Өдрөөр ангилагдсан мэдээлэл: 6-р сар 2019
Баасан, 21 6-р сар 2019 00:00

Сингапурт суралцангаа аялая

   Дэлхийн улс орнуудаар хүссэнээрээ аялаж, мэдлэг боловсролоо ахиулахад тань ямар бэрхшээл тулгарч байна вэ? Гадаад зах зээлд бизнесийн хүрээгээ өргөтгөн, орчин үеийн соёлоос суралцах хүсэл эрмэлзэл танд бий юу? Энэ асуултын хариуг хамтдаа эрэлхийлье.
   Монгол хүн Монголдоо хайртай. Эх орноороо гоёж, энэ нутгийнхаа эзэн байхыг тэд хүснэ. Гэвч даяарчлагдаж буй дэлхий ертөнцийн жишгийг даган, гадаад хэл сурах, түүгээр дамжуулан дэлхийн улс орнуудтай холбогдох хэрэгцээ шаардлага бий болсоор байна. Хэл сурах хэцүү. Бас амархан. “Хэцүү” гэдэг үгийг далд ухамсартаа хэдийнэ суулгасан бол энэ хэлийг сурахад амаргүй. Харин чин хүслээрээ суръя гэж зүтгэвэл сурах нь тийм ч хэцүү биш гэдгийг ухаарах болно.
   Хүсэл мөрөөдлийг тань биелүүлж, алс ирээдүйг тань хамтдаа зураглахаар “Саксэду” сургалтын төвийн хамт олон Эрдэнэт хотод зочилжээ. Тэд танд болон таны хүүхдийн гэрэлт ирээдүйг бүтээх англи хэлний сургалтаа танилцуулж байна.
   Энэ бол ховорхон боломж. Тус сургалтын төв нь англи хэлний түвшин ахиулах зургаан сарын хөтөлбөртэй. “Саксэду”-гаас IELTS-ийн оноо авч, бакалавр, магистр, докторын зэрэг хамгаалахаар Монгол Улсын Засгийн газрын тэтгэлэг авсан оюутан олон бий. Богино хугацаанд чанартай боловрол олгох зорилт тавьсан тус сургалтын төв 2002 оны наймдугаар сараас өнөөг хүртэл боловсролын салбарт тогтвортой үйл ажиллагаагаа явуулсаар байна. Дэлхийн шилдэг их, дээд сургуульд 300 гаруй оюутныг элсүүлсэн “Саксэду”-гийн үүсгэн байгуулагч Д.Мөнхсаруул, “Хэлний курст сурах нь чухал. Гэхдээ хэл сурах нь илүү чухал” хэмээсэн юм. Тэрээр хүн бүрт хэл сурах боломж байгааг онцлоод, зөв газраа, зөв цагтаа суралцахыг зөвлөсөн. 
   Их Британи, Ирланд, Шинэ Зеланд, Австрали, Канад, АНУ, Малта болон Сингапур улсын “Дэлхийн топ” хэмээн нэрлэгдсэн их, дээд сургуульд үнэ төлбөргүй зуучлан, боловсролын салбарт “гүүр” болдог “Сакседу”-г зорин очих хүн олон. Өнгөрсөн хугацаанд тамирчин, жүжигчин, дуучин гээд олны танил эрхмүүд тус төвөөр дамжуулан хэлний мэдлэгээ тэлжээ.
   Амжилт гэдэг амжихын нэр гэдэг. Үр хүүхдүүддээ чанартай боловсролоор оюуны том хөрөнгө оруулалт хийе гэсэн хэн бүхэн танилцуулах өдөрлөгийг зорин очоорой. Тэд танд Сингапурт суралцангаа аялах 21 хоногийн шинэхэн хөтөлбөрөө санал болгох болно. Каплан бол Сингапурын №1 сургууль. Тус сургуулийн зуны хөтөлбөрт хамрагдсан залуучууд хэл сурах ямар чухал болохыг, хэлтэй байснаар амьдралд ямар олон сонголт байдгийг мэднэ. Эрхэм таныг Ш.Отгонбилэгийн нэрэмжит Технологийн сургууль дээр “Саксэду”-гийн хамт олон хүлээж байна. 

И.Чинтогтох



 

   Сайн саналын системд оновчтой санал гаргасан шилдэг залуусыг бид танилцуулж байгаа билээ. Уул уурхай гэлтгүй боловсрол, эрүүл мэнд, соёл урлагийн салбарт эдгээр шилдэг санал хэрэгжиж, үйлдвэрийн хөгжлийг тодорхойлсоор байна. Сайн саналын системд 2018 онд 16 санал дэвшүүлсэн Эрдэнэт сувиллын цогцолборын Хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний тасгийн ахлах тогооч Б.Одхүүтэй ярилцлаа.  

   - Хоол үйлдвэрлэлийн салбарт хэд дэх жилдээ ажиллаж байна вэ?
  
- Би ШУТИС-ийн Хүнс, биотехнологийн сургуулийг Нийтийн хоолны технологич инженер мэргэжлээр төгсөж, 2014 онд сонгон шалгаруулалтаар Эрдэнэт үйлдвэрт ажилд орсон. Мэргэжлээрээ 13 дахь жилдээ ажиллаж байна. Хүн бүр ажил мэргэжлээсээ ямар нэг сайхан зүйлийг мэдэрдэг байх. Миний хувьд хоолыг минь амтархан идээд, сэтгэл хангалуун гарч байгаа хүмүүсийг харах үнэхээр сайхан санагддаг.

   - Бүтээмжийг салбар бүрт хэрэгжүүлэх боломжтойг Эрдэнэт үйлдвэрийн цех, нэгжүүд харуулсаар байна. Энэ талаар?
    - Ажилд орсны дараах жилүүдэд цехийн бүтээмжийн үйл ажиллагаа нэлээд сул, өөрийн хэмжээнд тасагтаа бүтээмжийн сайжруулалт хийдэг байлаа. Харин 2016 оноос бүтээмжийн ажил эрчимжиж, бүтээмжийн чиглүүлэгчтэй болсон. Ингэснээр бид сайн саналын системд ажлаа бүртгүүлж, үнэлүүлэх боломж бүрдсэн. Манай салбарт бүтээмжийг оновчтой хэрэгжүүлснээр ажил хөнгөвчилж, үр ашиг дээшилж байна. Миний хувьд цехийнхээ хэмжээнд “Шилдэг сайн санал гаргагч”-аар 2017, 2018 онд тэргүүн байрт шалгарсан.

   - Цаашид хэрэгжүүлэх бодож төлөвлөсөн ажил бий юу?
   - Зөвхөн хоол үйлдвэрлэл гэлтгүй ажил хийж байгаа л бол тухайн салбарт сайжруулалт хийх зайлшгүй шаардлага гардаг. Түүнийг олж хараад оновчтой шийдэл гаргах нь хамгийн чухал. Манайд сайжруулах ажлууд бий. Бодож санаснаа ажил хэрэг болгоно доо. /инээв/

   - Өөрийгөө хөгжүүлэхэд хэрхэн анхаарч, суралцаж байна вэ?
   - Орчин үеийн хоолны чиг хандлага ямар байна гэдэг дээр судалгаа хийж, цахим орчноос мэдээллээ түлхүү авч байна. Сүүлийн жилд хүмүүсийн хоолны чиг хандлага өөрчлөгдөж, эрүүл, зөв хоолоход анхаардаг болсон. Эрдэнэт сувиллын цогцолбор маань мэргэжлийн хоол зүйчтэй. Амрагчид болон хэвтэн эмчлүүлэгчиддээ хооллолтын талаар мэдээлэл хүргэн ажиллаж байгаа. Манай сувилал 120 ортой, сардаа 300 хүнд үйлчилдэг.

   - Энэ дашрамд Эрдэнэт сувиллын дэргэдэх Чулуутын саам эмчилгээний талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?
   - Саам эмчилгээ энэ долоо хоногоос амрагчдаа хүлээн авч эхэлсэн. Амралт маань Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилчид, өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгосон ахмадаас гадна иргэдийг хүлээн авч, нэг дор 85 хүнд үйлчилгээ үзүүлдэг. Бид энэ сарын 15-наас наймдугаар сарын дунд үе хүртэл зургаан ээлжээр ажиллана. Гүүний саам нь олон төрлийн амин хүчил, эрдэс агуулсан тул хүний биеийн хэрэгцээт амин дэмийг нөхөхөөс гадна цусан дахь холестериныг бууруулах, судас хатуурахаас сэргийлэх, ухаан санааг саруул болгох ид шидтэй ундаа юм.

И.Чинтогтох
Фото: Б.Баттөгс

 

   Баяжуулах үйлдвэрийн Дулаан агааржуулалтын хэсэгт шинээр хийн үлээгүүрийн машин угсарч, туршилтын залгалтыг хийлээ. Эрдэнэт үйлдвэрийн техникийн шинэчлэлийн хүрээнд хийгдэж буй ажлын нэг болох Францын “Continental industrie” фирмийн “Blower type 700.05” маркийн агаар үлээх машиныг өнгөрсөн дөрөвдүгээр сараас угсарч эхэлсэн байна. Дулаан агааржуулалтын хэсгийн хуучин машинууд хосолмол секцийн үед тавигдсан, 20-иод жил ажиллаж, ашиглалтын хугацаа дууссаны улмаас хүчин чадлыг нь нэмэгдүүлэхийн тулд шинэчлэх шаардлагатай болжээ.
   Агаар үлээх зориулалттай шинэ машиныг суурилуулснаар хүчин чадлыг хоёр дахин өсгөхийн зэрэгцээ  Нунтаглан баяжуулах хэсгийн баяжуулалтын үйл ажиллагаанд эерэгээр нөлөөлөх, тоног төхөөрөмжийн тогтвортой, найдвартай ажиллагааг дээшлүүлэх боломжтой болж байгааг Баяжуулах үйлдвэрийн Эрчим зүйн албаны дарга Ц.Намжилдорж онцлов. Мөн эрчим хүчний хэмнэлт үзүүлнэ. Өмнө нь хоёр хийн үлээгүүр ажиллаж байсан бол одоо зөвхөн нэг төхөөрөмжөөр агаар хангах боломж үүсч байна. Ингэснээр  цахилгаан, эрчим хүчний  хэмнэлт 40 хувиар нэмэгдэж, энэ хэмнэлтийн үр дүнгээр хоёр жилийн хугацаанд өөрийн өртгөө нөхөх эдийн засгийн тооцоо гарчээ.
   Дулаан агааржуулалтын хэсгийн хийн үлээгүүрийн шинэ машины угсралт, суурилуултыг Итали улсын мэргэжилтнүүд болон Засвар угсралтын цех,  Эрчим хүчний цех, Цахилгааны цех, Баяжуулах үйлдвэрийн Тохируулга галактекийн алба, Цахилгааны албаны 60-70 хүний бүрэлдэхүүнтэй бригад хамтран гүйцэтгэсэн байна. Хийн үлээгүүрийн машины туршилт үйлдвэрлэлийн горимын дагуу 72 цагийн турш үргэлжлэх юм.

М.Балжинням
Фото Б.Баттөгс


 

   “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Цахилгааны цехийн ажилтнууд “MATrix LABoratory” буюу Матлаб загварчлалын сургалтад хамрагдаж, тооцооллын шинэ программ дээр ажиллах мэдлэг эзэмшжээ. Математик загварчлалын сургалтын зорилго нь цехийн ажилтнууд уг программ хангамж дээр ажиллаж сурах, тухайн программын тусламжтайгаар өөрсдийн ажилтай холбоотой бүх тооцоо судалгаа шинжилгээг хийх чадвар өгөхөд чиглэсэн байна. Сургалтыг ШУТИС-ийн Геологи, уул уурхайн тэнхимийн дэд профессор, багш П.Ариунболор удирдан явууллаа. Матлаб программын онцлог нь бүх мэдээллээ цуглуулж, түүний дагуу боловсруулалт хийх, цаашид мэдээллээ төрөлжүүлэн тайлан тооцоондоо ашиглах зэрэг олон талын зориулалттай. Мөн олон жилийн үйл ажиллагааны үр дүнд  боловсруулалт хийх, тоног төхөөрөмжийн элэгдэл насжилт, гэмтлийг тогтоож, засварлах шинэчлэх зэрэг олон  шийдлийг тооцож гаргах боломжтой. Энэ үндсэн программ дээрээ тулгуурлан туслах программ боловсруулан, өдөр тутмын ажилдаа ашиглах давуу талтай гэж тус цехийн Ерөнхий инженер Г.Цогт-Очир ярилаа.
   Цехийн ажилтнууд  цаашид уг программыг ашиглан бие даан өөрийгөө хөгжүүлэх, сурсан мэдсэнээ баталгаажуулах,  чадвар эзэмших үүднээс хүн бүр өөрийн ажил, мэргэжлийн онцлогийн дагуу төсөл боловсруулан ажиллаж байгаа аж. Энэ төсөл нь тэдний магистр болон бусад эрдэм шинжилгээний ажлын үндсэн судалгаа, материал болох юм.

М.Балжинням
Фото Б.Баттөгс

   Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Монголын уул уурхайн үндэсний ассоциацийн “Хариуцлагаар нэгд” аяны хүрээнд уул уурхайн салбарт тэргүүлэгч 8 компанийн удирдлагууд “Хариуцлагатай уул уурхайн сайн дурын кодексийг хэрэгжүүлэх харилцан ойлголцлын санамж бичиг”-т өнөөдөр гарын үсэг зурлаа. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ, “Багануур” ХК, “Оюутолгой” ХХК, “Энержи ресурс” ХХК, “Aспайр Майнинг” ХХК, “Саусгоби Сэндс” ХХК, “Терра Энержи” ХХК, “Монполимет” групп гэсэн уул уурхайн салбарт тогтвортой үйл ажиллагаа явуулдаг, нийгмийн хариуцлагаа орон нутагт төдийгүй улсын хэмжээнд хэрэгжүүлдэг уул уурхайн “ТОП” компаниуд ёслолын үйл ажиллагаанд оролцов.
   Монгол Улсад олон улсын жишигт нийцсэн, хариуцлагатай уул уурхайг төлөвшүүлэхэд туршлага солилцох, байгаль орчныг сүйтгэж буй хариуцлагагүй компаниудын үйл ажиллагааг таслан зогсоохын төлөө уул уурхайн “магнат”-ууд нэгдэж байна. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын уурхайчин хамт олон хөгжлийнхөө 41 жилийн түүхэн хугацаанд хариуцлагатай уул уурхайн олон сайн туршлага хуримтлуулж, жишиг тогтоосон. Энэхүү “уламжлал”-аа уул уурхайн бусад компанид үлгэрлэхэд чиглэсэн үйл ажиллагаа зохион байгуулж, салбарынхаа тогтвортой хөгжлийн төлөө хамтран ажиллах үүрэг хүлээлээ.

У.Бат

 

   “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын гадаад харилцааны талаар баримтлах бодлого, түүний хүрээнд хэрэгжүүлэх ажлуудын талаар Гадаад харилцааны бодлогын газрын дарга Г.Тэнгэртэй ярилцлаа.

   - Та энэ албанд томилогдоод багагүй хугацаа өнгөрлөө. Ойрын үед хийгдэж буй ажлын талаар мэдээлэл өгнө үү?
 
- Гадаад харилцааны бодлогын газар байгуулагдаад хоёр сар болж байна. Бид үйл ажиллагааныхаа үндсэн зорилтыг Эрдэнэт үйлдвэрийн гадаад харилцааг хөгжүүлж, “Нэг цонхны бодлого” хэрэгжүүлэхэд чиглүүлж байна. Үйлдвэрийн бүтцийн нэгжүүд дор бүрнээ гадаад харилцаагаа хөгжүүлж ирсэн. Энэ нь нэг талаар амьдралд ойр ч, орхигдуулж болохгүй зүйл бас бий. Гадаад харилцаа гэдэг ойлголт нь өөрөө тогтсон дэг жаяг, журам, өөрийн зарчимтай. Энэ үүднээс нь харвал, бид “Дэлхийн жишиг-Үндэсний бахархалт үйлдвэр” болохын тулд дэлхийн жишигт нийцсэн гадаад харилцааны ёс, дэг журмыг хэрэгжүүлэх үүрэгтэй болж байна. Юун түрүүнд, үйлдвэрийн ажилчдад зориулан гадаад харилцааны талаарх дүрэм журам, бичиг баримтын танилцуулга, ёслол протоколын чиглэлээр сургалт зохион байгуулахаар төлөвлөсөн. Манай газрын ажилтан Бельги улсад протоколын талаарх долоо хоногийн сургалтад хамрагдахаар явсан. Эргэж ирээд мэдсэн сурснаа хуваалцаж, шат дараатай сургалтуудыг холбогдох ажилтнуудад явуулна.

   - Эрдэнэт үйлдвэр гадаад томилолтын хүрээнд ямар бодлого барих вэ?
   - “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал гадаад, дотоод томилолтын үр дүнг сайжруулж, зардал хэмнэх, түүний дагуу авах арга хэмжээний талаар холбогдох алба, хэлтсүүдэд үүрэг чиглэл өгсөн. Энэ чиглэлийн дагуу Гадаад харилцааны бодлогын газар гадаад томилолттой холбоотой дүрэм журмыг шинэчлэх ажлыг эхлүүлсэн. Өмнө нь гадаад томилолтын шийдвэр олон шугамаар гарч байсан. Үүнийг “Нэг цонхны бодлого” зарчмаар шийдвэрлэнэ. Энэ оны сүүлийн хагаст хийгдэх гадаад томилолтын төлөвлөгөөг гаргаж байна. Энэ ажлын хүрээнд гадаад томилолтын төлөвлөгөө, зардал тооцоог дахин нягтлан, холбогдох хэлтэс, цех, нэгжүүдээс төлөвлөгөөнд тусгах саналуудыг авч байна. Үүндээр үндэслэн томилолтын төлөвлөгөөг батална.

   - Нэг цонхны бодлого хэрэгжүүлснээр томилолтын үр өгөөжийг илүү нэмэгдүүлнэ гэж ойлгож болох уу?
  
- Томилолтын үр дүнг дээшлүүлэх талаар арга хэмжээ авч ажиллана. Тухайлбал, томилолтоор юу хийх, ирээд ямар ажлууд зохион байгуулах зэргийг нарийн тусгасан удирдамж батлагдах юм. Мөн томилолтын дараа хугацаандаа тайлангаа өгөөгүй ажилтан, цех, нэгжид дараагийн гадаад томилолтыг зөвшөөрөхгүй байх хариуцлагын тогтолцоог нэвтрүүлнэ. Томилолтын талаарх мэдээллийн сан үүсгэж, хяналт, үр дүнгээ тооцож байх юм.

   - Үйлдвэрийн зардлаар гадаадад суралцагч болон мэргэжил дээшлүүлэх чиглэлээр явж байгаа хүмүүсийн тухайд?
 
- Үйлдвэрийн зардлаар суралцаж, мэргэжил дээшлүүлж байгаа оюутан, ажилчдын асуудал өмнө нь Захиргаа, хүний нөөцийн газарт төвлөрч байсан. Одооноос чиг үүргийнхээ дагуу манайд хамаарах болсон. Бид ойрын хугацаанд гадаад сургалттай холбоотой асуудалд судалгаа хийж, цаашид авах арга хэмжээний талаарх саналаа боловсруулан хэрэгжүүлнэ. 


И.Чинтогтох
Фото: Б.Баттөгс
 

   Эрдэнэт үйлдвэр, Төрийн Аудитын байгууллагатай хамтран бүтцийн нэгжийн удирдлагууддаа Шилэн дансны хууль, түүний хэрэгжилт, үйлдвэрийн хэмжээнд дагаж мөрдөх өөрчлөлтийн талаар сургалт зохион байгууллаа.
   “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийг Төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болгосонтой холбогдуулан Шилэн дансны хуулиар дагаж мөрдөх хэд хэдэн нэмэлт өөрчлөлтийг удирдлагуудад танилцуулах шаардлагатай болжээ.
   Эрдэнэт үйлдвэр өмнө нь энэ хуулийн хүрээнд найман төрлийн мэдээллийг олон нийтэд ил тод хүргэдэг байсан бол статус өөрчлөгдсөнөөр тухайн хуулийн гуравдугаар зүйлийн 3.1.2-т заасны дагуу 17 төрлийн мэдээлэл байршуулах шаардлагатай болсон байна. Төсөв зарцуулах үйл ажиллагааныхаа мэдээллийг ил тод, нээлттэй байршуулснаар иргэд, олон нийт үнэн бодит мэдээллээр хангагдаж, сэтгэл ханамж өсөх сайн талтайг сургалт зохион байгуулагч аудиторууд зөвлөлөө. Шилэн дансны хууль 2015 оноос хэрэгжиж эхэлсэн бөгөөд Төрийн Аудитын байгууллага өнгөрсөн хугацаанд нийт найман удаагийн аудит гүйцэтгээд байгаа юм.

И.Чинтогтох
Фото: Б.Баттөгс


 

   “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын дэргэдэх Залуучуудын холбоо, Орхон аймгийн Гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын хөгжлийн газартай хамтран үйлдвэрийн залуучуудад гэр бүлийн сэдвээр хэлэлцүүлэг өрнүүллээ. Уулзалт хэлэлцүүлэг нь “2023 он гэхэд гэр бүлээ ямар байгаасай гэж хүсэж байна вэ?”, “Эдгээр зүйлийг хэрэгжүүлэхэд садаа болох хоёр том хүчин зүйл”, “2023 он гэхэд хүссэн зорилгодоо хүрэхийн тулд юу хийх вэ?” гэсэн дэд сэдэвт хуваагдсан. Өнөөгийн нийгэмд залуус өөрсдөө гэр бүлийн харилцаандаа тулгамдаж буй асуудлаа тодорхойлж, шийдвэрлэх арга замыг эрэлхийлэх нь чухал болохыг зохион байгуулагчид нь онцоллоо.
   Эрдэнэт үйлдвэрийн Залуучуудын холбоо 20 жилийн ойгоо тохиолдуулан энэ онд хэд хэдэн ажил төлөвлөн, хэрэгжүүлж эхэлжээ. Тэд өнгөрсөн долоо хоногт гадаад харилцааны хамтын ажиллагааны хүрээнд АНУ-ын Жоржиео мужийн Мэрсон хотын Мерсер их сургуулийн судлаач залуус, эрдэмтдийн багийг хүлээн авч, санамж бичигт гарын үсэг зурсан. Уулзалтын үеэр АНУ-ын сургалтын системийн онцлог, залуучуудын суралцах арга барил, хандлагын талаарх мэдээллийг уурхайчин залууст хүргэсэн байна.

И.Чинтогтох


 

 

 

 

   Төрийн байгууллагын ажлын зохион байгуулалт, архив, албан хэрэг хөтлөлтийн улсын үзлэгтэй холбогдуулан ажлын хэсгийнхэн өнгөрсөн долоо хоногт “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-т ажилласан. Шалгалтын талаар Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газрын дарга О.Отгонбаяраас тодрууллаа.

   - Үзлэг, шалгалтын талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?
  - Монгол Улсын хэмжээнд байгууллагын зохион байгуулалт, архив, албан хэрэг хөтлөлтийн улсын үзлэг дөрвөн жил тутамд зохиогддог уламжлалтай. Энэ жилийн тухайд Монгол Улсын Засгийн газрын тогтоол, Ерөнхий Сайдын захирамж, Хууль зүйн Сайдын тушаалаар батлагдсан ажлын хэсгийнхэн удирдамжийн дагуу улс даяар ээлжит үзлэгийг зохион байгуулж байна. Булган, Орхон аймаг болон Эрдэнэт үйлдвэрт Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Ц.Цэнгэлээр ахлуулсан ажлын хэсэг томилогдон ажиллалаа. Энэ удаагийн үзлэг шалгалтаар байгууллагын ажлын зохион байгуулалт буюу “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Захиргааны үйл ажиллагаанд үнэлэлт дүгнэлт өгөх, архивын болон албан хэрэг хөтлөлтийн үйл ажиллагаа, мэдээллийн технологийн Монгол Улсын  үндэсний хөтөлбөрийг хэрхэн хэрэгжүүлж байна вэ гэдгийг үнэлсэн. Бид үзлэгтэй холбогдуулан үйлдвэрийнхээ хэмжээнд урьдчилсан үзлэг зохион байгуулах ажлын хэсэг томилж, бүтцийн бүх нэгжийг хамруулан ажилласан.

   - Ямар үнэлгээ авсан бэ?
  - Эрдэнэт үйлдвэр дөрвөн жилийн өмнөх үзлэгээр төрийн өмчит болон төрийн өмчийн аж ахуйн нэгжүүдээс Монгол Улсын хэмжээнд тэргүүлсэн амжилт гаргаж байсан. Энэ жил хоёр дахь удаагаа үзлэгт хамрагдлаа. Энэ удаагийн үзлэг нь Эрдэнэт үйлдвэрийн статус өөрчлөгдөж, онцгой дэглэм тогтоосон, бүтэц, зохион байгуулалтын өөрчлөлт хийж байгаа ихээхэн онцлог цаг үед таарсан. Бүтцийн өөрчлөлт хийгдэж байгаатай холбогдуулан дүрэм, журам, ажлын байрны тодорхойлолт, хөдөлмөрийн гэрээ, захиргааны үйл ажиллагаатай холбоотой эрх зүйн баримт бичгүүдийг шинэчлэх ажил тодорхой зохион байгуулалттайгаар дүрэм, журмын дагуу явагдаж байна.  Өөрчлөлтөөс үл шалтгаалан манай хамт олны үйл ажиллагаа жигд, хэвийн ажиллаж байгаа нь үзлэгийн дүнгээс харагдсан. Эрдэнэт үйлдвэр “Маш сайн” үнэлэгдлээ. Улсын хэмжээнд ирэх 11 дүгээр сард үзлэг шалгалт дуусч, нэгдсэн дүнг Монгол Улсын Их хурлаар хэлэлцэнэ. Энэ томоохон үзлэг шалгалтад бэлтгэн ажлаа шалгуулсан, үнэлүүлж дүгнүүлсэн, амжилттай оролцсон Эрдэнэт үйлдвэрийн удирдлага, хамт олондоо, үзлэг шалгалтыг хариуцан зохион байгуулсан ажлын хэсгийн нарийн бичгийн даргын хувиар баяр хүргэе.

   - Цаашид авч хэрэгжүүлэх ямар зөвлөмж өгсөн бэ?
  - Ажлын хэсэг хэд хэдэн дүгнэлт гаргаж, зөвлөмж өгсөн. Ингэхдээ, “Эрдэнэт үйлдвэрийн байгууллагын зохион байгуулалт, архив, албан хэрэг хөтлөлтийн үйл ажиллагаа “Маш сайн” үнэлгээтэй дүгнэгдлээ. Орхон, Булган аймаг болон бусад төрийн өмчит аж ахуйн нэгжүүдэд үйл ажиллагаагаараа манлайлж, өөрсдийн тэргүүн туршлагаа нэвтрүүлэх талаар санаачилгатай ажиллах хэрэгтэй” гэсэн үүрэг даалгавар өгсөн. Үүнээс гадна бүтцийн нэгжүүдийнхээ үйл ажиллагааг жигдрүүлж, нэг түвшинд авч явах талаар зөвлөсөн. Мөн Эрдэнэт үйлдвэр уул уурхайн салбарт үйл ажиллагаа явуулдаг ч боловсрол, эрүүл мэнд, нийтийн хоол, төмөр зам зэрэг хэд хэдэн онцлог салбарыг дэргэдээ авч явдаг. Тиймээс албан хэрэг хөтлөлтийн үйл ажиллагаанд тухайн салбарын жагсаалтыг баталж, түүхэн баримт бичгүүдийг бүрдүүлж авах нь чухал гэсэн зөвлөмж бидэнд өглөө. Энэ чиглэлээр цаашид анхаарч ажиллана.

И.Чинтогтох
Фото: Б.Баттөгс

   “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын дэргэдэх ШУТИС-ийн харьяа Технологийн сургууль 44 жилдээ уул уурхайн мэргэжилтэн бэлтгэж байна. 2018-2019 оны хичээлийн жилийн үйл ажиллагаа дуусч, шинэ хичээлийн жилийн элсэлт эхэлж буйтай холбогдуулан тус сургуулийн  Сургалт хариуцсан орлогч захирал Н.Манчуктай ярилцлаа.

   - Өнгөрч байгаа хичээлийн жилд Технологийн сургуулийн сургалт хүмүүжлийн ажил хэрхэн үргэлжлэв? Онцлог нь юу байв?
  
- Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэдэх Технологийн сургуулийг 2018-2019 оны хичээлийн жилд нийт 728 оюутан, суралцагч суралцсанаас 204 оюутан суралцаж төгсөж байна. Тэдний 52 нь магистрын , 100 нь бакалаврын, 41 нь Мэргэжлийн боловсрол олгох нэг жилийн,  11 сурагч Ахлах сургуулийг сургалтыг тус тус төгслөө. Үүний зэрэгцээ Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, Бүтээмж инноваци, мэргэжлийн түр сургалтад давхардсан тоогоор 4827 хүн хамрагдлаа. Нийт 5031 хүн тус сургуульд суралцаж, төгслөө.

   - Хичнээн мэргэжлээр боловсон хүчин бэлтгэж байна вэ?
  
- Өнгөрч буй хичээлийн жилд манай сургуульд 100 гаруй оюутан шинээр элсэн суралцаж байна. Бакалаврын зэрэгтэй сургалтад долоон мэргэжлээр буюу уул уурхайн ашиглалтын технологи, цахилгаан инженер, мэдээллийн технологи, механик инженер, авто инженер, ашигт малтмал баяжуулалтын инженер, металлурги металлын технологи гэсэн чиглэлээр мэргэжилтэн бэлтгэж байна. Мөн Орос хэлний нэг жилийн хөтөлбөр хэрэгжиж байна. Энэ хөтөлбөрт суралцсан оюутнууд ирэх хичээлийн жилд ОХУ-ын Уралын Их сургуультай хамтарсан “2+2” хөтөлбөрийн дагуу нэгдүгээр курсээс сонгож суралцах юм.

   - Өнгөрсөн хичээлийн жилд сургалтын чанарт ямар ахиц дэвшил гарав? Энэ чиглэлээр хэрхэн анхаарч ажилласан бэ?
  
- Манай сургууль сургалтын үйл ажиллагаандаа Чанарын менежментийн тогтолцоог хэрэгжүүлээд хоёр жил болж байна. Үүний батламжийг өнгөрсөн хичээлийн жилд гардаж авсан. Мөн бид “Үр дүнд суурилсан сургалтын хөтөлбөр”-ийг хэрэгжүүлдэг. Саяхан ШУТИС-ийн долоон профессор багшийг урьж ирүүлэн, хөтөлбөрийн гурван чиглэлээр хэлэлцүүлэг зохион  байгуулсан.  Ингэснээр “Үр дүнд суурилсан хөтөлбөр” дээр тулгуурлан боловсруулсан бидний сургалтын хөтөлбөр шинэ хичээлийн жилд хэрэгжээд эхлэх боломжтой болсон. Өнгөрч буй хичээлийн жилд манай Ахлах сургуулийн сурагчид байгалийн ухааны хичээлийн нэгдмэл агуулгын олимпиадад 12-р ангиас оролцсон 5 сурагч бүгд эхний 10-н байранд шалгарч, багийн нийлбэр дүнгээр 1-р байр эзэлж 2 дахь удаагаа дархан аварга боллоо. ШУТИС-ийн оюутны физикийн  XXXI олимпиадад 5 оюутан оролцсоноос 3, 5, 6-р байр эзэлсэн амжилт гаргалаа,  Эрдэнэс таван толгой ХК-иас зохион байгуулсан Дэлхийн жишиг уул уурхай Эрдэм шинжилгээний хуралд манай оюутан 3-р байранд шалгарч өргөмжлөл нэг сая төгрөгөөр шагнуулсан байна. Багш нарын хувьд “Үр дүнд суурилсан сургалтын хөтөлбөр”-өөрөө Шинэ Монгол Технологийн Коллежийн зохион байгуулсан "Инженерийн боловсрол-Монголд" Онол практикийн анхдугаар бага хурал 1-р байр, тусгай байрт шалгарсан, Мөн ШУТИС-ийн 60 жилийн ойн хүрээнд Монгол Улсын их, дээд сургуулиудын дунд зохион байгуулсан “Эрдмийн чуулган-2019” эрдэм шинжилгээний хуралд Техник, технологийн салбарын шилдэг удирдагч багшаар манай механикийн тэнхимийн багш шалгарсан байна. Урлаг, спортын олон улс болон улсын уралдаан тэмцээнд манай оюутнууд амжилттай оролцлоо.

   - Сургалтын “2+2” хөтөлбөрийн давуу тал, үр дүн ямар байна вэ?
 
- Би түрүүн дурьдсан. ОХУ-ын Уралын Их сургуультай хамтран металлурги, металлын технологи чиглэлээр “2+2” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж байгаа. Хоёр жил дотооддоо, дараагийн хоёр жилд Орос улсад суралцах боломжтой хөтөлбөр. Мөн АНУ-ын Аляскын Фейрбанксийн Их сургуультай хамтран сургалтын хөтөлбөр хэрэгжиж эхэлсэн. Энэ хөтөлбөрөөр 50-60 хувийн хөнгөлөлттэй суралцана. Тайвань улсын Кун Шаны Их сургуультай “1+3”, “2+2” хөтөлбөрийн хүрээнд хамтарч байна. Нэг жил эндээ суралцаж, гурван жилд Тайвань улсад суралцах гэх мэт. Тайвань улсад эхний жил 100 хувь, хоёр дахь жилээс 50 хувийн хөнгөлөлт эдлэх боломжтой. 

   - Технологийн сургуулийг “Онцлох диплом”-той төгссөн оюутнуудад Эрдэнэт үйлдвэрт ажиллах батламж олгодог уламжлалтай. Үүнээс гадна өөр ажил олгогчдоос ажлын урилга ирдэг үү?
   - Манай сургууль 2014 оноос онц дүнтэй суралцсан оюутнуудаа  “Онцлох диплом”-той төгсгөж, тэдэнд Эрдэнэт үйлдвэрт ажиллах эрхийн батламж гардуулдаг болсон. Энэ жишгээр өнгөрсөн жилийн 26 дахь төгсөгч маань Эрдэнэт үйлдвэрт ажилд орсон. Энэ хичээлийн хаврын улиралд 3.2 голч дүнтэй 5 оюутан суралцаж байна. 3.6-аас дээш голчтой нэг оюутан ШУТИС-ийн “Онцлох диплом”-той төгсөнө. Геологи, уул уурхайн чиглэлийн компаниудтай бид хамтран ажиллаж байна. Манай оюутнууд 3.2-оос дээш голч дүнтэй бол “Оюутолгой” ХХК-ийн тэтгэлэгт хөтөлбөрт хамрагдах боломжтой. Мөн бид оюутнуудаа суралцах явцад нь ажлын байраар хангах зорилгоор цагийн ажил хийлгэдэг. Тухайлбал, “Миний туслах оюутан”, хичээлийн завсарлагаа болон чөлөөт цагаараа багш нартаа туслаад, кредит цагийн урамшуулал авах зэрэг туслах ажилд хамруулж байна.

   - Шинэ хичээлийн жилийн элсэлт удахгүй эхэлнэ. Энэ удаагийн элсэлтийн журам ямар онцлогтой байх вэ?
   - Манай сургуульд элсэж буй оюутан элсэлтийн шалгалтын дүн 700-аас дээш оноотой тохиолдолд 100 хувийн сургалтын төлбөрийн хөнгөлөлттэй элсүүлнэ. 650-699 оноотой бол 50 хувь, 600-649 оноотой бол 30 хувийн хөнгөлөлт үзүүлнэ. Мөн олон улсын олимпиадад 1-3 дугаар байр эзэлсэн бол 100 хувь, улс, бүсийн олимпиадад 1-5 дугаар байр эзэлсэн бол 15-100 хувийн хөнгөлөлттэй элсүүлэх боломж нээгдсэн. Энэ жилийн онцлог гэвэл, хөнгөлөлт үзүүлэх олон боломж нэмэгдэж байгаа. Өмнөх жилд тогтоосон босго оноо өнөө жилд ч 400-500 хэвээрээ байна. 

   - Багш нарын хувьд ямар бүрэлдэхүүнтэй ажиллаж байна вэ?
  
- Манай сургууль 38 үндсэн багштай. Үүнээс гадна бакалаврын сургалтад гэрээгээр Эрдэнэт үйлдвэрийн мэргэжилтэн, доктор 12 багш хичээл зааж байна. Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, бүтээмж инновацын сургалтын 80 орчим хувьд нь мөн Эрдэнэт үйлдвэрт ажиллаж буй тухайн чиглэлийн мэргэжилтнүүд багшилдаг. Бакалаврын зэрэг олгох үр дүнд суурилсан сургалтын хөтөлбөрүүдийг шинэчлэн сайжруулах ажлын хүрээнд нийт багш нар заадаг хичээлүүдийнхээ хөтөлбөрийг агуулгын хувьд  шинэчлэн сайжруулж сургалтад хэрэглэж байна. Тухайлбал, 19 ур чадварыг оюутанд олгох зарчмыг баримтлан хичээлээ заах зорилготой ажиллаж байна.

   - Технологийн сургуулийн давуу тал юу вэ? Энд суралцахаар сонгосон ирээдүйн уул уурхайн мэргэжилтнүүдэд илүү ямар мэдлэг чадвар олгож чадах вэ?
   - Сайхан асуулт байна. Нэгдүгээрт, манай сургуулийн Ахлах сургуулийн хөтөлбөр ирэх хичээлийн жилээс Кембрижийн сургалтын хөтөлбөрөөр сургалт явуулах бэлтгэл хангаж дуусгахаар төлөвлөж байна. 2020-2021 оны хичээлийн жилээс Кембрижийн хөтөлбөрөөр сургалт  явуулж, найман хичээлийг англи хэл дээр үзэж эхэлнэ. Ингэснээр манай Ахлах сургуулийг төгссөн хүүхдүүд дэлхийн 130 оронд шууд элсэн суралцах боломжтой болох юм. Хоёрдугаарт, бакалаврын ангийн оюутнууд “2+2” хөтөлбөрүүдэд хамрагдахын зэрэгцээ АНУ-ын Их, дээд сургуульд 50-60 хувийн хөнгөлөлттэй суралцана. Тайвань, ОХУ-д суралцахдаа  сургалтын төлбөрийн хөнгөлөлт эдэлнэ. Шинэ хичээлийн жилд бид өөрийн сургуульд Японы их сургуулийн профессор багш нарыг урьж, механикийн ангиудад хичээл заалгана. Өнгөрсөн жилд Японы Нагоя, Акита их сургуулийн профессоруудыг урьж, уул уурхайн ангийн оюутнуудад хичээл заалгасан нь үр дүнгээ өгсөн. Энэ бүхэн алхам алхмаар урагшилж, олон улсын институт болох зорилгоо биелүүлэхийн төлөө чармайн ажиллаж байгаагийн илрэл гэж хэлэхийг хүсэж байна. Технологийн сургуулийн давуу талыг ерөнхийд нь хэлбэл, манай улсын аль ч аймаг, орон нутгаас элсэгчид улсын тэргүүний оюутны байранд байрлаж,  тав тухтай орчинд суралцах боломжтой. Мөн элсэлтийн шалгалтын онооноос хамааран төрөл бүрийн хөнгөлөлт эдэлнэ. Түүнчлэн “Цалинтай оюутан” хөтөлбөрт хамрагдах боломжтой. Оюутнууд маань сургуульдаа багшийн туслах, жижүүр, өлгүүрийн ажилтан хийж, бие даан ажил хөдөлмөрт давхар суралцах боломжийг нээж өгч байна.
 

М.Балжинням
Фото Б.Баттөгс

Мэдээний төрөл

Календарь

« 6-р сар 2019 »
Да Мя Лх Пү Ба Бя Ня
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Зургийн цомог