ажлыг Шнейдер Электрик Энлайт компани хийж дуусгалаа. Манай Цахилгаан техникийн тусгай лаборатори улсын хэмжээний тусгай зөвшөөрөлтэй лаборатори. Энд орчин үеийн өндөр түвшний нарийн хэмжүүрүүд нийлүүлэгдэж байгаа. Манай үйлдвэрийн Дулааны цахилгаан станц өргөтгөснөөр орчин үеийн өндөр чадал, өндөр хүчдэлтэй тоног төхөөрөмжүүд суурилагдсан. Энд хийх туршилт, хэмжилтийн зориулалтаар нилээд олон багаж төхөөрөмж авсан. Тухайлбал 110кВ-ын дэд станцын кабель, агаарын шугам, трансформаторт өндөр хүчдэлийн туршилт хийх зөөврийн төхөөрөмж оруулж ирсэн. Үүгээр ЦРП-10 дэд станцын шинэ трансформатор туршсан. Эхний туршилт амжилттай болсон. 35кВ-ын дэд станцын 10000кВА чадалтай трансформаторын шинэчлэл хийгдэж байна. Хоёр жилийн турш Худалдан авалт, хангамжийн хэлтэстэй хамтран ажиллаж трансформатор хүлээн авсан. Казахстанаас хоёр мэргэжилтэн ирж манай инженерүүдтэй хамтран угсарч, туршилт хийлээ. 

   - Ган бөөрөнцгийн цехийн шинэчлэлтэй холбоотойгоор цахилгаан хангамж шинэчлэгдэх үү?
   - Тийм ээ. Ган бөөрөнцгийн цех  коксожсон нүүрс шатааж, ган бөөрөнцөг үйлдвэрлэдэг технологио өөрчлөн  индукцийн зуух тавьж буйтай холбогдуулан их чадлын тусгай цахилгаан хангамж хэрэгтэй болсон. Үүнтэй холбогдуулан тэжээлийн 6 кВ-ын агаарын шугам татах бэлтгэл ажил хийгдэж байна. 12-р сард Ган бөөрөнцгийн цехийн тоног төхөөрөмж шинэчлэгдэн ашиглалтад ороход цахилгаан хангамжийн асуудлыг бид бүрэн шийдэх ёстой. Одоогоор кабель суурилуулах болон агаарын шугамуудын тулгуурын  суурийг бэлтгэж байна. 

   - Мэргэжилтнүүдээ сургах, дадлагажуулах чиглэлээр сүүлийн үед ямар ажил хийж байна?
   - Шинэ тоног төхөөрөмж суурилуулж буйтай холбогдуулан мэргэжилтнүүдээ мэргэшүүлэх, мэргэжлийг нь дээшлүүлэх ажил давхар явж байна. Реле хамгаалалт автоматикийн хэсгийн даргыг саяхан бид “Шанхайн экспо” үзэсгэлэнд оролцуулсан. ABB компанийн хөдөлгүүрийн туршилт засварын чиглэлээр Хөдөлгүүр засварын мастерыг мөн БНХАУ-ын Шанхай хотод сургалтад явуулах гэж байна. Хүний нөөцийн бодлогоор дөрвөн инженерийг ОХУ-ын Их сургуульд магистрын сургалтад явуулах гэж байна.

   - Төлөвлөгөөт ажил хэр биелж байна?
   - Манай цех тусгай тоног төхөөрөмж ашиглан Эрдэнэт үйлдвэрт жилд ойролцоогоор 906 сая.кВт/цаг цахилгаан эрчим хүч түгээж, дамжуулдаг. Энэ ажлаа тасралтгүй, найдвартай явуулахын тулд тоног төхөөрөмжүүдээ зогсолтгүй, баталгаатай ажиллуулах ёстой. Үүний тулд төлөвлөгөөний дагуу жилийн турш урсгал болон их засварын ажил хийдэг. Одоогоор доторх тоног төхөөрөмжийг засварлах ажил хийж байна. Өнөөдрийг хүртэл тайлант хугацаанд төлөвлөсөн ажлууд 100 хувийн биелэлттэй явна. Энэ оны 12 дугаар сарын 20 гэхэд жилийн төлөвлөгөөгөө бүрэн биелүүлэх зорилготой ажиллаж байна.
 
Я.ЭНХТУЯА
Фото: Б.Баттөгс

   “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газрын дарга О.Отгонбаяртай ярилцлаа.

  - “Эрдэнэт” үйлдвэрийг Төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болгоод тодорхой хугацаа өнгөрлөө. Энэ хугацаанд бүтэц, нэгжийн өөрчлөлт хийх зэрэг нэлээд ажил өрнөсөн байх.  Ямар өөрчлөлтүүд хийгдсэн бэ? 

  - Монгол Улсын Засгийн газрын 2019 оны 03-р сарын 21-ны өдрийн 102 дугаар тогтоолоор “Эрдэнэт” үйлдвэрийг төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болгосон. Үүнтэй холбоотой үйлдвэрт мөрдөгдөж байгаа дүрэм журам, хөдөлмөрийн харилцааны баримт бичгүүдийг шинэчлэх томоохон цар хүрээтэй ажлууд хийгдлээ. Бид үйлдвэрийн 6000 гаруй ажилтны хөдөлмөрийн гэрээ, ажлын байрны тодорхойлолт шинэчлэх, мөн үйлдвэрийн газрын ажилтнуудын хүний нөөцийн мэдээллийн сангийн сайжруулалтын  ажлыг холбогдох хэлтсүүдтэй хамтарч богино хугацаанд хийж гүйцэтгэж байна.

   - Бүтэц, орон тоо өөрчлөгдөхтэй зэрэгцэн албан тушаалын томилгоо хийгддэг. Хэр өөрчлөлт орсон бэ?
   - Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газрын  баталсан бүтцийн дагуу  Монгол Улсын Засгийн газрын баримталж буй удирдах ажилтныг шаталсан мерит зарчмаар дэвшүүлэн ажиллуулах чиглэлийг баримтлан  үйлдвэрийн газрын удирдах ажилтнуудыг Ерөнхий захирал томилсон. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын нийт удирдах ажилтнуудын  90 хувь нь үйлдвэрт  тодорхой албан тушаалд ажиллаж байсан ажилтнууд бол,  41.8 хувь нь 45 хүртэл насны залуу ажилтнууд,  62.7% нь төрөлх үйлдвэртээ 11-ээс дээш жил ажилласан  бүх шатны удирдлагын  түвшинд тогтвортой ажиллаж,  хүний нөөцийн бодлогын хүрээнд олон жил бэлтгэгдсэн, уул уурхайн салбарын туршлагатай ажилтнууд ч ажиллаж байна. Хөдөлмөрийн зах зээл дээрээс мэргэжлийн туршлагатай цөөн мэргэжилтнийг урьж ажиллуулсан.  Манай үйлдвэрт туршлагатай, дадлагатай, мэргэжилтэй удирдах ажилтны хангалттай нөөц бий. Ер нь хүний нөөцийн бодлого гэдэг зөвхөн томилгоо төдий  асуудал биш. Үйлдвэрийн урт хугацааны хөгжлийн  бодлогын нэг чухал хэсэг.

   - Өөрөөр хэлбэл, үйлдвэрийн статус өөрчлөгдсөнтэй холбоотойгоор ажиллагсадтай хийх гэрээг шинэчлэн байгуулсан гэсэн үг үү?
     - Тийм. Үйлдвэрийн бүтэц зохион байгуулалт өөрчлөгдсөнтэй холбоотой хөдөлмөрийн харилцааны бүхий л баримт бичиг шинэчлэх шаардлага гарсан. Түүнээс ямар нэгэн байдлаар ажилчдыг  хоморголон халсан, өөрчилсөн зүйл байхгүй. Хуулийн дагуу өндөр насны тэтгэвэрт гарсан цөөн тооны хүн бий. Хүний нөөцийн бодлогын хүрээнд өндөр мэргэжилтэй инженер техникийн ажилтнуудыг зөв  байршуулан ажиллуулах асуудлыг үйлдвэрийн газрын Ерөнхий захирал, удирдах бүрэлдэхүүн онцгой анхаарч  ажиллаж байна. Энэ онд нийт бүтцийн нэгжийн 153 ажилтныг дэвшүүлэн ажиллуулсан бөгөөд эдгээр ажилтны 24%-ийг ажилчны орон тоон дээр ажиллаж буй дээд боловсролтой залуучууд эзэлж байгаа бол, 38.5% нь инженер техникийн ажилтнаас удирдах албан тушаал дэвшин ажилласан  байна. Мөн 66% нь залуу ажилтан байгаа нь үйлдвэрийн газрын  залуу чадварлаг  ажилтнуудыг дэмжих бодлогын хүрээнд тэдний ур чадварыг бодитой үнэлж байгаагийн тод жишээ гэж харж болно.

   - Үйлдвэрийн газарт хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж буй Хүний нөөцийн хөгжлийн цогц хөтөлбөрийн талаар товч танилцуулна уу. Хүний нөөцийн бодлогыг бодит судалгаанд үндэслэх шаардлагатай гэж та бүхэн үзсэн үү?
   - “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Ерөнхий захирлын А/656 тоот тушаалаар бид “Хүний нөөцийн хөгжлийн цогц хөтөлбөр” хэрэгжүүлэх ажлыг санаачлан зохион байгуулж байна. Энэ хүрээнд мянга гаруй ажилтныг хамарсан Сэтгэлзүйн болон социологийн судалгааны томоохон ажлыг мэргэжлийн байгууллага, мэргэжилтнүүдтэйгээ хамтран  хийж гүйцэтгэлээ. Энэ ажлын үр дүнгээр хүний нөөцийн хөгжлийн цогц хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд хөтөлбөр боловсруулах дэд хэсгүүдийг байгууллаа. Шинэ ажилтны дасан зохицох, Залуу ажилтныг дэмжих, Манлайллын буюу түлхүүр ажилтны, Ахмад ажилтанд зориулсан хөтөлбөрийг боловсруулан хэрэгжүүлэх дэд ажлын хэсгүүдийг байгууллаа. Тухайлбал шинэ ажилтны дасан зохицох хөтөлбөр гэхэд “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 40 гаруй жилийн түүхэнд хүний нөөцийн нэг үе бүрэн солигдсонтой холбоотой уялдаж байгаа юм. Үйлдвэрийн нийт ажилтны нас насанд нь тохирсон  бодит судалгаа, нотолгоонд үндэслэсэн бодлого боловсруулан ажиллах нөхцөл шаардлага бидэнд зайлшгүй тулгарч байна. Залуу ажилтнуудыг дэмжих, хөгжих боломжоор хангах, түлхүүр ажилтны  манлайллыг урамшуулан  хөгжүүлэх нь  компанийн хүний нөөцийн бодлогыг тогтвортой авч явах, зөв хандлагатай чадварлаг хүний нөөцийг бүрдүүлэх чухал  нөхцөлийг бүрдүүлнэ гэж бид харж байна.

   - Судалгааны үр дүнгээс онцлох ямар асуудал байна вэ?
   - Шинэ ажилчдын сэтгэлзүйн судалгаанаас харахад манай үйлдвэрт ажилд орсон залуу ажилчдын дундаж нас 31 байна. Тэд ажилдаа сэтгэл хангалуун байдал маш өндөр хувьтай байгаа нь судалгаагаас харагдсан. Ажил сайжруулах, шинийг санаачлах, сэтгэлгээ нь хайрцаглагдаагүй, уян хатан, ажлаа төгс хийх эрмэлзэлтэй, бусдын хяналтгүйгээр хариуцлагатай ажиллах хандлагатай байгааг эндээс харж болно. Мөн социологийн судалгаа хийгдсэн.  Шинээр ажилд орсон хүмүүст дасан зохицоход хэдий хугацаа орж байна, эерэг болон сөрөг хүчин зүйл юу байна гэх мэтчилэн маш нарийн судалсан. Ажилтны  тогтвортой ажиллах сэтгэлзүй өндөр байгаад шууд нөлөөлж буй хүчин зүйл нь бичил хамт олон юм гэдэг нь судалгаанаас харагдаж байна.  Шинэ залуу ажилчдыг тогтвортой ажиллуулж, тухайн ажлын байранд чадварлаг хүний нөөц болгон үлдээнэ гэдэг бол маш чухал асуудал. “Эрдэнэт”  үйлдвэр том хамт олон. Зөвхөн уул уурхай гэлтгүй эмнэлэг, нийгмийн харилцаа, аялал жуулчлал, спорт, урлаг зэрэг нийгмийн олон салбарын мэргэжлийн хүмүүс нэгдэж ажилладаг онцлогтой. Тиймээс шинэ хүмүүсийг үйлдвэртэй танилцуулах аялал зохион байгуулж, энэ том гэр бүлийн гишүүн болсныг нь танилцуулах гэх мэт олон ажил хийхээр төлөвлөж байна. Манай Технологийн сургуулийн удирдлага, мэргэжилтнүүд энэ хөтөлбөр дээр хамтран ажиллаж байна. Судалгаанаас харахад, шинээр ажилд орсон хүмүүст мэдээлэл дутмаг байдал зонхилж байгааг олж харсан. Бид үүн дээр анхаарч ажиллана.

   - Үйлдвэрт тэтгэврийн насанд дөхсөн ахмад ажилтнууд цөөнгүй хувийг эзэлдэг. Тэдэнд чиглэсэн ямар бодлого байх  вэ?
   - Манайд салбартаа дээгүүрт үнэлэгдэх арвин туршлагатай ахмад ажилтнууд олон бий. Ахмад ажилтны судалгаанд оролцогчдын 84.2  хувь тэтгэвэрт гарахад сэтгэл зүйн бэлтгэл маш чухал гэж үзсэн бөгөөд ахмад ажилтанд зориулсан бодлого хөтөлбөр чухал гэдэгтэй санал нэгдсэн байна. Судалгааны дүнгээс харахад зарим талаар шинийг санаачлах эрмэлзэл буурсан ч мэдсэн сурснаа бусдадаа зааж өгөх чин хүсэлтэй байдаг. Тэдний эрүүл мэнд, эрүүл амьдралын хэв маяг, нийгмийн халамж, үйлчилгээ болон  тэтгэврээс гадна нэмэлт орлоготой болох боломжийн талаар сургаж, бэлтгэх хэрэгцээтэй байна. Харин залуу ажилтнууд ахмадуудаасаа илүү үлгэр дуурайлал, зөв хандлагыг хүлээж байдаг нь судалгаанаас харагдсан.

   - “Эрдэнэт” үйлдвэрт ажилд орох хүсэлтэй хүн олон байдаг. Сул ажлын орон тоо байхгүйн зовлон хэзээд л байдаг шүү дээ. Он гарсаар хэдэн ажлын байранд сонгон шалгаруулалт хийсэн бэ?
   - “Эрдэнэт” үйлдвэр Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газраас батлагдсан хязгаар дотор хүний нөөцийн бүрдүүлэлт хийнэ. Тогтвортой ажлын байр, тодорхой хэмжээний өндөр цалин хөлсийг дагаад хүний нөөцийн хөдөлгөөн маш бага байдаг. Тогтворжилтын коэффициент өндөр гэсэн үг. Яагаад гэвэл хүмүүс нэгэнт ажилд орсон бол ажлаас гарах сонирхол, магадлал маш бага. Манай ажлын байрны гол хөдөлгөөн  ажилтан хүн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох тохиолдолд гардаг. Гэхдээ хамтын гэрээний 2.4 заалтаар “Эрдэнэт” үйлдвэрт 20-иос дээш жил ажилласан хүн тэтгэвэрт гарахдаа өөрийн мэргэжлээр суралцаж төгссөн нэг хүүхдийг үе уламжлан ажиллуулах эрхтэй байдаг. Сул ажлын байрыг нээлттэй зарлаж сонгон шалгаруулалтаар иргэдийг ажилд авах зарчим баримтлан ажиллаж байна. Хагас жилийн байдлаар 53 ажлын байранд нээлттэй сонгон шалгаруулалтыг холбогдох мэргэжлийн хэлтэс, бүтцийн нэгжүүд зохион байгуулсан.

   - Хамтын  гэрээний дээрх заалтыг зарим хүн “Үйлдвэрийн хүний нөөцийн бодлогыг алдагдуулж байна” гэж шүүмжилдэг. Эцэг эхийнхээ оронд ажилд орсон залуус ажлын шаардлага хангаж чаддаг уу?
     - Хоёр талтай. Хамтын гэрээний энэ заалт хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа учраас буруу, эсвэл зөв гэх нь оновчгүй. Энэ заалт нь нэг талаас тухайн хүнийг тогтвортой сайн ажиллах хөшүүрэг болдог. Ажилтныхаа нийгмийн асуудлыг ч шийдвэрлэдэг сайн талтай. Нөгөө талаас тухайн ажлын байранд үнэхээр чадварлаг, авьяастай хүнийг шударгаар сонгон шалгаруулах зарчим алдагдаж байна уу гэвэл бас бодох л асуудал. Гэхдээ үе залгамжлан ажиллах гэж байгаа хүүхдүүдийг нь мэргэжлийн хувьд тэнцэж байна гээд ажилд шууд оруулчихдаггүй. Туршилтын хугацаанд тавигдсан шаардлага хангасан тохиолдолд үндсэн ажилтан болгодог.

   - Манай үйлдвэр өөрийн гэсэн дотоод соёлтой, хариуцлагатай, улс нийгэмдээ ч өндөр ач тустай хамт олон. Гэвч цахим орчинд энэ хамт олны хийж бүтээснийг харлуулах оролдлого мэр сэр гардаг. Энэ талаар таны байр суурийг сонирхож болох уу?
   - “Эрдэнэт” үйлдвэр бол хөгжлийн, түүхийн, үнэт зүйлийн хувьд ч маш их үнэ цэнтэй том байгууллага. Тийм ч учраас манай ахмадууд энэ бор уулын буян хишгээр сайхан амьдарч байна гэж хэлдэг шүү дээ. Үйлдвэр ямар ч статустай байлаа гэсэн энэ уурхайчин хамт олны нуруун дээр, энэ хүмүүсийн зүрх сэтгэл дээр л үйлдвэр тогтож, энэ баялаг бүтээгддэг.  Гэтэл тэр үнэт зүйлсээ харлуулж байгаа нь идэж буй будаа руугаа нулимахтай адил гэж би үзэж байна. Ажилтан ч, удирдлага ч байгууллагынхаа дотоод дүрэм журмыг мөрдөж ажиллах нь зохистой юм.

   - Монгол Улсын Засгийн газрын тогтоолоор жил бүрийн 10-р сарын 15-ны өдрийг Хүний нөөцийн ажилтны өдөр болгон тэмдэглэдэг болсон. Энэ өдрийг та бүхэн хэрхэн угтаж байна вэ?
   - Хүний нөөцийн ажилтны өдрийг угтаж үйлдвэрийн газрын хүний нөөцийн мэргэжилтнүүдийн ажил мэргэжлийг үнэлэх, тэдний ажил хөдөлмөрийг сурталчлах, мөн сургах хөгжүүлэх чиглэлээр тодорхой ажлыг төлөвлөн хийж байна. Манай хамт олон Монголын Хүний Нөөцийн институттэй хамтарсан Хүний нөөцийн удирдлага, хөдөлмөрийн эрхзүйн чиглэлийн сургалтыг амжилтай зохион явууллаа. Мөн хүний нөөцийн мэргэжилтнүүдийн үндэсний “НR DAY-2019” чуулганд хамт олны төлөөллийг оролцуулахаар төлөвлөж байна. Ер нь манай “Эрдэнэт” үйлдвэрийн хүний нөөцийн мэргэжилтнүүд маш чадварлаг, ажлын ачаалал даах чадвартай, нэг санаа зорилготой сайхан хамт олон байдаг. Тэднийгээ мэргэжлийн хувьд хөгжүүлж бодлогын түвшинд ажиллах боломжийг нээж өгөх нь бидний гол зорилго юм.  Эцэст нь хэлэхэд “Posche”  компанийн Ерөнхий менежер Петер Шуц-ын хэлсэнчлэн “Хандлагыг ажилд авч, ур чадварыг эзэмшүүлэх” асуудал ямар ч компанийн хүний нөөцийн бүрдүүлэлт, төлөвшилд чухал байдгийг онцольё доо. 
 
   - Цаг зав гаргаж ярилцлага өгсөнд баярлалаа. Та бүхний ажилд амжилт хүсье.
 
Б.УЧРАЛ
   Соёл урлагаар дамжуулан Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын дүрэм, журам, зааварчилгааг үйлдвэрийн нийт ажилчдад хүргэдэг “SAFETY FIRST-2019” уламжлалт тэмцээн өчигдөр эхэлж нээлтийн үйл ажиллагаагаа зохион байгууллаа. Тэмцээний нээлтэд үйлдвэрийн газрын бүтцийн нэгжүүдийн удирдлагууд хүрэлцэн ирж баяр хүргэж, нийт багууддаа амжилт хүслээ.
   Ус хангамжийн цех, Эрдэнэт сувиллын цогцолборын тоглолтоор тэмцээн эхэлж, багууд асуулт хариулт, аюул түүний үр дагаврыг тогтоох даалгавруудаас гадна "Аюулгүй ажиллах соёл" сэдвээр урлагийн үзүүлбэр үзүүллээ. Хөгжөөн дэмжигчдийн дунд асуулт хариултын тэмцээнээр үргэлжилж, хөгжөөн дэмжигчдийн оролцоо, ирц багийн оноонд нөлөөлөх тул танхим дүүрэн үзэгчидтэй байлаа.
   Энэхүү тэмцээнд жилд 100 гаруй ажилтан, албан хаагчид оролцдог бол хөгжөөн дэмжигчээр нэг удаагийн тоглолтыг 450 гаруй ажилтан үзэж, Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал нэн чухал гэсэн ойлголтыг олон нийтэд түгээдэг юм.
   “SAFETY FIRST” тэмцээн 1996 оноос хойш тасралтгүй 23 дахь жилдээ зохион байгуулагдаж, ажилчдын хүсэн хүлээдэг тэмцээн болтлоо өргөжиж, үйлдвэрийн газрын цех нэгжүүдийн оролцоо жилээс жилд нэмэгдэж байгааг зохион байгуулагчид онцоллоо.
   Тэмцээнд Эрдэнэт үйлдвэрийн газрын 20 цехийн баг оролцож байна. Эхний шатны тэмцээн энэ сарын 17 хүртэл үргэлжилж шилдгүүд дараагийн шатанд оролцох юм. Эрдэнэт үйлдвэрийн Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал эрүүл ахуйн хэлтэс, Соёл урлагийн цогцолбор тэмцээнийг хамтран зохион байгуулж байгаа бөгөөд энэ удаагийн тэмцээн нь Соёл урлагийн цогцолборын өвөл цагийн соёл хүмүүжлийн ажлын эхлэл болж байгаагаар онцлог болж байна. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
А.Бямбамаа
Фото: Б.Баттөгс
 
 

Мэдээний төрөл

Календарь

« 10-р сар 2019 »
Да Мя Лх Пү Ба Бя Ня
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Зургийн цомог