×

Анхааруулга

JUser: :_load: Unable to load user with ID: 927

     Энэ удаа бид “Эрдэнэт” үйлдвэрийн хөдөлмөрийн аварга, МТХБ-ын ХАБЭА-н асуудал хариуцсан инженер  Дашийн Энхбаатартай ярилцлаа.


   -Таны бага нас хаана өнгөрсөн бэ?
   - Ах нь Төв аймгийн Жаргалантын САА-д төрсөн. Загдал, Зөөхийн хөндийн Их тариан талбайд  тоглож өслөө. Төв аймгийн Жаргалантын САА-гаас  14 тариаланч  хөдөлмөрийн баатар, 5 гавьяат төрсөн. Манай улсын ууган САА шүү дээ.
   -Өөрийнхөө удам судраас хуучилна уу?
   -Миний аав Хэнтий аймгийн Баянхутаг нутгийн уугуул. Харин ээж маань Завхан аймгийн Нөмрөг сумынх. Нутаг орноосоо аав, ээжээ дагаад хотод сууршсан байдаг. Улаанбаатарт танилцаж, гэр бүл болоод Жаргалантын САА-д эвлэлийн илгээлтээр ирж ажил, амьдралын гараагаа эхэлсэн түүхтэй. Аав, ээж  маань  жирийн  малчин ардын хүүхдүүд. Аав тариан талбайн трактор комбайнуудад түлш түгээдэг машины жолооч байлаа. Манай нутгийнхан ганган Даш гэдэг юм. Одоо 90 настай. Би  Зил-130 машины кабинд “кабины бор” нэртэй өссөн дөө. Ээж маань САА-н Нийтийн ахуй үйлчилгээний газарт насаараа оёдолчин хийсэн 80 гарсан хөгшин бий.
    -Таны ажлын онцлог юу вэ?
    -Би хуучин ЗХУ-д одоогоор Украин улсын Одесс хотод цэргийн мэргэжил эзэмшсэн. Одоо үйлдвэрт ХАБЭА хариуцсан ажилтан бол-чихоод явж байна. Миний ажил бусад мэргэжлээс ихээхэн ялгаатай, цехийн нийт ажилчид өглөө ажилдаа инээж ирээд орой  сэтгэл ханамжтай харьж байвал миний ажил сайн байна гэж өөрийгөө дүгнэдэг. Ингэж ажиллахад хамт олныг зөв төлөвшүүлж, нэг нь нийтийнхээ төлөө, нийт нь нэгийнхээ төлөө гэсэн уур амьсгалыг бий болгож чадвал ажил маань аяндаа бүтнэ гэж боддог.
    -Таны бахархал юу вэ?
    -Мэдээж энэ сайхан үйлдвэрээрээ, тэр тусмаа төлөвшиж тогтсон, бие биеэ орлон ажиллахад суралцсан, үг даах чадвартай  хамт олноороо бахархдаг. Жижиг цех ч гэлээ манай хамт олон урлаг, спортын тэмцээнд бүгд идэвхтэй оролцдог.
    -Та анх Эрдэнэтэд хөл тавьсан үеэ эргэн дурсахгүй юу?
    -Манай эхнэр Одесс хотод хүнсний технологийн сургууль төгссөн, технологич-инженер мэргэжилтэй. Надаас нэг жилийн өмнө төгсөөд Эрдэнэтийн Хүнсний комбинатад хуваарилагдсан. Би 1992 оны зун ОХУ-д цэргийн дээд сургууль дүүргээд Одесс-Эрдэнэт гэсэн маршрутаар ирж байлаа. Анх вокзал дээр буухад аль нь урд, аль нь хойд зүг юм бол, жижигхэн л болохоос цэвэрхэн сайхан  хот  юм  гэсэн сэтгэгдэл төрсөн шүү.
    -Ямар мэргэжилтэй болох хүсэл мөрөөдөлтэй байв?
   -Хөдөө газар тариалангийн бүс нутагт өсч, хүмүүжсэн болохоор ХАА-н мэргэжил сайхан санагддаг байлаа. Автын юм уу, ХАА-н инженер болох хүсэл мөрөөдөл тээж явсан. 10 жилийн сургуулиа төгсөөд Угтаалын ХАА-н ТМС-ийн трактор-комбайнчийн анги авахад ээж маань  явуулаагүй. Тэгээд цэрэгт татагдсан. Ингэж цэргийн хүн болсон доо.
    -Тэгээд “Эрдэнэт” үйлдвэртэй хэзээнээс хувь  заяагаа  холбочихов оо?
   -Эрдэнэтэд ирээд л энд амьдрахаар шийдэж цэргийн амьдралаа орхисон. Тэгээд  хувиараа аж ахуй, газар тариалан эрхэлж үзсэн. Нэг их орлого ашигтай ажиллаагүй. Тухайн үед 3 жил ган болоод ургац муу байлаа. 2003 онд ГОК-д /МТХБ гэж мэдэхгүй/ механикийн орон тоо байна гэж дуулаад  Б.Алтанхуяг  /Одоо  Ерөнхий захирлын Эдийн засаг эрхэлсэн орлогч/ даргатай уулзлаа. Манай цехийн дарга Бондаренко Г.И гэж айхтар зарчимч хүн байлаа. Цехийн ахлах механик Аленин П.А ч өндөр шаардлагатай. Ингээд цехийн дарга, ахлах механик хоёр ажилд орох өргөдлөө орсоор бич гэж байна. Би ч өргөдлөө орсоор бичиж өгснөөр Б.Алтанхуяг дарга цехийн удирдлагуудтай  зөвлөлдөж намайг  ажилд авсан.
    -Гавьяа шагнал юу билээ?
    -1980 оны 11-р сард бага дэслэгч цолтой офицер болсон. 1981 оны улсын баяр наадмаар Зэвсэгт хүчний 60 жилийн ойн медалиар анх шагнагдаж байлаа. Энэ л миний хамгийн мартагдашгүй том шагнал байж дээ. 1990 онд Одессд сурч байхдаа “Байлдааны хүндэт медаль”- аар шагнуулж байв. 2014 онд “Эрдэнэт” үйлдвэрийн хөдөлмөрийн аварга ажилтан болсон. Энэ нь надад төр засгийн одон медалиас дутахгүй том шагнал мэт санагддаг.
   -Та сэтгэлдээ ямар сургаал үгийг бодож явдаг вэ?
    -“Үнэнээр явбал үхэр тэргээр туулай гүйцнэ” гэдэг зарчмыг хатуу баримталдаг.
    -Таны хобби юу вэ?
    -Байгалийн сайханд гэр бүл, найз нөхөдтэйгээ аялах дуртай. Эх орныхоо уудам тал нутгаар тоос татуулан давхиж Хангай, Хэнтийн нурууны өндөр өндөр даваан дээр гараад овоо тойрч явахад эх орноороо бахархах сэтгэл төрдөг шүү.
    -Та гар сэтгэл нийлсэн найз нөхөд олонтой юу?
    -Найз нөхөд олон янз. Хар багын, 10 жилийн, цэргийн, ажлын, гэр бүлийн гэх мэт. Ер нь өглөө гараад ажилдаа ирнэ, орой болтол хамт олонтойгоо байна, тэгэхээр хамт олон шиг найзууд ховор бололтой. Тэдэнтэйгээ л гар сэтгэл нийлж ажиллаж амьдрах юм даа. Цэргийн найзууд бол зөндөө. Аль ч аймагт очиход байна шүү дээ.
    -Та эцэг, эхээс хэдүүлээ вэ?
    -Наймуулаа. Дээрээ ганц эгчтэй. Улаанбаатар хотод амьдардаг. Эдийн засагч мэргэжилтэй. Би хоёр дахь нь. Харин 6 эрэгтэй дүүтэй. Тасаг цэрэг командална шүү дээ.
    -Та байраа хувьчилж авсан биз дээ? Хүүхдүүд тусдаа гарсан уу?
    -Анх Эрдэнэтэд 5-р хороололд 3 өрөө байр худалдан авч байлаа. Эндээ насыг барах биз. Манайх хүү, охин хоёртой. Охин ОХУ-д магистр хамгаалсан. Одоо Хүмүүнлэгийн их сургуульд орос хэлний багшаар ажиллаж байна. Сурч дуусаагүй бололтой. Докторантурт сурч байгаа. Хүү МУИС-ийн 2-р дамжааны оюутан.
    -Нэг газар он удаан жил ажиллахаар танд юу бодогдож байна вэ?
    -Цэргийн сургуулийн сэтгэл судлалын багш бидэнд нэг юм захидаг байлаа. Та бүхэн сургуулиа төгсөөд нэг л газар ажиллаарай. Олон газрын хаалга татах тийм ч сайн хэрэг биш. Нэг газар ажиллавал та тэр газрынхаа  бурхан эсвэл буг нь болно гэсэн.(Инээв.) Хөдөлмөрийн аварга болохыг бодоход арай буг нь болоогүй байх аа.
    -Та алдаа гаргаж байв уу? Хүний ямар зан чанарыг эрхэмлэдэг вэ?
    -Алдаа гаргалгүй яахав, тэр тусмаа хүн удирдаж ажиллахад олон ааш араншинтай хүмүүс таарна, муудаж сайдах үе гардаг. Ер  нь буруу зүйл хийсэн бол буруугаа хүлээх чадвартай байх ёстой. Алдаагаа давтахгүй, хамт олонтойгоо эвтэй явахыг хичээдэг.
    -Та ажлын талбар дээр ямар зарчим баримталдаг вэ?
    -Манай ажлын гол зарчим “нэн түрүүнд ХАБ”.
    -Таны ид ажиллаж байх үеийг одоогийнхтой харьцуулбал...?
    -Миний ид ажиллаж байсан үе 1980-1987 он. 6 сарын түр курс төгссөн 20 настай залуу офицер 100 гаруй цэрэг командалж явсан торгон үе. Олон аавын хүүхдийг зөв хүн болгон төлөвшүүлэх, эх оронч үзлээр хүмүүжүүлэх тийм ч амар ажил байгаагүй. Тэгэхэд би өөрөө хүүхэд байсан үе шүү дээ. Олон сайхан залуусыг зөв сайхан хүмүүжүүлж ар гэрт нь аав, ээжид нь хүлээлгэн өгч байснаараа бахархдаг. Тэр үед мэдээллийн технологи хөгжөөгүй. Сургалтанд ашиглах материал хомс. Хар цагаан зурагтнаас өөр юмгүй байсан. Одоо ч мэдэхгүй, чадахгүй юмаа интернет ашиглаж хуулаад л жинхэн бэлэнчлэх сэтгэлгээтэй болж байх шив.
    -Ярилцсанд баярлалаа. Таны цаашдын ажил хөдөлмөрт өндөр амжилт хүсье.


Т.БАТЧУЛУУН

Энэ удаа бид  “Эрдэнэт”  үйлдвэрийн хөдөлмөрийн аварга, Инженерийн зураг төслийн төвийн зохион бүтээгч инженер Базардоржийн Однасантай ярилцлаа.

-Эхлээд та удам судрынхаа талаар ярина уу?
-Баярлалаа. Би миний өвөг дээдэс тийм хүмүүс энэ тэр гэж ярихгүй. Тэдний талаар дэлгэрэнгүй мэдэх ч үгүй. Аавынхаа талаар ярьчих уу.
-
Бололгүй яахав? 
-Манай аавыг Материал техникийн хан-гамжийн хэлтсийн менежер асан Базардорж гэхээр Эрдэнэтийнхэн андахгүй. Булган  аймгийн Халиун сумын хүн. Одоогийн Орхон сумын Халиун багийн нутагт төрсөн. Эрдэнэтийн их бүтээн байгуулалт эхлэх үеэс нутагтаа ирж ажилласан. Эрдэнэтийн хавь ойрын газар миний аавын ах дүүс амьдарч ирсэн нутаг. Өндөр улаан уулын баруун дэнж дээр аавын минь төрсөн гэрийн буурь байдаг. Шандын орд газар ш тээ. Би Улаанбаатар хотын нэгдүгээр төрөх тасагт эхээс мэндэлсэн.
 
-Таны бага нас Эрдэнэтэд өнгөрсөн үү?
-Тийм. Би Эрдэнэтэд ирснээ тод санадаг. Аав Талх чихрийн үйлдвэрт инженер хийж байлаа. Ээж их дэлгүүрт ажиллаж байсан юм. Шадивлангийн зуслангаас хот орж гэрийнхээ тавилгыг ачаад Эрдэнэт рүү нүүсэн дээ. 1978 оны 8-р сард өөрсдөө автобусаар ирж байлаа. Тэгээд 3-ын 16-р байранд амьдарч эхэлсэн. 1978 онд манай аав Эрдэнэтэд илгээлтээр ирсэн юм. Энэ цаг үеэс миний бага нас Эрдэнэтэд өнгөрсөн дөө. Би дээрээ хоёр ах, нэг эгчтэй. Намайг бага байхад Эрдэнэтэд сургууль, цэцэрлэг дөнгөж баригдаж байсан. Тиймээс би цэцэрлэгээр хүмүүжээгүй. Эгч, бид хоёрыг гэрт цоожилчихно. Ер нь гэрээр  хүмүүжсэн. 18-ын карьерын хажууханд Оюу толгой гэж бий. Тэнд эмээ, өвөө дээрээ зун амарна. Миний хүүхэд нас тэнд л өнгөрсөн. Ангирт нуур гэж нэг сайхан цөөрөм байлаа. Одоо ширгэсэн байна лээ. Уг нь зэгстэй, намагтай газар байсан юм. Хажууд нь Сүүний завод ажиллана. Нэг дор олон айл зусна. Үхэр, тугал хариулна. Эмээдээ үхэр ивэлгэж өгнө. Саасан сүүг нь заводад тушаана. Сүүнийхээ саванд худгаас ус аваад харьдаг байлаа. Түлээ хөрөөдөж, хагална гээд л хөдөөний өдөр тутмын хар бор ажил хийж өссөн дөө. 
 
-Та хаана ямар мэргэжил эзэмшсэн бэ? Гэр бүлээ танилцуулна уу?
-1-р 10 жилийн дунд сургууль төгсөөд герман хэлний орчуулагч мэргэжил эзэмшсэн. 1996 онд Инженерийн зураг төслийн хэлтэст олшруулах машины оператороор ажиллаж байлаа. Эндээс л зураг төслийн анхны мэдэгдэхүүнтэй болсон. 2005 оноос үйлдвэрийн хэмжээнд хоёр дахь дээд боловсрол эзэмшүүлэх үйл ажиллагаа явагдахад тэнд хамрагдаж ОХУ-ын Уралын их сургуульд зохион бүтээгч  инженер мэргэжил эзэмшсэн. 2007 оноос “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Инженерийн зураг төслийн  хэлтэст зохион бүтээгч инженерээр ажиллаж байна. Манайх ам бүл дөрөв. Эхнэр, хүүхдүүдийн хамт амьдардаг. Манай хоёр хүү Ийгль сургуульд сурдаг. Англи хэлний бүсийн олимпиадад хоёулаа түрүүлсэн шүү.  
-ОХУ-д оюутан болоод овоо юм сурсан уу? 
-Дадлага ч сайн хийсэн. “Уралмаш”-ийн үйлдвэр манай сургуультай гэрээгээр ажилладаг юм. Энэ үйлдвэрийн уулын техник, тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэдэг цехэд дадлага хийсэн. Ажиллаж байгаад очсон болохоор яг юу судлах, юу сурахаа сайн мэдэж байсан л даа. Тэгээд ч орос хэлний суурь мэдлэгтэй байсан болохоор сурахад нэг их бэрхшээл гараагүй.  
 
-Та гар сэтгэл нийсэн найз, нөхөд олонтой юу?
-Байлгүй яахав. Миний оюутан цагийн анд А.Ундрахтамир гэж  найз байна. Нэг хэсэгтээ Оюутолгойд ажилласан. Одоо “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Геологи хайгуулын ангид ажиллаж байгаа.
 
-Таны ажлын онцлог юу вэ?
-Аливаа ажлыг манай хэлтэс эхлүүлдэг. Барилга барихын тулд эхэлж төсөвлөнө биз дээ. Хийх ажлын зураг манай хэлтэст эхэлж гардаг. Үйлдвэрийн  цех, нэгж дээр элэгдэж хуу-чирсан, эвдэрсэн эд анги, тоног төхөөрөмжийн сэргээн засварлах зургийг эхэлж гаргадгаараа онцлогтой. Хүдрийн ил уурхайн инженер гэхэд зөвхөн өөрийн цехийн техникээ хариуцана. Бид тийм биш. Үйлдвэрийн бүх цех, нэгжид хүрч ажилладаг. Өөрөөр хэлбэл бүх цех, хэлтэстэй хамтран ажилладаг болохоор үйлдвэрийн аль цехэд ямар тоног төхөөрөмж  байгааг мэддэг. Өөрсдийн нөхцөлд хийх ажлын зургийг гаргадгаараа бидний ажил онцлог юм. Бидний гаргасан зургийн дагуу тухайн ажлыг гүйцэтгэх болохоор хувь хүнээс их хариуцлага шаардана. Бидний толгойд ажил байнга бодогдоно. Тэрийг ингэж зурна. Түүний хэмжээг тэгж авна гэх мэтийн юм ер нь толгойд байнга эргэлдэнэ шүү. Бидний гаргасан зургийн дагуу Засвар механикийн завод бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг. Нэг хүн сард 6 ширхэг А-1-ийн форматын цаас зураг зурах ёстой. Үүнээс ч илүү ажил хийнэ. Ер нь ачаалалтай. Аливаа зураг төслийн ажил их хүнд хөдөлмөр. Шууд сайн юм хийчихнэ гэж бараг байхгүй дээ. Шинэ юм хийж болно. Тэр маань заавал нэг дутагдал, доголдолтой байдаг. Хэсэг хугацааны дараа эвдэрч муудах  нь зайлшгүй. Ер нь алхам алхамаар сайжруулж явдаг. Бүх ажил сайжруулах боломжтой. Төгс бүтээл гэж бараг гардаггүй. Сайн хийхийн төлөө л ажилладаг.
 
-Хамт олныхоо талаар ярина уу?
-Манай хэлтэст 53 хүн ажилладаг. Их эвсэг. Урлаг, спортын үйл ажиллагаанд хамт олноороо идэвхтэй оролцдог. Намайг анх ажилд ороход манай хэлтсийн ажилчдын 60 хувийг  гадаад мэргэжилтэн эзэлж байлаа. Одоо хоёрхон гадаад мэргэжилтэн ажиллаж байна. Монгол залуучууд гадаад мэргэжилтнээс дутахгүй сайн ажиллаж байгаа.
-3 хэмжээст зураг төслийн уралдаанд “Эрдэнэт” үйлдвэрийн баг нэг удаа түрүүлсэн. Энэ уралдаан ямар хэлбэрээр явагддаг вэ?
-Мэргэжлийн хүмүүсийн дунд “CAD.CAM” нэртэй 3 хэмжээст зураг төслийн уралдаан жил бүр болдог.  Өнгөрсөн жил явагдсангүй. CAD.CAM-2013 уралдаанд бид амжилттай оролцож тэргүүн байр эзэлсэн. Тодорхой хугацаанд ямар нэгэн тоног төхөөрөмжийн эд ангийг 3 хэмжээстээр дүрсэлж масс, эзлэхүүнийг нь бодож гаргадаг. Даалгаврыг хэрхэн гүйцэтгэснээр байр эзлүүлдэг. Багийн дөрвөн хүнд нэг нэг деталь өгдөг. Түүнийг заасан хугацаанд  3 хэмжээсээр нэгтгэн зурдаг. Үүнийг хэрхэн гүйцэтгэснээр шүүгчид дүгнэж байр эзлүүлдэг.
 
-Таны хобби юу вэ?
-Би техник сонирхдог. Машины эд ангийг  гадарлана шүү. Хурдны хайрцаг гэхэд ямар бүтэцтэйг мэднэ.
 
-Таны санаачилж хийсэн ямар дорвитой ажил байна вэ?
-Liebherr-ER 9350 экскаваторын муудаж элэгдсэн тэлэгч дугуйг сэргээн засварлах санаачилга гаргаж ажилласан. Өөрөөр хэлбэл тэлэгч дугуй нь голтойгоо элэгдчихээд байсан юм. Үүнийг Засвар механикийн заводад сэргээн засварлах ажил санаачилж хийсэн. Энэ нь боронзон битүүлэг суулган жийрэг хийсэн тослох маслоны шахуургатай бүтээл. Уг бүтээл Бүтээмж инновацийн дугуйлангуудын шилдэг бүтээлээр шалгарсан. Нэг тэлэгч дугуй сэргээн засварласнаар  90 гаруй сая төгрөг хэмнэж байгаа. Шинэ дугуй 100 гаруй сая төгрөгийн өртөгтэй. Тэлэгч дугуйг 10 орчим сая төгрөгт багтаан сэргээн засварлан ашиглаж байна. Сүүлийн хоёр жил би нэлээн урам зоригтой ажиллалаа. “CAD.CAM”-ийн олимпиадад түрүүллээ. “Эрдэнэт” үйлдвэрийн хөдөлмөрийн аварга болсон. Энэ бүхэн миний хөдөлмөрийн үнэлэмж гэж ойлгож явна.
 
-“Эрдэнэт” үйлдвэрийнхээ ирээдүйн талаар ямар бодолтой явдаг вэ?
-Би “Эрдэнэт” үйлдвэрийн ирээдүйг өөдрөг хардаг. Ойрын орд газраа ашиглана. Шинэ техник технологи нэвтрүүлэн ажиллаж таараа. Энэ орд газар дуусаад үйлдвэр зогсчихно гэж би хувьдаа боддоггүй. Манай геологчид ирээдүйд нэг сайхан ордын нөөц тогтоогоод улам сайн ажиллах болов уу. 
 
-Та чөлөөт цагаа хэрхэн өнгөрүүлдэг вэ?
-Би гар бөмбөг сонирхдог. Салхинд гарах дуртай. Өгий нуурт хааяахан загасчилна. Манай хадмууд Уран тогоо уулын араар зусдаг. Тэнд очиж амарна. Бас бөх үзэх сайхан шүү.
 
-Тэгвэл таны хүндэлж явдаг ямар бөх байна?
-Монгол улсын гарьд Гончигдамба. Бөхийн галбир хэв сайхантай. Сайн бөх дөө. Ямарч маргаангүй барилддаг. Улсын наадамд түрүүлчихээд зогсож байхыг хэн байг гэхэв.  Ер нь эрийн гурван наадам сайхан. Тэгэхдээ морь утгагүй болчихлоо. Тийм компанийн захирлын морь түрүүллээ гэх юм. Хурдан морь уях  жинхэнэ малчин хүний уйгагүй хөдөлмөр. Бас нэг юм хэлэхэд Монголчууд нутгархахаа болимоор юм. Нутгаас гараад Монгол гэсэн нэрийн дор л бүгд явдаг биз дээ. Би тэр жалга довны үзэлд дургүй. Нэг уулын зураг хараад манай нутаг гэх. Монгол орны үзэсгэлэнт газар гэж болно доо. Дэлхийн хүн төрөлхтөн нэгдэж байхад бид манайх, танайх гэж талцах утгагүй.
 
-Та ямар зан чанартай хүн бэ?
- Далайлт нь сүржин буулт зөөлөн. Хүүхдээ зэмлэчихээд төд удалгүй өрөвдөөд байдаг юм.
 
-Аав нь хэлний хүн болохоор таны сурах арга барилыг  хүүхдүүд тань эзэмшсэн байна. Тийм үү?
-Магадгүй.Тэгэхдээ юу ч заагаагүй байхад интернэт ашиглаад хэл сурчих юм. Ер нь биеэ дайчилсан ямар ч хүнд сурах боломж энэ цаг үед байна. Хүүхэд эцэг, эхийнхээ үйл хөдлөл байр байдлыг дууриан хүмүүждэг. Тэгэхээр орчны хүмүүжил хүүхдэд их чухал. Хийх ажлаа заагаагүй байхад өөрийн эрхгүй дууриаж байх жишээний. Манай аав  оросын  телевизийн мэдээ үздэг байлаа. Би оросын нэвтрүүлэг үзэх дуртай.  
 
-Аливаа хүн нийгмийн харилцаанд амьдардаг. Ямар хүнээс та болгоомжилдог вэ?
-Уулын мод урттай богинотой. Олон хүн сайнтай муутай. Янз бүрийн л хүн байх. Муу үйлдэл хийдэг, засаршгүй хүмүүстэй зөрдөггүй. Үг сөрвөл хэрүүл, үүл сөрвөл бороо. Тэгэхдээ хүнтэй ер маргадаггүй биш. Аливаа харьцаанаас янз бүрийн л юм гардаг. Би дээр хэлсэн, төгс бүтээл үргэлж хийдэггүй гэж. Ер нь алдаагаа л засч явдаг. Алдаа муу зүйл биш. Тэгэхдээ алдахгүйг хичээх ёстой. Хүн л болсон хойно алдаа гаргах юм. Тэгэхдээ дандаа биш л дээ.
-Тэгвэл танд хүний ямар зан чанар таалагддаггүй вэ?
-Би хүнийг ялгаж харьцахыг боддоггүй. Тиймээс хэн нэгэнд долигонож, ая тал засч буй хүнийг хараад ойлгодоггүй юм. Одооны хүмүүсийн үг, гал хоёр нь далд болсон гэдэг. Энэ их үнэн үг. Тулганд гал түлж бус цахилгаан зууханд цай чанаж, хүний нүүрэн дээр шууд хатуу үг хэлэх хүнгүй болсныг хэлж байх шиг. Хүний алдааг шууд хэлчихгүй далдуур ярих эсвэл дотроо бодоод явах утгагүй л дээ. Ийм хүмүүс хэнийг ч доошно хийнэ. Өөрийнхөө сэтгэлийг ч зовоож явдаг байхгүй юу. 
-Ажил хийж явахад хүндрэл бэрхшээл гарах юм уу?
-Манай хэлтэст хэдэн принтерийн хор, олшруулагч машины шохойтой болон А-1 форматын цаас  хэрэг болдог. Энэ гурвыг авах мөнгөнөөс хэмнэхийг шаардана. Цаасгүй бол бид юун дээр зургаа хэвлэх вэ дээ. Одоо шохойтой цаас ирэхээ больсон. 
-Мартсанаас мал мэнд үү гэгчээр таны багш хэн бэ? Ажилчин болсон үеэ эргэн дурсахгүй юу?
-Анх ажилд ороод тоног төхөөрөмжийн эд ангийг  самбарт гараар зурж  байлаа. Ажиллагаа их шаардана. Захиалга өгсөн тоног төхөөрөмжийг эд ангиар нь салгаж зурна. Дараа нь эд ангиудыг нийлүүлж зурах жишээтэй. Одоо компьютер графикийн аргаар амархан зурж байна. Өөрөөр хэлбэл компьютерт зурсан хэсгээ хувилж нийлүүлээд угсралтын зургаа гаргачихна. Ер нь цаг хэмнэсэн, механик ажиллагаа багассан гээд дэвшил их гарсан. Би энэ хэлтсийн Механикийн товчооны тэргүүлэх инженер Бодюк Борис Леонтьевичийн гарын шавь. Энэ багшаас нэлээн юм сурсан гэж боддог. Ганц би ч биш олон хүнийг ажилд дадлагажуулсан. Бидний багш Ленин шиг халзан толгойтой мэргэжилтэн байлаа.
 
-Өөрөө багш шигээ болох нээ?
-Тийм байгаа биз. (Инээв.)
 
-Таны ажил хүнээс юу шаарддаг вэ?
-Аливаа юмыг төсөөлөн бодохыг шаарддаг. Ямар нэг биетийг сэтгэл дотроо төсөөлөн дүрсэлсний дараа зурдаг. Санаагаа зураасаар илэрхийлнэ. Бидний ажил нарийн хэмжээ шаарддаг болохоор их хариуцлагатай. Зураг буруу гарвал тэр ажлыг гүйцэтгэх хүмүүс алдаа гаргана. Захиалгат ажлыг яг гардан гүйцэтгэж буй хүмүүст  бэрхшээл бишгүй тохиолдоно. Гаргасан зургийг биет болгон бүтээх  хэцүү. Хэлэх амархан. Ажлыг гардан хийх хүнээс их хүч хөдөлмөр ур ухаан шаарддаг. 
-Ярилцсанд баярлалаа. Таны цаашдын ажил амьдралд  хамгийн сайхныг хүсэн ерөөе.
Т.Батчулуун 

Саяхан  Эрчим хүчний салбарын 93 жилийн ой тохиож, манай үйлдвэрийн 19 хүн Эрчим хүчний салбарын тэргүүний ажилтан цол тэмдэг хүртсэн. Тэдний нэг Цахилгаан цехийн Эрчим хүч- Автомат удирдлагын хэсгийн инженер Г.Ганбаярыг энэ буландаа урьсан юм. 

-Эрчим хүчний салбарын тэргүүний ажилтан цол тэмдгээр шагнагдсанд  баяр хүргэе
-Баярлалаа. Би аливаа шагналыг нэг хүнээр төлөөлүүлэн хамт олны, байгууллагын ажил үйлсийг үнэлж байгаа хэрэг гэж боддог. Нөгөө талаар  намайг ажилд анх ороход  сэтгэл харамгүй зааж сургасан  ахмадууд, удирдлагуудынхаа   ач буянаар ийм шагнал хүртлээ.  
 
-“Эрдэнэт” үйлдвэрт анх ажилд орсон үеэ дурсвал?
-Техникийн их сургуулийг  Эрчим хүчний инженер мэргэжлээр   2000 онд төгсөөд шууд “Эрдэнэт”  үйлдвэртээ, энэ цех хэсэгтээ цахилгаанчаар  орж байлаа.  Манай хэсэг урьд нь Телемеханикийн хэсэг гэсэн нэртэй  байсан. Тэр үед хэсгийн дарга маань одоогийн “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Ерөнхий эрчим зүйч Ш.Төрбат байсан. Инженер Лхагважав, Энхтөгс, Алтангэрэл, Нэргүй,  гадаадын 2 мэргэжилтэн ажиллана. Энэ үед цехэд ажиллаж байсан хүн бүрийг би миний багш гэж үздэг. Нэг жил цахилгаанчин хийж байгаад инженерээр ажилласан.  Одоо  цехдээ 15 дахь жилдээ ажиллаж байна.  
 
-Ойрд ажил ихтэй байна уу? Ус өргөх станцуудаар яваад байгаа  бололтой?
-Манай хамт олон  намар өвлийн бэлтгэл ажилдаа ороод байна. Ус өргөх 1,2,3,4-р станц дээр урсгал засвар хийгдэж байгаа. Үүнтэй холбоотойгоор манай хэсгийнхэн хэмжих хэрэгслүүд авч, шалгалтанд өгч байна. Ажил төлөвлөгөөний дагуу хийгдэж байгаа. 
 
-Цахилгаанчны мэргэжлийн онцлогийг  нэг өгүүлбэрт багтаан хэлбэл?
-Цахилгаанчид бол асар их хариуцлагатай, алдах эрхгүй хүмүүс.  
 
-Таны мэргэжлийн хамгийн сайхан нь юу байдаг вэ?
-Манай хэсгийн хувьд эрчим хүч хэрэглэгчид болон диспетчерийн удирдлагад  үнэн зөв бодит  мэдээлэл хүргэж, ажлаа аюулгүй гүйцэтгэх боломжийг олгож байдаг. Тухайлбал эрчим хүчний  ямар нэгэн тасралт, салгалт аваарын үед манай мэдээллийг үйлдвэр даяар харж ажлаа аюулгүй гүйцэтгэж байгааг харахад бахархалтай. 
 
-Таныг ажилд орсноос хойш техникийн шинэчлэл хэр хийгдсэн бэ? Энэ нь та бүхний ажиллах нөхцөлийг өөрчилсөн үү?
-Манай хэсэгт  хуучин  ЗХУ-ын телемеханикийн  Гранит  системийг 1990 оноос  ашиглаж байсан.  Нүсэр том овортой, олон жил ажилласан төхөөрөмж. Түүнийг 2008 онд Scada-GE-9030  серийн контроллёрын системээр сольсон. Систем шинэчлэгдсэнээс хойш тоног төхөөрөмжийн тасралт, дуудлагын тоо эрс багассан. Хуучин системийн  үед бороо ус ихтэй  зуны улиралд  өдөр шөнөгүй дуудагдаж ажилладаг байсан. Шинэ систем тавигдсанаас хойш харьцангуй багассан. 
 
-Таны багын  мөрөөдөл юу байв?
-Би багадаа Архангайд амьдарч байсан. Аав ээж маань энд ажилладаг болохоор зундаа Эрдэнэтэд ирж амарна.  Найзуудтайгаа  үйлдвэрийн ажилчдын автобусны цувааг харахаар хэрэг болгон ирдэгсэн.   Энэ автобусанд сууж үзэх юмсан. “Эрдэнэт” үйлдвэрийн ажилчин бол сайхан аа гэж боддог байв. Мөрөөдөл биелж, “Эрдэнэт” үйлдвэрийн гэрээгээр сурч, энд ажиллах боломж олдсон юм. Би  “Эрдэнэт”  үйлдвэрийн ажилтан болсноо их азтайд тооцдог. Дэлхийд үйлдвэрлэлт олборлолтоор эхний 10-т багтдаг энэ том үйлдвэрт ажилладгаараа бахархдаг. 
 
-Цахилгааны мэргэжлийг өөрөө сонгосон уу?
-Аав, ээжийнхээ  зөвлөснөөр л мэргэжлээ сонгосон. Хаана  ч ажилтай, хэзээ ч хоцрогддоггүй гээд л энэ мэргэжлийг  надад санал болгосон.  Хэдийгээр өөрөө сонирхож, сонгоогүй ч би мэргэжилдээ дуртай. 
 
-Нарийн мэргэжил болохоор тоног төхөөрөмж байнга  шинэчлэгдэж, тэр хэрээр ажилтнаас шинэ мэдлэг  шаарддаг байх. Өөрийгөө хэрхэн хөгжүүлдэг вэ?
-Онолын үндэс нь хэвээрээ байвч тоног төхөөрөмж  илүү боловсронгуй болж, нарийсч ирэхээр биднээс илүү их мэдлэг шаарддаг. Тэр бүр гадаад, дотоодод сургалтанд хамрагдаад байх боломжгүй болохоор өөрийгөө хөгжүүлэх хэрэгтэй болдог.   Ер нь  өөрөө оролдож  сурсан зүйл, үлдэцтэй, өгөөжтэй байдаг. 
 
-Өөрт тохиолдсон хөгжилтэй дурсамжаасаа хуваалцана уу?
-Ажилд орсны дараахан АБК дээр диспетчерийн зааланд зэрэгцээ разетка нэмж суурилуул  гэсэн үүрэг авлаа. Очиж утсанд хүрээд л тогонд цохиулчихав.  Надад аюулгүй ажиллагааны зааварчилга өгсөн л дөө. Гэвч залуу, бас хэнэггүй байж төмөр оосортой  цагтайгаа ажилласнаас цагны оосор утсанд хүрч  тогонд цохиулсан нь тэр. Тэрхэн зуураа шооконд орж,   ахиж хүрч чадахгүй  тун эвгүй байж билээ. Энэ нь  миний амьдралд ихээхэн сургамж болсон. Түүнээс хойш  ажилд гарахдаа цаг, бөгжөө заавал тайлдаг. 
 
-Танай хэсэг хэдэн ажилтантай вэ?
-Бид 11-үүлээ. Гадаад, дотоодод боловсрол эзэмшсэн, өндөр мэдлэгтэй  залуус олонтой. 
 
-Та хэдий залуу хүн ч олон жил ажилласан болохоор залууст зааж сургана биз. Шинэ үеийн залуусын ололттой болоод дутагдалтай тал нь юу байдаг вэ?
-Чаддаг, мэддэг болгоноо дүү нартаа зааж сургахыг хичээдэг. Би хэсэгтээ хамгийн ахмад нь. Гэхдээ л одоо ч би өөрийгөө боловсорсон гэж боддоггүй.  Одоогийн  залуус мэдээлэл маш сайтай. Туршлага л дутна уу гэхээс  мэдлэг, мэдээлэл  дутахгүй дээ. 
 
-Гэр бүлээ танилцуулаач?
-Эхнэрийг  маань Б.Уянга гэдэг. Номин телевизэд зураглаач, эвлүүлэгчээр ажилладаг. Одоогоор хүүхдээ хараад  гэртээ суугаа. Бид оюутан байхдаа ханилсан. Манайх 2 охин, нэг хүүтэй. Том охин одоо 12-р ангид, бага нь ой гарантай. Хүү маань  нэгдүгээр анги.  
 
Өөрийнхөө тухай ярианаас зайлсхийх  эгэл даруухан энэ залуу аливаад тууштай ханддаг юм билээ. Тэр 2010 онд Спорт ордноос хэрэгжүүлсэн Эрүүл мэндийн төсөлд хамрагдаж фитнесээр хичээллэж эхэлсэн бөгөөд одоо ч дулааны улиралд ажилдаа явган, эсвэл дугуйгаар  явж, сэрүүний улиралд   фитнесээр хичээллэдэг гэсэн.  Тэрээр өөрийгөө ялж, 4 жилийн дотор илүүдэл 20 кг жингээ  хаясан. Өөрийгөө ялж чадсан хүнд өрсөлдөгч үгүй гэдэг үг бий. Зорилгынхоо төлөө  тэмцэгч энэ залуу ажиллах, суралцах үйлсдээ ч  тууштай байдаг  нь  дамжиггүй. 
 
Я.ЭНХТУЯА

Энэ удаа сонинд ярилцлага өгөх дургүй залуутай таарлаа. Олон жилийн туршлагаас үзэхэд сурвалжлагчаас зугтаж буй хүн ажлаа мэдэхгүй, нэг бол өөрийгөө илэрхийлэн ярих чадваргүй, үгүй бол ажлын ачаалалд хэт дарагдсан, эсвэл худлаа залдаг, олны анхааралд өртөх дургүй, хэл амнаас эмээдэг нөхөр байдаг. Харин Баяжуулах фабрикийн Дотоод тээврийн албаны автокраны оператор П.Одсүрэн чухам аль бүлэгт хамаарахыг таашгүй. Ямар ч байсан цехийнх нь хүний нөөцийн менежер, цаашлаад албаны даргаар нь мундагдуулж байж, мэнд мэдэн хэдэн үг солих боломж олдсон юм.  

-Сайхан зусч байна уу? Сонинд ярилцлага өгөхөөс яагаад зугтаад байна...
-Сайхаан, ажлаа хийгээд л. Шальтай хийсэн бүтээсэн гавьяагүй байж сонинд ярилцлага өгөхөөр хүмүүс муу хэлэх байлгүй дээ. 
-“Эрдэнэт” үйлдвэрийн Эгэл залуус” буланд ажил үйлсээрээ тэргүүлж яваа залуус уригдаж үзэл бодлоо илэрхийлдэг юм. Заавал олон жил ажилласан хүн сайн ажилтан байхгүй ш дээ.
-Тийм л дээ. Тэгвэл цагаан хэл ам тусчихна... /инээв/
-За, энэ ч яахав. Төрсөн нутаг ус хаана вэ?
-Би Хөвсгөл аймгийн Тариалан суманд төрсөн. 2003 онд Эрдэнэт хотын 5-р 10-н жилийн сургуулийг төгсөөд Улаанбаатар хотод ТИС-ийн Механик инженерын Их сургуулийг төгссөн. 
 
-“Эрдэнэт” үйлдвэрт хэзээ ажилд орсон бэ? 
-2007 онд. Анх Баяжуулах фабрикийн Дотоод тээврийн албанд авто засварчинаар ажилд орсон. Дараа нь погрушик, жижүүрийн техникч, сүүлд автокраны оператораар ажиллаж байна. 
 
-Түүхэн бүтээн байгуулалт-Өөрөө нунтаглах хэсгийн өргөтгөлийн ажилд гар бие оролцсон уу? 
-Бараг бүтэн жил гаруй хугацаанд өдөр, шөнөгүй илүү цагаар өргөтгөлийн барилга угсралт дээр ажилласан. Сард 60-120 цагаар илүү ажиллаж байлаа. Үүний үр дүнд намайг компаниас тодорхойлж төрийн дээд шагнал Хөдөлмөрийн хүндэт медалиар шагнасан болов уу. 
 
-Төрийн хайр хишгийг тун залуу хүртлээ дээ. Юу бодогдож байна?    
-Олон сар хөлсөө дуслуулж, их ажлын ард хамт олонтойгоо гарах гэж сэтгэлээрээ хичээсний үр шим медалиар ирсэн. Амралтын өдөр гэж ялгалгүй өдөр бүр арван хэдэн цагаар ажиллаж байсан. Ид бүтээх залуу насандаа ажлын ачаалал үүрэхгүй бол хэзээ хийх гэж гээд өөрийгөө зоригжуулж сэргээдэг байлаа. Одоо хамт олныхоо итгэлийг алдахгүй ажиллахыг бүр их хичээж байна. 
 
-Өргөтгөлийн ажил бүрэн дууссан уу? 
-Гүйцэт дуусаагүй. Ялангуяа кран байнгын ажиллагаатай байдаг. Манай цех өвлийнхөө бэлтгэлийг зун хангадаг учир энэ үед ачаалал ихтэй ажилладаг. Тоног төхөөрөмж шинээр сольж, засвар хийгдэж байна. Гэхдээ хуучин шиг бямба, нямд амралтгүй ажиллахгүй ээ. 
 
-Өнгөрсөн жил Баяжуулах фабрикийн Хөдөлмөрийн аварга болсон санагдана. Шинэ залуу ажилчид өөрийг чинь харж үлгэр дуурайлал авч ажиллаж байгаа. Тэдэнд хандаж юу хэлэх вэ?          
-Ажлаа таслахгүй, өвчлөхгүй, даалгасан үүрэг даалгаврыг цаг тухайд нь чанартай хийгээд, итгэлийг нь алдахгүй байвал хүнд үнэлэгддэг  болчихдог юм байна.
Зөвхөн өөрөөс шалтгаалах учраас хичээгээрэй л гэж хэлье даа.
 
-Таны ажлын байрны анхны багш хэн бэ?
-Би олон багштай. Ажлын мест болгон дээр очихдоо багштай болдог. Би одоо бараг таван мэргэжилтэй болчихлоо шүү дээ. Анхны багш гэвэл  экскаваторын машинч Отгонбаяр, Мөнхбат гэж хоёр хүн бий. 
 
-Таны ажлын онцлог, бахархмаар сайхан нь юу вэ?
-Манай үйлдвэрт 100 тоннын хоёр кран байдаг юм. Нэгийг нь Орос мэргэжилтэн барьдаг. Үнэтэй энэ техникийг ажиллуулдагаараа бахархдаг. Манай краны багш одоо механик хийж байгаа Отгонсүх Германд сургалтанд хамрагдаж энэ краныг эзэмшсэн юм. Би Отгонсүх ахыг дагалдаж кранчин болсон. Нэг үгээр хэлбэл Дотоод тээврийн албандаа бэлтгэгдсэн ажилтан.      
 
-Тэгэхээр “тэнгэрт” ажилладаг залуу байх нь. Таны мэргэжлийн бас нэгэн онцлог нь хөдөлмөрийн аюулгүй байдлыг чанд сахихгүй бол өөрийгөө болон хүн гэмтээх аюултай. Энэ тал дээр хэр анхаардаг вэ? 
-Сэтгэлд анхааруулгын гэрэл байнга асаалттай ажиллана. Энгийн машин барихаас хэцүү. Хаана, яаж зогсохоос эхлээд, цөмрөх газар байна уу, үгүй юу, талбайн болон даах ачааны хэмжээ ямар байгааг тооцож өргөх гээд байнга хянуур байхыг шаарддаг. Дараа нь өөрөө хариуцлага хүлээх учраас бусдадаа ч шаардлага тавьдаг. 
-Хамт олныхоо талаар ямар бодол сэтгэгдэлтэй явдаг вэ? 
-Манай Дотоод тээврийн алба Д.Цагаан-Эрдэнэ даргын удирдлага дор  18 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажилладаг. Ер нь гар, сэтгэл нийлсэн ажилч хамт олон. Ихэнх нь залуучууд болохоор ажлын бүтээмж өндөртэй.   
-Та найзын нөхөрлөлийг юугаар хэмждэг вэ? 
-Салбар салбарт найзуудтай. Арван жилийн ангийн, ажлын газрын, их сургуулийн гээд. Тэдэн дунд үнэнч, тууштай, нэг зангаараа байж чаддаг “чулуу” шиг найз олон бий. 
-Ингэхэд ээлжийн амралтаа авсан уу?
- Ирэх 9-р сард амралтаа авахаар төлөвлөж байна. Хөдөө агаар салхинд явж амарна даа.  
 
-Гэр бүлээ танилцуулаач?
-Манайх ам бүл дөрвүүлээ. Эхнэр, охин, хүүгийн хамт амьдардаг. Эхнэр Мягмаржаргал маань Хөдөлмөрийн хэлтэст ажилладаг. Одоохондоо хүүхдүүдээ хараад гэртээ байгаа. Манай том цэцэрлэгт, бага нь зургаан сартай. 
Ажил ихтэй болохоор гэр бүлдээ тэр болгон цаг зав зарцуулж чадахгүй юм. Гэхдээ амарч байх үедээ аль болох хайртай хүмүүстэйгээ хамт байхыг хичээдэг. Гэр бүлийн аз жаргал хамгийн чухал шүү дээ. 
-Цаг зав гаргаж ярилцсанд баярлалаа.       
 

М.ОДГЭРЭЛ    

 

 

-Танай охин хэдэн оноос сурын спортоор хичээлллэсэн бэ? Бэлтгэл сургуулилт хийх боломж хэр байна. Та өөрийн сэтгэгдлээ хуваалцана уу?
-Г.Ч:Баярлалаа. Би “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Авто тээврийн байгууллагад хэсгийн даргаар ажилладаг. Миний охин Ч.Оюунтунгалаг  “Хангарьд” спорт клубт 2012 оноос байт сурын спортоор хичээллэж байна. “Эрдэнэт” үйлдвэрийн “Хангарьд клуб” нум, сум энэ спортын хэрэгслээр бүрэн хангаж ирсэн. “Хангарьд”-ын тамирчин болохоор бэлтгэл сургуулилт хийх материалаг бааз сайтай. Ийм боломж нөхцлөөр ханган тэмцээнд оролцоход нь байнга тусалдаг “Эрдэнэт” үйлдвэр, “Хангарьд” клубын захиргаа, менежер В.Сумъяасүх болон дасгалжуулагч багш Т.Цогтбаяр нарт баярлаж явдгаа илэрхийлье.
-Та тамирчин охиныхоо гаргасан ам-жилтаас ярина уу?
-Улсын аварга болон бусад тэмцээнд амжилттай оролцож алт, мөнгө, хүрэл медаль хүртэж спортын гараагаа эхэлсэн дээ. Азийн аварга шалгаруулах байт сурын тэмцээнээс хүрэл медалиар энгэрээ мялаасан. Дэлхийн цомын аварга шалгаруулах тэмцээнд түрүүлсэн. 2014 онд спортын мастерын болзол хангасан.  Манай охиныг Дэлхийн цомын аварга болоход “Эрдэнэт” үйлдвэрээс мөнгөн шагнал олгосон. Энэ нь охинд маань их урам зориг өгсөн дөө. Цаашид бэлтгэл сургуулилтыг нь сайн хийлгэж  дээр нэр дурьдсан хүмүүсийн итгэл найдварыг алдахгүйн тулд гэр бүлийн зүгээс анхаарах болно.
Энэ жилийн баяр наадмын аатай, эртэй бөхчүүд нь хүчтэй, алтан туурайтнууд хурдан, агссан сумтай харваачдын оноо мэргэн байг. 
                                                                                                                   Т.БАТЧУЛУУН

Улсын баяр наадам хаяанд ирсэн энэ цаг дор Монгол улсын гавьяат дасгалжуулагч Ч.Раднаабазар, Монгол улсын гоц мэргэн Л.Отгонбаяр, дэлхийн цомын аварга тамирчны аав, Авто тээврийн байгууллагын хэсгийн дарга Г.Чимэдцэрэн нартай уулзаж сонирхсон асуултандаа хариулт авлаа.

-Бөхчүүд, харваачид, тамирчид наадмын бэлтгэлд гарсан байна. Энэ жил “Хангарьд” клубийн тамирчдаас улсын цол авах болов уу? Та дасгалжуулагч багшийн хувьд ямар бодолтой явна вэ? 
-Ч.Раднаабазар: Энэ жил бөхчүүд, харваачид наадмын бэлтгэлд “Цуурайн аманд” гараад байна. 30 гаруй бөх, 24 харваач, шигшээ багийн тамирчид бэлтгэл хийж байна. Мөн шагайн харваан мэргэчүүд наадмын бэлтгэлд гарсан . Дээр нь уяачид шандаст хурдан хүлгээ сойж байна. Баяр наадмын бэлтгэлийг хоёр зорилготой хийж байгаа. Нэгдүгээрт, улсын баяр наадамд амжилттай оролцох. Хоёрдугаарт, шигшээ багийн тамирчид олимпод оролцох эрх авах бэлтгэл юм. Улсын баяр наадамд улсын харцага маань заан болчихоосой билээ. “Хангарьд” клубийн тамирчин Монгол улсын харцага Э.Оюунболдод их итгэл хүлээлгэж байгаа.  Аймгийн арслан О.Хангай, Б.Эрдэнэхүү нарын бөхчүүд улсын цолонд хүрчих болов уу. Мөн мэргэчүүд маань улсын баяр наадамд амжилттай харваж цол зэргээ ахиулах биз. Эрдэнэтийн уяачдын буянт хүлгүүд улсын баяр наадамд амжилттай уралддаг. Өнгөрсөн жил аймгийн алдарт уяач Д.Баясгалангийн “Суман хүрэн” морь улсад аман хүзүүдсэн. Мөн Эрдэнэтийн уяачийн азарга аман хүзүүнд хурдалж байсан түүхтэй. Энэ амжилтуудаа ахиулах болов уу гэж үйлдвэрийн удирдлагууд ч боломж нөхцөл тавьж байна. Бид ч тамирч-дынхаа бэлтгэл сургуулилтыг сайн хангахын төлөө ажиллаж байна. 
-Та олимпийн эрх авах таван шигшээ баг хариуцан ажиллаж байгаа. “Хангарьд” клубийн шигшээ багийн тамирчдын бэлтгэл хэр байна вэ? 
-”Эрдэнэт” үйлдвэрийн дэргэд “Хангарьд” спорт клуб байгууллагдсан цагаас тамирчдыг бэлтгэл хийх нөхцөлөөр хангаж ирсэн. Тамирчид ч тив, дэлхийн тэмцээнд эх орныхоо болон “Эрдэнэт” үйлдвэр, хамт олныхоо нэр хүндийг өндөрт өргөж ирсэн түүхтэй. Манай жу-до-гийн тамирчид өмнө нь олимпийн дөрвөн эрх авч байлаа. Олимпоос С.Ням-Очир хүрэл медаль хүртсэнийг бид мэднэ. Г.Болдбаатар дэлхийн аварга болсон. Мөн боксын тамирчид дэлхийн аваргаас мөнгө, хүрэл медаль хүртсэн амжилт бий. Энэ жил олимпийн эрх олгоно. Чөлөөт бөхөөр олимпийн эрхийн төлөө дөрвөн тамирчин барилдаж байгаа. ОУХМ  Э.Нарангэрэл, Азийн аварга Э.Бэхбаяр, 55 клограммын улсын аварга Б.Номин-Эрдэнэ, Монгол улсын гавьяат тамирчин Т.Мөнхтуяа нар 9-р сард дэлхийн аваргын тэмцээнд олимпийн эрхийн төлөө өрсөлдөнө. Энэ сард Польшид алтан “Гран при” тэмцээн болно. Ер нь дэлхийн аваргад амжилттай оролцсоноор  чөлөөт бөхөөс олимпод оролцох хоёр эрх авах болов уу. Жу-догийн тэмцээнд гавьяат тамирчин С.Ням-Очир, тамирчин Г.Болдбаатар, О.Ууганбаатар, Ө.Дүүрэнбаяр нар олимпийн эрхийн төлөө өрсөлдөнө. Эндээс хоёр нь олимпод оролцох эрх авах болов уу  гэсэн таамаг байна. Боксын спортоор олимпийн эрхийн төлөө эмэгтэй, эрэгтэй хоёр тамирчин бэлтгэл хийж байна. Эдгээр тамирчид ч олимпод оролцохыг үгүйсгэхгүй. Байт харвааны хоёр тамирчин бэлтгэл хийж байгаа. Тамирчдын бэлтгэл сайн байна. Саяхан жу-до, бокс, чөлөөт, байт, туялзуур сэлэм гэсэн таван шигшээ баг 10 хоногийн хугацаатай хамтарсан бэлтгэл хийлээ. Улаанбаатараас энэ жилийн дэлхийн аваргад орох улсын эмэгтэй шигшээ багийн тамирчид ирсэн. Энэ нь нэлээн үр дүнтэй бэлтгэл боллоо. Улсын баярын дараа бэлтгэл эрчимжинэ.  Одоо бэлтгэлийнхээ ачааллыг тэнцүүлээд явж байна.
-Тамирчдын бэлтгэл хийх боломж нөхцөл хангагдсан уу? 

 

-”Эрдэнэт” үйлдвэрийн удирдлагууд “Хан-гарьд”  клубийн  тамирчдыг  их сайн дэмждэг. 2014 онд гаргасан амжилтаар нь бүх тамирчдыг шагнасан. Гадаадын өрсөлдөгч тамирчдаа судлах зорилготой хоёр тэмцээнд манай тамирчид оролцлоо. Чөлөөт бөхийн тамирчид гурван ч тэмцээнд оролцсон. Жу-до бөхийн төрлөөр С.Ням-очир гавьяат 7-р сард гадаадад тэмцээнд оролцохоор бэлтгэл хийж байна. Одоо болох тэмцээнүүдэд тухайн тамирчин оролцож рейтингээ ахиулах, өрсөлдөгчөө судлах боломжтой. Тэгэхээр дэлхийн улс орон эдийн засгийн хямралтай байхад “Эрдэнэт” үйлдвэр тамирчдаа тэмцээнд оролцуулж  буй нь их боломж олгож байна гэсэн үг. Ер нь манай үйлдвэрийн шигшээ багт бүртгэлтэй тамирчид сэргэлт витаминжүүлэлтэнд жилд хоёр хамрагддаг. Энэ нь амьдрал дээр үр дүн өгдөг.  
Т.БАТЧУЛУУН
-Манай аймагт Параволейболын холбоо хэзээ байгуулагдсан бэ? 
-2005 онд байгуулагдсан. Өмнө нь тэмцээнд тамирчидаа тогтмол оролцуулж байсан. Манай холбооны тэргүүн Зэвсэг хүчний 186-р ангийн ажилтан Д.Түмэнбайгаль гэж хүн бий. Бид Монголын параволейболын холбоонд хүсэлт тавьснаар Улсын аваргын тэмцээнийг орон нутагтаа зохион байгууллаа. Тэмцээнд Нийслэлийн Чингэлтэй, Сүхбаатар дүүргээс тус бүр хоёр баг, хөдөө орон нутгаас Говь-Алтай, Сэлэнгэ, Хэнтий, Дундговь, Орхон аймгийн 100 гаруй тамирчин оролцсон. Манай аймгаас эрэгтэй 2, эмэгтэй 1 баг өрсөлдөж багаараа хүрэл медаль хүртлээ. 
-Спортын параволейболын төрлийн онцлог юу вэ?
-Энэ төрөлд гар, хөлний тайралттай, түнхний гэмтэлтэй хүмүүс орж тоглодог. Бид параволейболын төрлийг сонгож түлхүү хөгжүүлээд байгаа нь учиртай. Энэ спорт бол паралимпийн  нэг  төрөл.  Өмнө нь бид сонирхсон хүмүүсийг бэлдээд улсын аваргын тэмцээнд явуулдаг байсан. Энэ жилээс олим-пийн журмын дагуу ангиллаар нь тамирчдыг оролцуулж тэмцээн зохион байгууллаа. Цаашид улсын шигшээ багт тамирчин оруулах, улмаар паралимпид оролцох боломжийг хангах зорилготой ажиллаж байна.
-Танай холбоо хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн дунд параволейболоос гадна спортын өөр төрлийг хөгжүүлж байна уу?      
-2011 оноос хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэ-дийн биеийг чийрэгжүүлэх, нийгэмд татан оролцуулах зорилготой спортын олон төрлийг хөгжүүлж байна. Тэр дундаа суугаа волейбол, гар бөмбөг, шатар, ширээний тениссний тэм-цээнийг тогтмол зохион байгуулдаг. Одоогоор манай багт хөгжлийн бэрхшээлтэй 245 иргэн бий. Бид энэ хүмүүсийг спортоор дамжуулан нийгмийн харилцаанд татан оролцуулах нь зүйтэй гэж шийдсэн учраас олон хөтөлбөр боловсруулж байна. Монголын паралимпийн холбоо 2012 онд бүх ард түмний спертикатад паралимпийн нилээд төрлүүдийг оруулсан. Тухайн үед манай аймгаас 26 тамирчин спортын дөрвөн төрөлд оролцоод багийн амжилтаараа хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хонхот бөмбөгийн төлөөх хүрэл медаль авч байлаа. Мөн пара жудогийн -78 кг-ын жинд Н.Алтанцэцэг маань алтан медаль хүртэж байсан. Тэгэхээр бид энэ чиглэл рүү нилээн идэвхтэй хүмүүсээ дэмжиж ажиллана.   
-Эрдэнэтэд параволейболыг ямар хүмүүс үүсгэн байгуулсан бэ? 
-Улсын аваргын тэмцээнээс спортын мастер цол хүртсэн Д.Түмэнбайгаль 1991 онд энэ спортыг Орхон аймагт үүсгэн байгуулсан  анхдагч тамирчин. Мөн Жамъянпэрэнлэй гэж хүн бий.  Хүн дөрвөн  мөчтэй байдаг бол тэр ердөө нэг гартай. Энэ хүн Эрдэнэтийн параволейболын дараагийн тамирчдыг төрүүл-сэн гавьяатай. Энэ хүмүүс бидний бахархал. 
 -Ер нь Орхон аймагт хөгжлийн бэрхшээлтэй хичнээн иргэн байдаг вэ? 
-5000 гаруй хүн бий. Би Эрдэнэ багийн Засаг дарга  хийдэг. Манай багт  хөгжлийн  бэрхшээлтэй 245 иргэн байдаг. Хөгжлийн бэрхшээл янз бүр. Тухайлбал хараа зүйн бэрхшээл, тулгуур эрхтэний болон сонсго-лын бэрхшээл, сэтгэцийн  өөрчлөлттэй  гэх мэт. Суугаа волейболыг тулгуур эрхтэний бэрхшээлтэй хүмүүс тоглодог.  
-Өнөөдөр тэргэнцэртэй хүмүүс аялалд гарсан байна. Энэ ямар зорилготой вэ? 
-Тэргэнцэртэй иргэдийг нийгмийн харил-цаанд татан оролцуулна гэж байгаа ч тэдэнд тулгардаг дэд бүтцийн асуудлыг шийдээгүй цагт нийгэмшүүлэх тухай ярих боломжгүй. Энэ удаагийн аялал тэргэнцэртэй иргэдэд Эрдэнэт хотын тохижилт тохирч байна уу? сэдвийн хүрээнд явагдлаа. Тэргэнцэртэй иргэдийн тэргийг түрээд явж байхад саад таардаг. Тэр саадыг арилгах  зорилготой аялал юм.  2010 онд “Тэргэнцэртэй  иргэдийн нийгмийн асуудал ба дэд бүтэц” сэдвээр Азийн  тэргэнцэртэй иргэдийн холбоотой хамтран Эрдэнэтэд аялал зохион байгуулж байсан. Тэр цагаас хойш зарим албан байгууллагын шат налуу болсон дэвшилттэй ч стандарт бус байна.  Замын гарцын хашлага өндөр байна. Үүнийг өөрчлөх зорилготой аялал зохион байгууллаа. Улаанбаатар хотоос тэргэнцэртэй 20 залуу ирж манай аялалд оролцсон. 
-Баярлалаа. Таны сайн үйлсийн ажилд амжилт хүсье.       
М.ОДГЭРЭЛ

ЗӨВ ЗАЛУУ

02 6-р сар 2015 Нийтэлсэн
Хятадын өмнө зүгийн үйлдвэрлэлийн бүсэд дөрвөн монгол залуу өндөр технологи судлан үйлдвэр бүрийн үүд сахиж, сиймхий гарвал үйл ажиллагаатай нь танилцан дарга мастеруудтай гар барин түншийн харилцаа тогтоож явна. Харь нутгийн хөрс хатуу. Хүний нүд хариулж байгаад үйлдвэрлэлийн процесс, тоног төхөөрөмжийн сери дугаарыг утсаараа бичээд хөөгдөж гарах энүүхэнд. Өндөр хөгжилтэй орны туршлагаас үзэхэд Засгийн газар нь мэргэжлийн чадварлаг боловсон хүчнүүдээ гадаад руу технологийн “хулгайд” томилж явуулдаг. Харин манай залуус улс орноо хөгжүүлэх чин хүслээр өөрсдийн сэтгэл, зориг, хүсэл мөрөөдөлдөө хөтлөгдөн урд хөршид технологийн “хулгай” хийж яваа нь энэ. Тэд бол Баяжуулах фабрикийн Цахилгаан хөтлүүр автоматикийн хэсгийн тохируулагч инженер Т.Барс тэргүүтэй нөхөд ээлжийн амралтаа эдэлж явсан нь тэр гэнэ. 10-аад үйлдвэр үзэж 14 хоног аялахдаа богц дүүрэн, боломж асар их байгааг мэдэрч иржээ. Хагас дамжуулагчийн нарийн технологи харсандаа ихэд олзуурхаж байна лээ. Удахгүй нэг юм дуулгах вий. 
Т.Барс эдүгээгээс хоёр жилийн өмнө найзуудтайгаа нийлж Монголын анхны лед гэрлийн үйлдвэрийг Эрдэнэтэд байгуулсан. Одоо энэ үйлдвэрт сард нэг бүтээл мэндэлдэг гээд бодоход ямархан амжилт өөд авирч яваа нь тодорхой. “Эрдэнэт лед- гэрлийн үйлдвэр өнөөдөр Төв, Орхон, Булган, Дархан-Уул, Сэлэнгэ, Хөвсгөл, Архангай, Өмнөговь зэрэг 8 аймгийн хэрэглэгчдийг эрчим хүчний хэмнэлттэй, чанартай гэрлээр хангаж байна. Сүүлийн гудамж, талбайн чимэглэлийн гэрэл, лед дэлгэц, урсдаг самбар, гэрлэн дохио үйлдвэрлэж байгаа нь мэдлэгт суурилсан үйлдвэрлэл хэрхэн өргөжин хөгждөгийн тод жишээ. Түүний ажил амжилттай явахад атаархах хүн мэр сэр гарах. Нэр нь үл мэдэгдэх албан тушаалтнаас хэсэг хугацаанд дарамт иржээ. Гэсэн ч тэр шантарч няцаагүй, шазруун зан гаргаж өширхөөгүй. Хатуу, зөөлний завсарт амжилтаа ахиулж хариу барьсан. Саяхан Улаанбаатар төмөр замд гэрлэн дохионы туршилтын загваруудаа нийлүүлчихээд амьсгаа авахдаа бүтээгдэхүүнээ экспортод гаргах тухай бодож амжсан. Т.Барс өдий залуу насандаа зөв бүхний эхлэлийг тавьж, алс ирээдүйгээ зөв харж, зөв залуустай нөхөрлөж, зөв амьдарч явна. Би түүнээс “Таны нөхөрлөл юун дээр тогтдог вэ?” гэж асуусан юм. Т.Барс “Цагийн аясаар найз шалгардаг. Бүтээе хийе гэсэн сэтгэлтэй, сэтгэлгээтэй бүхэн миний найз” гэж тэр дор нь энгийн хариулсан. Би гэхээс илүү бид, тэд гэж ярих дуртай энэ залуу чадварлаг боловсон хүчин бэлтгэн гаргаж буй Эрдэнэтийн Технологийн сургуулийн эрдэмтэн багш нарт талархаж явдгаа илэрхийлсэн. Лед гэрлийн үйлдвэрт баялаг бүтээж буй залуус бүгд Технологийн сургуулийн бүтээгдэхүүн гэнэ. Мөн Баяжуулах фабрикийн технологийн процессын цахилгаан тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлийг зоригтой эхлүүлж гардан хэрэгжүүлсэн Ш.Гэзэгт, Ерөнхий эрчим зүйч Д.Цагаач, Ш.Төрбат даргаар бахархаж явдаг. Баяжуулалтын тоног төхөөрөмжийг автоматжуулж найд-вартай ажиллагааг хангахад том хувь нэмэр оруулсан түүхэнд тэмдэглэхээр хүмүүс гэж тэднийг магтах. 
Т.Барс ээжийгээ оюутан байхад ОХУ-ын Новосибирска хотод мэндэлжээ. Таван хүүхэдтэй айлын том хүү учир ачааны хүндийг үүрэх хариуцлага түүнд ногдоно. Дархан-Уул аймгийн Шарын голын уурхайн экскаваторын машинч асан аавынхаа удам залгах уурхайчин болсондоо бахархана. Ер нь түүний амжилт, ололт, хөдөлмөр зүтгэл бүхэн өөр бусадтай холбоотой. Ээжийнхээ зөвлөснөөр уулын цахилгааны механикич мэргэжил эзэмшсэн. Ажлын дөр суусан нь Ц.Намжилдорж, Наранбаатар, Д.Оюунцэцэг, Хээрийнбаатар, Лхагвасүрэн, Чинбат, Жаргалсайхан гэх хүмүүсийн ач. Амжилт гаргаж, зохион бүтээсэн бүхэн нь хамт олон, бүтээмж чанарын дугуйлангийн гишүүдийнх нь гавьяа. Лед гэрлийн үйлдвэрийнх нь бүтээгдэхүүн сайн байгаа нь нарийн төхөөрөмжийн программ хийдэг Г.Түвшин инженерийн ур чадвар. Хэзээ ч тэр би хийсэн, миний бүтээл гэж хэлэхгүй. Миний оролцоо өчүүхэн төдий гэж өөрийгөө дарна. Ач мэддэг хүн амжилт гаргадаг гэсэн хуучны үг эрхгүй санаанд бууна.  
“Эрдэнэт” үйлдвэрийн 1000 инженерийн зөвлөлгөөний үеэр бүтээмж чанарын дугуйлангийн шилдэг ахлагчийн номинацид зургаан ажилтан нэр дэвшсэнээс БФ-ийн Цахилгаан хөтлүүр автоматикийн хэсгийн “Энерго мастер” дугуйлангийн ахлагч Т.Барс гурван жилийн хугацаанд 12 төсөл удирдаж хэрэгжүүлсэн  амжилтаар  шалгарч  өргөмжлөл хүртсэн юм. Тэр үргэлж шинийг эрэлхийлж санаачилгатай ажиллахыг эрмэлздэг. Урсгалаар явахгүй юмсан гэж хичээх нь түүний ажилдаа баримталдаг гол зарчим. Хэсгийн дарга Ц.Намжилдорж тулга тойрсон ажлаар дарахгүй “Чөлөөтэй сэтгэ бүтээ” гэж залуусаа уриалан хөглөдөг нь сайшаалтай. Компани оюуны өмчийн бодлоготой болсон нь цаг үеэ олсон сайхан шийдвэр хэмээн тэр онцолсон. “Эрдэнэт” үйлдвэр олон төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг ч зах зээл дээр өрсөлдөж чаддаггүй нь оюуны өмчийн нэгдсэн бодлого байгаагүйтэй холбоотой гэх. Манай мэргэшсэн инженерүүд дэлхийн зах зээл дээр өрсөлдөх чадвартай оюуны бүтээл үйлдвэрлэж чадна, бүтээсээр ч байгаа гэж тэр хэлсэн.   
Өнөөдөр Т.Барс Баяжуулах фабрикийн Бутлан тээвэрлэх, Шүүн хатаах, Урвалжийн хэсэг, Дулааны цахилгаан станцын цахилгаан тоног төхөөрөмжийг хариуцан ажиллаж байна. Олон тоног төхөөрөмж хариуцдаг болохоор асуудал гарна. Технологийн процессыг жигд явуулахын тулд яаралтай засах, бүр болохгүй бол зохион бүтээж аргална. Түүнд удирдлага, хамт олон нь бүрэн итгэдэг учраас “галын шугам” дээр ажилладаг. Соронзон шайбны удирдлагын шкаб эвдрээд захиалахад дараа жил ирэх эсэх нь эргэлзээтэй. Тиймээс өөрсдөө сэтгээд хийчих нь цаг хугацаа хожихын зэрэгцээ хөрөнгө мөнгө хэмнэж байгаа юм. Ийм л бүтээлч хамт олны дунд тэр үйлдвэрлэлийн тасралтгүй үйл ажиллагааг хангах, тоног төхөөрөмжийг автоматжуулах, сул зогсолтыг бууруулах, үргүй зардлыг багасгахад санаачилгатай ажиллан манлайлж байна. 
Сүүлийн үеийн шинэ залуу ажиллагчдаас сурах юм их байна гэж ярьж буй хүнийг анх удаа үзлээ. Т.Барсын хэлж байгаагаар тус хэсэгт хамгийн сүүлд ажилд орсон Эрдэнэбаяр гэх залуу трансформатор ороож туршаад байна гэнэ. Өөрөөр хэлбэл жижиг үйлдвэрлэл явагдаж буй хэрэг. Эрдэнэ-Очир гэдэг залуу гар  утаснаасаа тоног төхөөрөмжийг яаж хянах вэ гээд толгойгоо гашилган оролддог аж. Энд бүтээмж хэрэгжиж байна. Түүний эргэн тойрон шинэ сэргэгээр дүүрэн. Үүнийг олж мэдэрнэ гэдэг бас чухал. Т.Барс “Зөв залуус” клубын гишүүн. Тэд дугуйн зогсоол , ажилчдын цалингийн зээлийн хүү бууруулах, Говилын эх үрсийн цэцэрлэг, Эрүүл мэндийн зам зэрэг олон сайхан ажил санаачлан хэрэгжүүлсэн. Зөв санаа бүхэн зөв үйлийг дагуулж зөв хөгжил өөд хөтөлдөг. Тэр залуу хүн ажилсаг байх ёстой гэж хэдэнтээ хэлнэ лээ. Олон жилийн хойно эргэж хараад үүнийг би хийсэн юм шүү дээ гэж бахархах үнэт зүйлтэй байхыг хичээдэг гэнэ. Хайртай эхнэр, хоёр хөөрхөн үрдээ цаг зав бага гаргадагтаа сэтгэл зовинодог ч ирээдүйн сайн сайхных нь төлөө аав нь залуу насаа зориулж яваа болохоор өег явна. Өндөр технологи шингэсэн олон сайхан үйлдвэр Эрдэнэтэд байгуулах мөрөөдөл өвөрлөн зөв бүхэн рүү тэмүүлж яваа Т.Барсдаа ажлын амжилт хүсье. 
М.ОДГЭРЭЛ

 

Эрдэнэт үйлдвэр ХХК-ийн

Олон нийттэй харилцах албаны цахим хуудас

           

 

 

Зургийн цомог