×

Анхааруулга

JUser: :_load: Unable to load user with ID: 927

Эрдэнэт үйлдвэрийн Баяжуулах фабрикийн Шүүн хатаах хэсгийн краны машинч, уран хат-гамалч  С.Саранцэцэгтэй ярилцлаа.

-Хэзээнээс та үйл урлах эрдэмд суралцав. Танай удамд уран хүн байсан уу?
-Миний ээж Гаанжуурын Төмөр-бат намайг анх үйл урлах эрдэмд сургасан. Аав маань их уран хүн байлаа. Үйл урлах эрдэмд багаасаа суралцсан. Анхны багш маань миний ээж. Дунд сургуулийн 6 дугаар ангиас бидэнд “Үйлчлэх хөдөлмөр”-ийн хичээл орсон юм. Манай  хөдөлмөрийн багш  Ж.Маналжав гэж их  хөдөлмөрч эмэгтэй байсан. Тэр багш зүү ороох, зээгт наамал хийх, ширдэг ширэх, эмээлийн гөлөм оёх гэх мэт маш их зүйл зааж сургасан. Тухайн үед манай ангийнхан ЕБС-даа хамгийн их хөрөнгө оруулсан ангиар шалгарч байлаа. Манай ангийн охид их уран байсан санагддаг юм.
-Эрдэнэт үйлдвэрт хэдэн жил ажиллаж байна. Уран хатгамал, зүү ороож сурсан эрдмээ хаяхгүй яваа нь сайн байна шүү?
-2003 онд сургууль төгсөөд  Эрдэнэт үйлдвэрийн Баяжуулах фабрикт ажилд орсон. Хүний амьдралд  сурсан бүхэн хэзээ нэгэн цагт хэрэг болно гэж ээж маань захидаг байлаа. Тэр үнэн бололтой. 2010 онд Эрдэнэт үйлдвэрийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлөөс анх “Сая төгрөг эмэгтэйчүүдийн амьдралд” төсөл хэрэгжүүлсэн. Анхны төслийг нь Баяжуулах фабрик хэрэгжүүлж байлаа. Уг төслийн хүрээнд БФ-ийн эмэгтэйчүүдийг хамруулсан “Уран шаглаа”, “Евро-Ази кулинария”, “Эрүүл энхийн жаргалан” нэр-тэй 3 клуб ажилласан. “Уран шаглаа” клубийн удирдагчаар инженер Д.Амаржаргал, сургагч багшаар нь би  ажилласан  юм. Уг  төсөл тухайн үедээ амжилттай хэрэгжсэн ч надад сурах зүйл маш их байсан. Тэгээд Монгол улсын уран хатгамалч З.Цэнгэлсайхантай холбогдож багш шавь болсон. Гэрт нь  хамт амьдарч маш их зүйл заалгаж сурсан. Багш маань Монголын уран хатгамалчдыг дэмжих “Эгнэшгүй санаа” ТББ-ын тэргүүнээр ажилладаг. Монголын Эмэгтэйчүүдийн  Академийн  ака-
демич, Монгол улсын “Уран хатгамалч” цолтой.
-Хатгамлын урлалын гай-хамшгийг Геннист бүртгүүлэх болсон гэж сонслоо. Энэ талаар тодруулна уу?  
-Манай багш  Монголын уран хатгамалчдыг дэмжих “Эгнэшгүй санаа” төв ТББ-аас “Уран хатгамлын гайхамшиг” сэдвийн хүрээнд үндэс-нийхээ  соёлын  үнэт   өв   болох   зүү
ороох, хатгамлын урлалын гайхамш-гийг дэлхийн түвшинд сурталчлан баталгаажуулах зорилгоор 3000 бүсгүй нөхөртөө хөөрөгний даалин нэгэн зэрэг урлаж, дэлхийн дээд амжилт тогтоох, Геннисийн номд бүртгүүлэх ажлыг энэ оны 8 дугаар сарын 1-ний дотор зохион байгуулахаар төлөвлөж оролцох хүсэлтэй хатгамалчдыг урьж, бүрт-гэж эхлээд байна. Уг ажилд Эрдэнэт үйлдвэрийн эмэг-тэйчүүдийг оролцуулах зорилгоор Баяжуулах Фаб-рикийн Эмэгтэйчүүдийн  зөвлөлийн  дарга Л.Уран-цэцэгтэй хамтран үйлд-вэрийн Эмэгтэйчүүдийн холбооны 1 сая төсөлд хамрагдахаар төсөл бичсэн ч дэмжигдсэнгүй. Гэвч БФ-ийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлтэй хамтран энэ төсөлд бүсгүйчүүдээ оролцуулахаар уг ажлыг эхлүүлээд байна. Уран хатгамал нь манай ард түмний уран гар, оюун ухаан, уйгагүй хөдөлмөрөөр үүсч, хөгжиж, олон зуун жилийн турш хуримтлуулсан арвин баялаг соёлын өв, урын сангийн нэг чухал хэсэг юм.  Гар урлал дотроос уран хатгамал нь цаг хугацаа хамгийн их зарцуулдаг учраас хатгамалч хүн цаг хугацааны үнэ цэнийг сайтар мэдэрч цагийг үр бүтээлтэй өнгөрөөж сурдаг. Хийж байгаа бүтээлдээ ихээхэн тэсвэр тэвчээр гаргаж урладаг учраас юманд тогтвор суурьшилтай, хүлээцтэй хандаж төлөвшдөг. Мөн өөрийн төдийгүй бусдын хөдөл-мөрийг үнэлэх үнэлэмж сайтай, өгөөмөр, уяхан сэтгэлтэй, ур ухааныг бишрэх, хүндэтгэн хайрлах үзэлтэй гоо сайхны өндөр мэдрэмжтэй, аливаа зүйлийг сайн талаас нь харах билгийн нүдтэй болдог юм. Монголчууд эмэгтэй хүүхдийг багаас нь үйл урлах эрдэмд сургахын тулд 10 нас хүрмэгц өөрийнх нь сайн өдөр үйлийн жижиг модон хайрцаг хийж өгдөг заншилтай байсан. Уг хайрцагт нь үйл урлахад хэрэгцээтэй утас, зүү, шөвөг, хуруувч, ээрүүл, хайч, торго даавууны өөдөс зэргийг хийж өгдөг байсан нь эмэгтэй хүний эзэмшвэл зохих 9 эрдмийн тэргүүн эрдэм юм. Энэ нь үйлэнд уран байхыг сургах эхний гараа болж байсныг багш маань “Уран хатгамлын гайхамшиг” номдоо дэлгэрэнгүй бичсэн байгаа. Мөн уран хатгамалчдыг дэмжих “Эгнэшгүй санаа төв”-өөс санаачлан Хөдөлмөрийн яамны дэмжлэгээр бүх аймаг, дүүрэгт зүү ороох оёдол болон Монгол дээлний сургалтыг үнэ төлбөргүй заадаг болсон. Эдгээр арга хэмжээг орон нутагт хэрэгжүүлэхэд би багштайгаа хамтарч ажиллах хүндтэй үүрэг хүлээгээд байна.
-Танд амжилт хүсье.
-Баярлалаа.

Баяжуулах фабрикийн Өргөх механизмын албаны Г.Энхтайван ахлагчтай “Цахим өргүүр”, Цахилгаан хөтлүүр автоматжуулал-тын хэсгийн Г.Түвшин ахлагчтай “Энергомастер” бүтээмж чанарын дугуйлангууд Өөрөө нунтаглах хэсгийн 151-р кранд  соронзон шайбны удирдлагын шкаф  шинээр угсарч тохируулах төсөлт ажил хийжээ. Энэ талаар тус төслийн санаачлагч, удирдагч Баяжуулах фабрикийн Өргөх механизмын албаны автоматикийн инженер Г.Энхтайванаас тодрууллаа. 

-Та бүхний төслийн санаа хэрхэн төрсөн бэ?
 -БФ-ийн Өөрөө нунтаглах хэс-гийг өргөтгөсөнтэй холбоотойгоор 3-р ээлжийн том, жижиг 2 тээрэмд ган бөөрөнцөг хийх зориулалттай   кран зайлшгүй шаардлагатай болсон. Ган бөөрөнцөг  зөөх зориулалттай  соронзон шайбтай краныг худалдаж авахад маш өндөр үнэтэй. Бид ярилцаад эдийн  засгийн хямралтай  энэ үед хуучин кран ашиглан сорон-зон шайбтай краныг тоноглох боломжтой гэсэн шийдэлд хүрсэн.
-Энэ ажлыг хийхэд ямар ажиллагаа шаардагдсан бэ?
-1989 онд ӨНХ хэсэгт угсарсан 10 тн-ын даацтай 151  дугаартай гүүрэн кран байдаг. Энэ  краныг өргөтгөлийн хойд зах руу  шилжүүлэн шинээр соронзон шайбтай болгож, соронзон шайбны удирдлагын шкаф угсарч, тохируулж тавихаар зорьж, ажлын төлөвлөгөө гаргасан. Соронзон шайбтай кран нь тусгай тоноглол хийцтэйгээр үйлдвэрлэгддэг. Иймээс өөрсдийн нөөц бололцоогоор соронзон шайбны удирдлагыг уг-сарч  тохируулан, програмчлал хийх болсон. Энэ ажлыг гүйцэтгэхэд бидэнд соронзон шайбны удирдлагын шкаф, соронзон шайб, кабель эвхэх барабан шаардлагатай болсон.   
-Соронзон шайбны удирдлагын шкаф, соронзон шайб зэргийг хэрхэн шийдэв?
-Соронзон шайбны удирдлагын шкаф  худалдаж  авахад  21  мянган   ам.доллар буюу 41 сая 832 мянган төгрөг болох тооцоо гарсан. Бид   соронзон шайбны удирдлагын  шкафыг  дотоод нөөц бололцоогоо ашиглан  бага зардлаар угсрах болом-жийг судалсан. Хамгийн дөхөмтэйгээр хийх нь синхрон хөдөлгүүрийн воз-будителийн шкаф ашиглах байсан. Ингээд судлахад Эрчим хүчний  цехийн ус өргөх станцуудад  синхрон хөдөлгүүрийн возбудитель ТЭП-400-г ашиглаж байсан. Ус өргөх станцуудад асинхрон хөдөлгүүр тавьсан тул  возбудитель ашиглахаа больсон. Иймээс олон жил МТХБ-ын агуулахад хадгалагдсан нөөцний  10   возбудителийг  актлуулж авсан. Үүнийг соронзон шайбанд зориулан угсарч, стэнд дээр туршиж үр дүнг баталгаажуулсан юм. Соронзон шайбыг манайд хийх боломжгүй тул  8000 $ буюу 15 сая 936 мянган  төгрөгөөр  захиалан авсан.  Кабель эвхэх дамарны араа шүд механик хийцийн зургийг ИЗТТ-өөр, эд ангиу-дыг ЗМЗ-д захиалан хийлгэсэн. Эдгээрт 4 сая төгрөг зарцуулсан.
-Кранд аюулгүй ажиллагааг хангах үүднээс хяналтын албаар баталгаажуулсан байх?
-Кран дээр хийсэн угсралт тохируулгад  ЗУЦ-ийн тохируулагч инженерүүд хэмжилт,  туршилт  хийж,
ӨТММ-ын хяналтын албаар батал-гаажуулсан.
-Одоо хэвийн ажиллаж байгаа юу? Энэ төслийг хэрэгжүүлэхэд ямар цаг хугацаа зарцуулсан бэ?
-Бид шуурхай ажиллаж, судалгаа, захиалга, угсралт, тохируулга, тур-шилтыг 4 сарын хугацаанд гүйцэтгэж, өнгөрсөн оны 8-р сард ажилд оруулсан. Одоог хүртэл кранд эвдрэл гэмтэл гарахгүй, сул зогсолтгүйгээр хэвийн ажиллаж байна. Бидний төсөлт ажил маш оновчтой, цаг үеэ олсон ажил болсонд бид их баяртай байгаа.
-Соронзон шайбтай кран ямар үнэтэй вэ?
-Соронзон шайбтай краныг худалдан авах  үнэ өртгийг судалж үзэхэд ОХУ-ын зах зээл дээр арай хямд буюу 14 сая 303000 рубль  буюу тээвэрлэлт угсралтын зардалтайгаа  429 сая 90 мянган  төгрөгөөр  манайд нийлүүлэгдэхээр байсан.  Бусад орны  зах зээл дээр  бүр ч өндөр үнэтэй, цаг хугацаа,  тээврийн зардал  их зарцуулах юм билээ.
-Эдийн засгийн үр ашгийг нь тооцож үзвэл?
-Зориулалтын соронзон шайбтай краныг  429 сая 90 мянган төгрөгөөр  худалдаж авах байсныг  бид дотоод нөөц бололцоогоо ашиглан 19 сая 936 мянган төгрөгөөр тоноглож, үйлд-вэрт 406 сая 154 мянган  төгрөгийн хэмнэлт гаргалаа. Бид энэ бүх ажлыг чанартай, хямд зардал гарган  гүйцэтгэсэндээ сэтгэл хангалуун байна.
-Эдийн засгийн өндөр үр ашигтай төсөл болжээ. Төслийн ач холбогдол юу вэ?
-Төсөл маань олон талын ач холбогдолтой. Мэдээж импорт орлох бүтээгдэхүүн, зардал ихээхэн хэмнэс-нээрээ хамгийн их ач тустай. Түүнээс гадна тоног төхөөрөмж, машин механизмын механик болон бусад шалтгаантай сул зогсолтыг тодорхой хэмжээгээр багасгана. Засварын зардал хэмнэснээр эдийн засгийн үр ашиг авчирна. Бусад цех нэгжид нэвтрүүлэх боломжтой. Энэхүү тоноглолыг хийснээр манай хамт олонд улам ихийг хийх урам, сэдэл төрүүлсэн.
-Та бүхний шинийг санаачлан бүтээх их үйлсэд амжилт хүсье.
-Баярлалаа.



 

Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилчид, ахма-дууд, МШӨ-ний улмаас хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хувь  тогтоолгосон хүмүүсийг Медипас эмнэлэгт эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамруулах тухай Ерөнхий захирлын А/140 тоот тушаал гарсан. Үүнтэй холбогдуулан Медипас эмнэлгийн Урьд-чилан сэргийлэх үзлэг, эрүүл  мэндийг  хамгаалах албаны дарга Т.Мягмар-сүрэнгээс үйлчилгээний онцлогийн та-лаар тодрууллаа.

-Танай эмнэлгийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгийн онцлог юу вэ?
-Манай эмнэлэг  нь япон эм-нэлгүүдээс иргэдэд эмнэлгийн урьд-чилан сэргийлэх үзлэг явуулдаг аргачлал удирдамжийн дагуу анх удаа Монгол хүмүүст үйлчлэх гэж байна. Манай эмнэлгийн Урьд-чилан сэргийлэх төвд уг үзлэг хийгдэнэ. Үзлэг эхлэхээс 2-3 хоно-гийн өмнө үйлчлүүлэгчдийн гарт зааварчилга, асуумж өгч үзлэгт орох бэлтгэл хангуулна. Үзлэг шинжилгээнд орсноос 10-14 хоно-гийн дараа үйлчлүүлэгчийн гарт битүүмжилсэн дүгнэлт хүргүүлнэ. Мөн ЭМ-ийн сайдын 2015 оны 340 тоот тушаалын дагуу тодорхой мэдээллийг байгууллагад нь хүр-гүүлнэ. Байгууллагад хүргүүлэх, хувь хүнд өгөх мэдээлэл ялгаатай. Хувь хүнд өөрийн эрүүл мэнд, хувь хүний нууцтай холбоотой мэдээлэл, цаашид хэрхэн анхаарах, заавар зөвлөмжтэй дэлгэрэнгүй байдлаар хүргүүлнэ.
-Медипас эмнэлэг Эрдэнэт үйлдвэрийн ажиллагчдад ямар хөнгөлөлт үзүүлэх вэ?
-Медипас эмнэлэг Эрдэнэт үйлд-вэрийн ажиллагчдад хөнгөлөлт-тэй үйлчлэх хэд хэдэн заалт бий. Тухайлбал, Мэргэжлээс  шалтгаалах өвчний улмаас хөдөлмөрийн чад-вараа алдсан хүмүүс эмнэлгийн шинжилгээ, үйлчилгээнд жилд 2 удаа, үйлдвэрийн ажиллагчид жилд 1 удаа үзлэгт үйлдвэрийн зардлаар хамрагдана.  Ажиллагчид урьдчилан сэргийлэх үзлэгт тодорхой багцаар шинжилгээ хийлгэхээс гадна,  урьдчилан сэргийлэх үзлэгээс гадуур өөрийн-хөө хүсэлт, эмчийн зөвлөмжөөр нарийвчилсан өндөр технологийн шинжилгээ хийлгэхэд тодорхой хөнгөлөлт үзүүлэх заалт байгаа.
-Манай үйлдвэрийнхэн  урьд-чилан сэргийлэх үзлэгт ямар шинжилгээ, үйлчилгээ хийлгэх вэ?
-Манай Урьдчилан сэргийлэх үзлэгийн төв  жилд 10000 орчим хүнд үйлчлэх хүчин чадалтай. Өдөрт 40-50 хүнд үйлчлэх боломжтой.  Бид Эрдэнэт үйлдвэрийн ажиллагчид, ахмад, МШӨ-ний улмаас хөдөлмө-рийн чадвар алдагчдад олон төрлийн шинжилгээ хийж  үйлчилнэ. Хүлээн авах хэсэг дээр  иргэний үнэмлэхээр  манай эмнэлгээр үйлчлүүлэх цахим карт өгнө. Түүн дээр өтгөний болон шээсний шинжилгээг урьд өдөр нь өгсөн зааварчилгааны хамт хүлээн авч, бүртгэсний дараа асуумжийн хэсэгт очно. Түүний дараа амин үзүүлэлтүүдийг хэмжинэ. Даралт, пульс, биеийн жин, биеийн хэмжилт хийж, цусаа авахуулах ёстой. Биеийн хэмжилт хийхээс өмнө 5-10 минут сууж амарна. Ингэснээр даралтыг зөв хэмжих боломжтой болно. Цус авсны дараа сонсголын бичлэг  хийнэ. Сонсголын бичлэгийн дараа нүдний үзлэгт орно. Нүдийг бид нүдний хараа, өнгө ялгалт, нүдний уг, даралт гэсэн 4 үе шатаар үзнэ.  Нүдэнд эм дусааж хүүхэн харааг өргөсгөж даралт үздэг байсан бол манайд ингэхгүйгээр үздэг  аппарат  бий.  Мөн  зүрхний бичлэг хийнэ. Артерийн судасны нарийслыг үздэг орчин үеийн аппаратаар 30-аас дээш насны эрэгтэй, 40-өөс дээш насны эмэгтэйчүүдийг үзнэ. Энэ нь гаж нөлөө үзүүлэхгүй, зовиур өгөхгүйгээр үздэг сүүлийн үеийн аргын нэг. Үүгээр судасны хатуурлыг оношлохоос гадна эмчилгээний үр дүнг эргэж хянах боломжтой. Хэвлийн 3Д, 4Д  ЭХО-оор  түрүү булчирхай, эмэгтэйчүүдийн өвчлөлөөс гадна хэвлийн эрхтэнүүдийн өвчнийг илрүүлнэ. Мөн уушгины багтаамж үзэх шинжилгээг багтаасан. Цээжний рентген зургаар уушгины болон зүрхний эмгэг байгаа эсэхийг 2 проекцоор рентген зургаар харна. Доргион чичиргээтэй нөхцөлд ажил-ладаг хүмүүст ууц нуруу мэдрэл дагасан өвдөлт их байдаг болохоор ууц нурууны рентген зургийг 2 проекцоор харна. Лабораторийн шинжилгээг олон үзүүлэлтээр авч үзэх  зорилт тавьж ажиллаж байгаа. Захын цусны шинжилгээ, цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээгээр цус  багадалтаас гадна  цусны үрэвслийн маркеруудыг үзнэ. Шээсний шин-жилгээ гэхэд тунадасын болон тестийн шинжилгээ 2-уулаа хийгдэж байгаагаараа онцлог, илүү олон мэдээлэлтэй. Энэ нь бөөр  давсагнаас болж гэмтэж үү, өөр эрхтэнээс үү гэдгийг эхний байдлаар харах боломжтой шинжилгээ юм. Вирусын маркер В, С-г тоон үзүүлэлтээр үзэж байгаа. Энэ нь В, С вирусыг тухайн үед эмчилгээ шаардлагатай байна уу, эмчилгээний дараа хэд болсныг хянах зориулалттай.  40-өөс дээш насныханд дурангийн, 50-иас дээш насныханд бүдүүн гэдэсний дурангийн шинжилгээ хийнэ. Манай  улсад  хоол боловсруулах өвчний хавдар хожуу үедээ оношлогдож байгаа. Үүнийг илрүүлэх зорилгоор дээрх насны хүмүүсийг дурангийн багцад оруулж байна. Өөх тос, саахарын  үзүүлэлтийг үзнэ. Мөн  ясны сийрэгжилт, кальцын хэмжээ, элэгний үйл ажиллагаа, уургийн задралын бүтээгдэхүүн, шээсний хүчил, тулай өвчтэй эсэхийг үзэж байгаа. Дээрх өвчин судсыг ихээр гэмтээдэг.  Судас гэмтсэн тохиолдолд зүрхний амин чухал эрхтэнүүдийн гэмтэл үүсдэг учраас энэ бүхнийг эхэлж үзээд, эмчилвэл урьдчилан сэргийлэх үзлэгийн үр дүн  харагдах  юм. Бас нэг шинэ үзүүлэлтээр  бөөр хэвийн ажиллаж байгаа эсэхийг үзэх юм. Саахараас юмуу өөх тосны ачааллаас болж бөөр гэмтжээ гэдгийг эрт хэлж өгөх учраас тухайн хүн эрт засах боломжтой. Эдгээрийг оруулж өгсөн нь манай багцын онцлог. Бусад шинжилгээ өгөх үйл ажиллагаа нээлттэй байгаа.





 

Эрдэнэт үйлдвэрийн Уулын тээврийн техникүүдэд  удирдлагын Pitram системийг суурилуулж эхэллээ. Энэхүү системийн онцлог,  давуу талын талаар ХМТАЦ-ийн Мэдээллийн технологи ба аюулгүй байдлын товчооны Системийн шинжээч Л.Ганбаатараас тодрууллаа.


-Энэхүү систем аль улсынх вэ, ямар техникт тавигдах вэ?
-Энэ системийн тоног төхөөрөмж програм нь Австрали улсынх. Эрдэнэт үйлдвэрт  2012 оноос  үе шаттай хэрэгжүүлж буй төслийн хүрээнд хийж буй ажил. Уулын ажлын автомат  удирдлагын  энэхүү  систем нь экскаватор, өрмийн машин, Белаз машинууд дээр тавигдах юм.

-Урьд нь ашиглаж байсан Вист системээс ялгагдах онцлог юу вэ?
-Вист систем нь хүдрийн агуулгын дундажлалыг хангалттай гаргаж чаддаггүй, уулын тээврийн ажлын хяналтын систем байсан. Өнөөдөр хэдэн тонн хүдрийг ямар экскаватораас аль пункт рүү, хэдэн номерийн Белазаар хэдэн рейс зөөсөн, хичнээн түлш зарцуулсан гэсэн мэдээллийг Вист системээс авдаг байсан. Питрам систем нэвтэрснээр зөвхөн автосамос-вал төдийгүй, экскаватор, өрмийн машин гэх мэт, уулын ажлыг гүйцэтгэж буй бүх техникийн мэдээллийг нэгтгэн авахаас гадна аль цооногоос хэр агуулгатай  хичнээн хэмжээний хүдэр зөөгдөж байгааг тодорхойлох боломж бүрдэж байна. Мөн Вист  систем нь аналоги  сигналаар өгөгдлөө дамжуулдаг тул, тухайн техникээс  мэдээлэл авах ч буцаагаад түүн рүү ямар нэгэн мэдээлэл өгөх боломж хязгаарлагдмал  байсан бас орчны нөлөөнөөс хамааран сигналын уналт гарч өгөгдөл алдагдах явдал их гардаг байсан.  Pitram  систем нь  тоон технологи дээр суурилсан Mesh сүлжээгээр өгөгдлөө дамжуулах тул ВИСТ систем дээр гарч  байсан  дээрх  дутагдлууд  байхгүй болно.

-Энэхүү системийг ямар мэргэжилтнүүд  суурилуулж байна вэ?
-Майкромайн компанийн мэргэжилтнүүдийн баг болон манай ХМТАЦехийн инженерүүд хамтран системийн угсралт тохируулгын ажлыг гүйцэтгэж байна.

-Манайхан энэ системийг цааш нь ажиллуулах боломжтой юу?
-Боломжтой.  2012 оноос  Micromine, Geobank систем нэвтэрсэн нь энэ системийн суурь болсон. Энэ системүүд нь уурхайн хүдрийн биетийн тоон загварыг гаргах, өгөгдлийн санг бүрдүүлэх ажлуудыг  гүйцэтгэж байна. Өөрөөр хэлбэл энэ системийг нэвтрүүлэх үндсэн суурь 012 оноос эхлээд тавигдсан. Мөн бид энэ системтэй зарим талаараа төстэй ВИСТ, Автотрейкер зэрэг системийг үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэн  ашигласан туршлагатай учраас цаашид энэ системийг ажиллуулах бүрэн боломжтой.

-Pitram системийн давуу тал нь юу байна?
-Маш олон давуу талтай. Хамгийн чухал давуу тал нь Экскаватор дээр суурилагдсан Өндөр нарийвчлалын GPS  болон бусад мэдрэгчүүдийн тусламжтайгаар шанаганы байршлыг тодорхойлж Белаз дээр яг аль цооногоос хэчнээн тонн хүдэр ачигдсаныг тооцож улмаар Баяжуулах фабрикт өгч  буй хүдрийн дундаж агуулгыг тогтмол барих боломжийг бүрдүүлж байгаа явдал юм.  

-Системийн ач холбогдлыг хэлнэ үү?
-Өрөмдлөг тэсэлгээнээс авахуулаад  тээвэрлэх хүртэл бүхий л процессын өгөгдлүүдийг орчин үеийн дэвшилтэт техно-логи бүхий нэгдсэн системээр цуглуулан боловсруулж байгаа нь манай компанийн уулын ашиглалт, төлөвлөлтийн ажлыг шинэ түвшинд гаргана.


Я.ЭНХТУЯА

Орхон аймаг, Эрдэнэт  үйлдвэрийн  2015-2016 оны хамтын  ажиллагааны хүрээнд энэ жил 2, 3, 6-р бичил хорооллын 67 байр, Нутгийн удирдлагын ордны байрны  гадна  фасадыг будаж,  Эрдэнэт хотын  өнгө  төрхийг  шинэчиллээ.  Энэ ажлын үндсэн гүйцэтгэгчээр  Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэдэх РСЦ ХХК  ажилласан. Дээрх ажлын гүйцэтгэл  болон тус компанийн үйл ажиллагааны  талаар  РСЦ  компанийн  захирал  Н.Батцэнгэлтэй ярилцлаа.

   - Орхон аймаг  “Эрдэнэт” үйлдвэрийн хамтын ажиллагааны хүрээнд хотын өнгө төрхийг шинэчлэх энэ ажил хэдийд эхэлсэн бэ?
   - Орхон аймаг, “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 2015-2016 оны хамтын ажиллагааны хүрээнд Аймгийн Иргэдийн хурлын ажлын  төлөвлөгөөний дагуу 2, 3, 6-р бичил хорооллын байруудын гадна фасад будах ажил энэ оны  8-р сарын 20-нд эхэлсэн.  
   - Танай компани энэ ажлын үндсэн гүйцэтгэгчээр ажилласан. Та бүхэн ямар үүрэгтэй оролцов?
   - Бичиг баримт бүрдүүлэх, туслан гүйцэтгэгчдийг шалгаруулах ажлыг  аймгийн Захирагчийн албатай хамтарч зохион байгуулсан. Материалаа нэгдсэн журмаар захиалж, компани дээрээ төвлөрүүлэн бүх компанид тараасан. Ер нь ажиллагаа тун ихтэй  ажил байсан. Худалдан авах ажиллагааны тендерийн материал манай дээр хадгалагдаж байгаа.
   - Туслан гүйцэтгэгчээр Эрдэнэтийн компаниуд оролцсон уу?
   - Тийм ээ. Эрдэнэтийн 50 гаруй компани туслан гүйцэтгэгчээр ажилласан.  Хямралын үед орон нутгийн жижиг компаниудыг ажиллуулсандаа сэтгэл  хангалуун байгаа.
   - Олон компанийн хүчээр  богино хугацаанд  дуусгажээ. Ажлаа хэдийд хүлээлгэн өгөв?
   - Хамгийн сүүлд Нутгийн удирдлагын ордны фасад будах  ажил хийсэн.  Эдгээрийг дулааны улиралд амжиж хийлээ. Барилгын ажил гүйцэтгэх стандартын дагуу хасах 5 хэм болоход ажил зогсоож байсан. Бид энэ ажлыг 10-р сарын 26-нд хүлээлгэн өгсөн.
   - Мөнгөн дүнгээр  хэдий хэр  ажил хийв?
   - Энэ нь нийт 3 тэрбум 739, 3 сая төгрөгийн ажил. Аймгийн төсвөөс  884,9 сая төгрөгийн санхүүжилтийг “Эрдэнэт” үйлдвэрийн дансаар дамжуулан өгсөн. Үүгээр материалын үнийг  төлсөн.  Хамтын ажиллагааны хүрээнд 1,2 тэрбум төгрөгийг “Эрдэнэт” үйлдвэр хариуцах юм. Үлдсэн 1,7 тэрбум төгрөгийн эх үүсвэр  шийдэгдээгүй байна. Иймээс  туслан гүйцэтгэгч компаниудад  төлбөр хийгдээгүй байгаа.
   - Хаанахын ямар материал ашигласан бэ?
   - Солонгосын улсын үйлдвэрийн Нора фирмийн хөрсжүүлэгч, фигмент, эмульс хэрэглэсэн. Тэд 10 жилийн баталгаа өгч байгаа.
   - Эрдэнэт хотын өнгө төрх сайхан боллоо гэж хүмүүс сэтгэл хангалуун байна.  Өнгө донжийг хэн  гаргасан бэ?
   - Аймгийн Ерөнхий архитектор гаргасан.  Будаж эхлэхэд  янз бүрээр ярьж байсан л даа. Аймгийн иргэдийн хурлаас баталсан журмаар явсан. Ерөнхийдөө хүмүүст таалагдсан.
   - Энэ жил Орхон аймаг, “Эрдэнэт” үйлдвэрийн хамтын ажиллагааны хүрээнд өөр ямар ажил хийсэн бэ?
   - Баян-Өндөр уулан дахь  цэцэрлэгт хүрээлэнг тохижуулан, хашаа барьсан, Төв цэнгэлдэх хүрээлэнг бүрэн засварласан зэрэг 200 гаруй сая төгрөгийн ажил хийсэн. Ирэх жил  1,4,5-р бичил хорооллын фасадын ажил хийгдэх байх.
   - Танай компани хэдэн ажиллагчтай вэ?
   - Манай компани 240 хүнтэй.  Мэргэжлийн 20 гаруй инженер, барилгын мэргэшсэн ажиллагсадтай. Ер нь   мэргэжлийн боловсон хүчний нөөц сайтай, Эрдэнэтийн хамгийн том барилгын компани.
   - Эрдэнэт үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтын ажилд оролцсон тухайгаа ярина уу?
   - Бид Баяжуулах фабрикийн Өөрөө нунтаглах хэсгийн барилгын ажлын үндсэн гүйцэтгэгчээр ажилласан. Ган бөөрөнцгийн цехийн шинээр ашиглалтанд орж буй нүүрсний хийгээр ажилладаг зуухны  барилгын гүйцэтгэгчээр ажилласан. Бас  Говилд үйлдвэрлэлийн зориулалттай байрыг орон сууц болгон өөрчилж,  Эрдэнэт үйлдвэрийн 37 айлын орон сууцыг ашиглалтанд өгсөн. Ингээд бидний хийсэн ажлын хэмжээ жилээс жилд өсч, тэр хэрээр  борлуулалт нэмэгдэж байгаа.
   - Борлуулалт нэмэгдсэн талаарх  тоон үзүүлэлтийг манай уншигчдад хэлнэ үү?
   - Бидний хийсэн ажлын үзүүлэлт яах аргагүй борлуулалтаар хэмжигдэнэ. 2010 онд 5,7 тэрбум,  2012 онд 6,3 тэрбум төгрөг, 2013 онд 9,5 тэрбум, 2014 онд 13,5 тэрбум төгрөгийн борлуулалт хийсэн.  Мөнгөн дүнгээ (13.5 тэрбум) барилгад шилжүүлэн, тоймлон харьцуулбал  100 ортой 10 цэцэрлэгтэй дүйцнэ гэсэн үг. Энэ оны эхний 10 сарын байдлаар 13 тэрбум 150 сая төгрөгийн нэмүү өртөг шингэсэн ажил хийгээд байна. Ноднингийн мөн үетэй харьцуулахад ажлын үзүүлэлт өндөр байна.
   - Хаа сайгүй эдийн засаг хүндэрсэн  үед танай борлуулалт нэмэгдэхэд юу нөлөөлөв?
   - Хэд хэдэн хүчин зүйл нөлөөлж байгаа. Нэгд, үйлдвэрийн шинэ удирдлага РСЦ-ийн ажилчид чадна гэж бидэнд итгэл үзүүлж байна. Барилгын ажлын үндсэн гүйцэтгэгчээр манай  компанийг сонгох нь “Эрдэнэт” үйлдвэрээс мөнгө гадагшаа урсахгүй давуу талтай. Хоёрт, үр ашигтай технологи нэвтрүүлэхийг бид хичээж байна. Манайх цагт 75-100 м3 бетон үйлдвэрлэх хүчин чадалтай, олон улсын сертификаттай, өвөл зунгүй ажилладаг зуурмагийн узельтэй болсон.  Эрдэнэтэд  13  зуурмагийн узель байдаг ч манайхаас бусад нь өвөл ажилладаггүй.  Гуравт,  хэд хэдэн үйлдвэрлэлийг зэрэгцүүлж явуулахыг зорьж байна. Тухайлбал Чингэлийн гол дээрх 18-р карьерт элс угааж, бетоны гол хольц пегес үйлдвэрлэж,  хөнгөн болон хүрмэн блок хийхээр төлөвлөж байна.  Мөн манай ажилсаг бүтээлч хамт олны хөдөлмөрийн үр дүн ч борлуулалт нэмэгдэхэд нөлөөлж байгаа. Өнөө  жил манайхаас  9 хүн төрийн дээд одон медаль, 14 хүн Засгийн газрын шагнал хүртлээ. Энэ нь  манай компанийн ажлын үзүүлэлт болов уу.
   - Борлуулалт өссөн болохоор танай ажилчдын цалин нэмэгдэв үү?
   - Борлуулалт ихсэх тусам дундаж цалин нэмэгдэж байгаа.  2010 онд манай ажилчдын дундаж  цалин 910 мянган төгрөг байсан бол 2014 онд 1,9 сая төгрөг болсон.
   - Танайх өөрийгөө бүрэн санхүүжүүлж байна уу?
   - Тийм ээ. “Эрдэнэт” үйлдвэрийн охин компани гэдгээрээ Эрдэнэт үйлдвэрийн захиргаа, Үйлдвэрчний эвлэлийн холбооны хооронд байгуулсан хамтын гэрээний дагуу манай ажиллагчдад үйлдвэрээс нийгмийн дэмжлэг олгодог. Ноднин  энэ дэмжлэгийн  30 хувийг манай компани   санхүүжүүлсэн.   Энэ   жил
50 хувьд хүргэхээр ажиллаж байна. Ер нь санхүүгийн хувьд биеэ даан ажиллахаар хичээж байна. Үйлдвэрийн удирдлагаас ч ийм бодлого барьж байгаа.
   - Танай компанийн ирэх жилийн зорилт юу вэ?
   - Энэ жил  үйлдвэрлэлийн зориулалттай барилгыг 37 айлын орон сууц болгон ашиглалтанд хүлээлгэн өгсөн. Манай хамт олон үүндээ урамшин барилга барья гэж шийдэн, дээрх орон сууцны арын талбайд 60 айлын 2 орон сууц барихаар төлөвлөн  ажиллаж байна.
   - Ярилцсанд баярлалаа. Танай компанийн бүтээлч хамт олонд ажлын амжилт хүсье.

 

Я.ЭНХТУЯА

Гэрэл зургийг А.БАЯСГАЛАН

“Эрдэнэт” үйлдвэр 37 айлын орон сууцны барилгыг ашиглалтанд  хүлээн авч, ажиллагчдаа оруулж байгаатай холбогдуулан Хувьчлагдаагүй орон сууцны хэсгийн дарга М.Болдбаатартай ярилцлаа.

   - Танай  хэсэг ямар ажил үүрэг гүйцэтгэдэг вэ?
   - Манай Хувьчлагдаагүй орон сууцны хэсэг  үйлдвэрийн  фондны байрыг  хариуцан ажилладаг.  Эдгээр орон сууцны  засвар үйлчилгээ, сантехник, цахилгааны ажлыг гүйцэтгэдэг. Мөн  үйлдвэрийн харьяаны цэцэрлэг, сургууль, Петушки ресторан, Технологийн сургуулийн  сантехник цахилгааны ажлыг ч  хариуцан ажилладаг.  
   - ”Эрдэнэт” үйлдвэр ажиллагчдынхаа нийгмийн асуудлыг шийдэх ажлын хүрээнд  37 айлын орон сууцны барилга ашиглалтанд хүлээн авч, ажиллагчдаа өнөөдөр шинэ байранд оруулж байна. Энэ талаар  ярина уу?  
   - ”Эрдэнэт”  үйлдвэрийн удирдлагууд ажилчдынхаа нийгмийн асуудалд онцгой анхаардаг. Тухайлбал ажилчдаа орон сууцтай болоход   бодлогоор дэмжиж байна. Үүний үр дүнд сүүлийн 2-3 жилд нэлээн   ахиц гарлаа.  2013-2014 онд Дэнж багт 42 айлын  орон сууцыг ашиглалтанд оруулж, төдий тооны ажиллагчдыг орон сууцтай болголоо. Энэ жилийн хувьд  37 айлын орон сууц ашиглалтанд хүлээн авч,   ажилчдадаа орууллаа.  Дэлхийн зах зээл дээр зэсийн ханш унаж, эдийн засаг хүндэрч байгаа ч, манай  үйлдвэрийн хувьд зөв төлөвлөлт хийж, шинэ технологи нэвтрүүлэн, хэмнэлтийн бодлого хэрэгжүүлж ажилласны үр дүнд үйлдвэр хэвийн ажиллаж байна. Үүний нэг тод жишээ бол өмнөх жилүүдэд байгаагүй олон тооны  орон сууц ашиглалтанд оруулж, ажилчдынхаа нийгмийн асуудлыг шийдэж байна.
   - 37 айлын орон сууцанд амьдрах  ажиллагчдыг ямар шалгуураар сонгосан бэ?
   - Орон сууц  хүссэн ажиллагчдын өргөдөл  манай  хэсэг дээр төвлөрдөг. Өргөдөл гаргасан ажиллагчдыг  ажилласан жил, ажлын нөхцөл, амьдралын түвшнээр нь  ангилан,  Хүний нөөцийн болон Хуулийн хэлтэс,  Орон сууцны хэсгээс томилогдсон комисс  хэд хэдэн удаа хуралдаж,  тодорхой шалгуураар хүмүүсээ тодруулсан. Мэргэжлээс шалтгаалах өвчтэй, амьдрал ахуй нь хүнд, олон жилээр өрөө хөлсөлж амьдарсан, өрх толгойлсон эхчүүд, залуу гэр бүлүүдэд  олгосон. Эдний дунд  Баяжуулах фабрикт 24 жил ажиллаад орон сууцаа шийдүүлээгүй хүн байх жишээтэй. Захиргаа аж ахуйн цех, Сэлэнгэ амралтын бааз, Засвар механикийн завод,  Их барилгын хэлтэс, Дулааны цахилгаан станц, Эрчим хүчний цехээс хүмүүс орсон байгаа.
   - ”Эрдэнэт” үйлдвэрийн өмч болох энэ сууцанд ажиллагчид ямар нөхцөлтэйгээр оршин суух вэ?
   - Тэд үйлдвэрт ажиллах хугацаандаа өөрийн гэсэн орон сууцтай болох хүртлээ амьдрах юм. Өөрөөр хэлбэл   хуримтлал үүсгэн хувийн орон сууц авахад нь үйлдвэрээс дэмжиж байгаа юм. Орон сууцны зээл авч, урьдчилгаа төлбөр төлье гэтэл зарим хүмүүс  хуримтлалгүй байдаг. Тэгэхлээр хуримтлалтай болгохыг зорьж ийм бодлого барьж байгаа. Ажилчдын нийгмийн асуудлыг шийдэх явцад үйлдвэрт дамжин өнгөрөх байр зайлшгүй хэрэгтэйг олж харсан. Өнөөдөр түрээсийн  1 буюу  2 өрөө байранд  ус, цахилгаан, дулаан зэрэг хэрэглээний зардлаас гадна 300-400 мянган төгрөг төлдөг нь хүмүүст хүндрэл учруулдаг.  Тэгвэл тухайн ажилтан энэ орон сууцанд амьдарснаар түрээсэнд өгдөг мөнгөө хуримтлуулан орон сууц авах урьдчилгаа мөнгөтэй болох боломжтой. Энэ нь  амьдралаас урган гарсан нөхцөл. Мэдээж энэ орон сууцанд оршин суугчид цахилгаан, дулаан, усны мөнгөө өөрсдөө төлнө.  Нийтийн эзэмшлийн орон сууцны сантехник, цахилгаан, гадна орчныг СӨХ хариуцдаг. Тус  байранд энэ  асуудлыг  үйлдвэр хариуцах учраас илүү хөнгөлөлт эдэлсэн  нөхцөлтэй  амьдрах боломж бүрдсэн.
   - ”Эрдэнэт” үйлдвэр орон сууцжуулах бодлогын хүрээнд  ажиллагчдадаа орон сууц шинээр авахад нь 8 сая төгрөгийн дэмжлэг  үзүүлдэг. Тэгвэл энэ байранд амьдарч буй хүмүүс, хуримтлал үүсгээд хувьдаа орон сууцтай болъё  гэвэл үйлдвэрээс 8 сая төгрөгийн дэмжлэг олгох уу?
   - Олгоно. Ажилтан хувьдаа байр авах урьдчилгаа 30 хувийг төлөх боломжтой болсон үед үйлдвэр 8 сая төгрөгийн буцалтгүй тусламжаа өгнө. Үйлдвэрийн ажиллагчид  өөрийн орон сууцтай болохын тулд  санаачилгатай байж, энэ сайхан боломжийг ашиглан хуримтлал үүсгээд аваасай.  Үйлдвэрийн зүгээс ингэж анхаарал хандуулж байхад манай ажиллагчид   орон сууц хүссэн өргөдлөө манай хэсэгт өгч ээлж дугаарт орсон байх ёстой. Тэгвэл шат дараатай авч буй арга хэмжээнд хамрагдах боломжтой юм.
   - Орон сууцны чанарын тухайд та юу хэлэх вэ?
   - Орон сууц барих ажлыг  РСЦ компани  гүйцэтгэсэн. Манай хэсэг болон Их барилгын хэлтсээс хяналт тавьсан. Барилгын чанар сайн, төвийн халаалттай, цэвэр бохир усны асуудлыг нь шийдсэн орчин үеийн 4 давхар сууц байгаа.
   - Энэ орон сууц хэдэн өрөө, ямар сонголттой вэ?
   - Хамгийн бага нь 32 м2, дээд тал нь 50-иад м2 талбайтай, 2-3 өрөөтэй.  
   - Ноднин Дэнж багт ашиглалтанд  орсон орон сууц мөн дамжин өнгөрөх байр уу?
   - Үүнээс арай өөр нөхцөлтэй. Технологийн сургуулийн оюутны байранд амьдардаг үйлдвэрийн ажиллагчдад олгосон. Үнийн хувьд бага, үйлдвэрээс тодорхой хэмжээний туслалцаа үзүүлэн, цалин дээрээс нь багаар  суутгаж, орон сууцны үнийг төлүүлж  дуусгах юм.  
   - Үйлдвэрийн фондод хэдэн байр байдаг вэ? Одоо үйлдвэрт хувьчлах байр бий юу?
   - Үйлдвэрийн фондод 300 гаруй байр байдаг.  Үүний ихэнх нь гадаадын мэргэжилтнүүдэд зориулсан байр. Манай үйлдвэр хувьчлах байруу-даа шийдвэр гаргаад хувьчилсан.  “Эрдэнэт” үйлдвэр  ойрын жилүүдэд байр хувьчлах боломжгүй. Гэхдээ үйлдвэрийн удирдлагууд  ажилчдаа орон сууцжуулахад онцгой анхаарч  “Москва-300”, “Залуус-600”, “Эко-400” зэрэг төсөл хэрэгжүүлэхээр зураг нь хийгдэж байгаа.   Цаашид дэлхийн зах зээл дээр зэсийн үнэ сайжрах үед энэ  төслүүд хэрэгжих боломжтой.
   - "Эрдэнэт” үйлдвэр  9 ажилтанд  гэр олгож байна. Гэр тэдний өмч болох уу?
   - Манай ажиллагчдын дунд  гэр олгохыг хүсч өргөдөл гаргасан  хүмүүс байдаг. Эдгээрээс 9 хүнд шинэ  гэр олгож байна.  Энэ  гэр нь  тухайн  ажиллагчийн хувийн өмч болох  юм. Миний хувьд үйлдвэр маань ажиллагчдынхаа нийгмийн асуудалд чиглэсэн ийм сайхан үйл ажиллагаа явуулж байгаад баяртай байна.

 



Я.ЭНХТУЯА

Гэрэл зургийг А.БАЯСГАЛАН

Техник шинэчлэл

Ган бөөрөнцөг цувих цехийн өргөтгөл хариуцсан инженер, доктор(Ph) Н.Бэх-Очиртой ярилцлаа.

   -Та эхлээд цехийнхээ талаар товч танилцуулна уу?
   -1996 онд Ган бөөрөнцөг цувих цех нь Монголын 51, Швейцарийн 49 хувийн хөрөнгө оруулалттай “Эрдэнэт-металл” ХХК нэртэй байгуулагдсан түүхтэй. 2007 оны 8–р сараас Эрдэнэт үйлдвэр ХХК-ийн харьяа  цех   болон  41  ажиллагчтай  үйл ажиллагаа явуулж байна. Тус цех нь Итали улсын “Даниел центро машин” нэгдлийн МS64 тоног төхөөрөмжөөр тоноглогдсон жилд 50 000 тн тээрмийн ган бөөрөнцөг үйлдвэрлэх хүчин чадалтай байгуулагдсан. Монгол улсын MNS 4433-97 стандартаар 40, 60, 80, 100 мм-ийн диаметртэй ган бөөрөнцөг үйлдвэрлэж байна. Манай цех импортын бүтээгдэхүүнтэй өрсөлдөх чанартай ган бөөрөнцөг үйлдвэрлэж, Баяжуулах фабрикийн хэрэгцээг хангаж, гадагшаа чиглэсэн валютын урсгалыг багасган Эрдэнэт үйлдвэр ХХК-ийн эдийн засгийн өсөлтөнд хувь нэмрээ оруулах үндсэн зорилготой ажиллаж байна.  
   -Өнгөрсөн хугацаанд танай цех хэдий хэмжээний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэв?
   -Цехийн бэлдэц халаах зуух нь жилд 50000 орчим тонн 40, 60,  80, 100 мм-ийн диаметртэй ган бөөрөнцөг үйлдвэрлэх хүчин чадалтай. Манай цех 19 жилийн хугацаанд 40, 60, 80, 100 мм-ийн голчтой  260 мян.тн ган бөөрөнцөг үйлдвэрлэсэн. 2012 оноос бүтээгдэхүүний хэмжээ өсөн нэмэгдсээр байна. Одоогоор импор-тын ган бөөрөнцөг орлох чанартай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж Баяжуулах фабрикийн хэрэгцээний 90 хувийг хангаж байгаа. Ган бөөрөнцөг цувих цех 40-100 мм хүртэлх диаметртэй ган бөөрөнцөг үйлдвэрлэх хүчин чадалтай.
   -Ган бөөрөнцөг цувих цехэд нүүрс хийжүүлэх зуух ашиглалтанд хүлээн авч байна. Энэ зуухыг ашиглалтанд оруулснаар эдийн засгийн ямар үр ашиг гарах вэ?  
   -Бэлдэц халаах зуухыг урд нь хоногт 18-20 сая төгрөгийн өртөгтэй 10 тонн дизель түлшээр халаадаг байсан. 2015 онд 1.1 тэрбум төгрөгийн өртөгтэй нүүрс хийжүүлэх хоёр шатлалт зуух барьж ашиглалтанд оруулахад бэлэн боллоо. Нүүрс хийжүүлэх зуух нь 6000 к/калороос багагүй илчлэгтэй 30-80 мм бүхэллэгтэй нүүрс хэрэглэнэ. Нүүрс хийжүүлэх зуух ашиглалтанд орсноор:
     - Өндөр үнэтэй нефтийн бүтээгдэхүүнийг нүүрсээр орлуулна.
     - 1 тонн ган бөөрөнцгийн өөрийн өртгийн 33 хувь бууруулна.
     - Шинээр 16 ажлын байр нэмэгдэнэ.
    - Ажлын байрны эрүүл ахуйн нөхцөл сайжирна. Энэ үйл ажиллагаанаас жилд 1.0 тэрбум төгрөгийн хэмнэлт гаргана гэсэн үг. Зардлаа нөхөх хугацаа ердөө нэг жил юм. Нүүрс хийжүүлэх зуухнаас ялгарах өндөр даралтын хийг цахилгаан шүүлтүүрээр оруулж, нүүрсний давирхайг авч ашиглана. Нам даралтын хийг циклонон тоос барих төхөөрөмжинд оруулж тоосыг нь барьж авна. Өндөр болон нам даралтын хийг ялгаж, салган боловсруулдгаар нь хоёр шатлалт зуух гэж нэрлэж байгаа. Давирхай болон тоосыг нь ялгаж авснаар технологийн цэвэр хийгээр бэлдцийг дахин халаах зууханд өгнө. Технологийн процессоос дайвар бүтээгдэхүүн болох нүүрсний давирхай ялгарах нь хаягдалгүй технологи юм. Цаашид бид дараах зорилтуудыг тавьж ажиллана. Үүнд:
     - Баяжуулах фабрикийн  ган бөөрөнцгийн нийт хэрэгцээний 95 хувийг үйлдвэрлэнэ.  
     - Үндэсний үйлдвэрлэлийг дэмжих зорилгоор Дарханы хар төмөрлөгийн үйлдвэрээс түүхий эдээ авна.  
     - Хэрэгцээнээс давсан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж Цахилгаан станцууд, “Оюу толгой”, Цементийн үйлдвэрийн хэрэгцээний тодорхой хувийг хангана.
     - Гадаад руу чиглэсэн валютын урсгалыг зогсооно.
     - Монгол улсын эдийн засгийн, өсөлтөнд хувь нэмрээ оруулна.

Нүүрс хийжүүлэх хоёр шатлалт зуухны өргөтгөл

 


Т.БАТЧУЛУУН

Гэрэл зургийг А.БАЯСГАЛАН

Техникийн шинэчлэл
 

“Эрдэнэт” үйлдвэрийн Баяжуулах фабрикийн Хаягдлын аж ахуйд хийгдэж буй ажлын талаар хэсгийн дарга Ц.Бямбажаваас тодрууллаа.

   -  Хаягдлын аж ахуйн үйл ажиллагааны талаар ярина уу?
   - Юун түрүүнд бяцхан түүх сөхье. 1974 онд  ЗХУ-ын Ленинград хотын  “МЕХАНОБР”  техникийн   институт Баяжуулах фабрикийн Хаягдлын аж ахуйн зураг төслийг хийсэн. 1978 онд  “Медьмолибденстрой” байгууллага барилга угсралтын ажлыг нь гүйцэтгэж ашиглалтанд өгсөн. Хаягдлын аж ахуй нь “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Баяжуулах фабрикаас баруун хойд зүгт 4,5 км зайд Зуны голын хөндийд байрладаг.
      Баяжуулах фабрик анх ашиглалтанд орсон өдрөөс Хаягдлын аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулж ирсэн. Тус хэсэг нь баяжуулах үйл явцаас гарч буй  хүдрийн 98-аас дээш хувийн хаягдлыг (булинга) Баяжуулах фабрикаас хаягдлын далан хүртэл өөрийн урсгалаар усан тээвэрлэлт хийж хаягдлын санд хураах, хадгалах үйл ажиллагаа явуулдаг. Тус хэсэг нь 55 ажиллагчтай. Үүний 6 нь ИТА, 7 нь гадаадын мэргэжилтэн байна.
     Хаягдлын аж ахуй нь технологийн, засварын, цахилгааны гэсэн гурван албатай. Хаягдлын сангийн далангийн түвшин нэмэгдэж булин-гын өөрийн урсац хангалтгүй болсон учраас 1994 онд булинга шахах насосны станц ашиглалтанд оруулсан. Ингэснээр Хаягдлын аж ахуй нь булингыг БФ-аас шахах  станц хүртэл өөрийн урсгалаар нь усан тээвэрлэлт хийх, уг насосны станцаас хаягдлын сан руу шахаж хураах, хадгалах, Баяжуулах фаб-рикийг эргэлтийн усаар тасралтгүй хангах үндсэн үүрэгтэй болсон юм. Булинга шахах  насосны станц нь ашиглалтанд орсноос хойш 2007 он хүртэл  ОХУ-д   үйлдвэрлэсэн   цагт 8000 м3 булинга  шахах хүчин чадалтай 2ГрТ8000/71 маркийн 3 насос ажиллуулсан.
   - Өргөтгөлийн хүрээнд ямар ажлууд хийгдсэн бэ?
   - Үйлдвэрлэлийн хүчин чадал болон хаягдлын сангийн далангийн өндөр нэмэгдсэнээс  булинга шахах насосны станцын өргөтгөлийн ажлыг зайлшгүй хийх шаардлага гарсан. 2007 онд цагт 15000 м3 хаягдал булинга шахах ТВС/LSA-30х34-84.11 маркийн АНУ-д үйлдвэрлэсэн насос № 4-ыг угсарч ашиглалтад оруулснаар Хаягдлын аж ахуйн насосны станцын өргөтгөлийн ажил эхэлсэн. 2010 онд цагт 12000 м3 хаягдал булинга шахах SUN  POWER  тип-650 ZG маркийн Хятад  улсад  үйлдвэрлэсэн насос № 1, 2011 онд цагт 15000 м3 хаягдал булинга шахах 750 NZJ-2150 маркийн Хятад  улсад  үйлдвэрлэсэн  насос № 5 -ыг ашиглалтанд оруулсан. Мөн ийм маркийн насос № 6-ийн угсралтын ажлыг 2013 онд хийсэн. Хаягдлын аж ахуй нь: - Хаягдал хүдэр цуглуулагч сав (зумпф), хаягдал дамжуулах шугамууд, булинга шахах насосууд, хаягдал хураах ба хадгалах 13 үе шатлалтай далан бүхий сан, аваарын бассейнууд, эргэлтийн ус дамжуулах 9, 10, 11, 12 - р худаг,  I, II коллектор, булинга дамжуулах хоолойн сэлгэн залгах станц, эргэлтийн усны шугамыг сэлгэн залгах камерууд, 1,2 км шүүрлийн усны суваг зэргээс бүрдсэн гидротехникийн барилга байгууламжийн цогцолбор юм. Одоо эргэлтийн ус хүлээн авах ВК-12 худаг, коллекторыг ашиглалтанд оруулж байна. Хаягдал хураах сан буюу далан нь улсын онцгой барилга байгууламж учраас үүнийг зөв зохистой аваар осолгүй ашиглаж, үйлдвэрлэл явуулахын тулд өдөр тутам шалгаж  хяналтанд байлгадаг. Өөрөөр хэлбэл хаягдал хураах сангийн талбай, цөөрмийн усны эзэлхүүн, далангийн урт, өндөр, хадгалж буй элсний хэмжээ зэргийг  тодорхойлж ажилладаг гэсэн үг.


ВК-12 худаг


Т.БАТЧУЛУУН

Гэрэл зургийг А.БАЯСГАЛАН

 

Эрдэнэт үйлдвэр ХХК-ийн

Олон нийттэй харилцах албаны цахим хуудас

           

 

 

Зургийн цомог