• Шилдэг бүтээлийн эзэд ирэх сард тодорно

      Монгол Улсын эрчим хүчний сайд өнгөрсөн оныг “Ухаалаг эрчим хүч”-ний жил болгон зарласантай холдогдуулан Эрдэнэт үйлдвэрийн Ерөнхий захирал “Эрчим хүч-математик загварчлал” сэдвийн дор бүтээлийн уралдаан зарласан. Үйлдвэрийн газрын бүтцийн нэгжүүдэд шинийг санаачлан нэвтрүүлэх боломжтой болон нэвтрүүлж буй арга шийдэл, техник технологи, тоног төхөөрөмжийг таниулах, ажилтнуудын техникийн болон шинжлэх ухааны боловсролыг хөгжүүлэх, туршлага судлуулах, идэвх санаачилгыг өрнүүлэх, бүтээлч, шинийг эрэлхийлэгч ажилтнуудыг урамшуулах зорилго бүхий энэхүү уралдааны нэгдүгээр шатны шалгаруулалт өнгөрсөн долоо хоногт боллоо. Инновацийн сангийн найман сая төгрөгийн санхүүжилттэй уг уралдааныг өргөн хүрээнд, өндөр зохион байгуулалттай хийхээр төлөвлөсөн ч “ковид-19” халдварын үеийн нөхцөл байдлаас  шалтгаалан цомхон бүрэлдэхүүнтэй, хэсэгчилсэн байдлаар зохиогдов. Эрдэнэт үйлдвэрийн бүтцийн нэгж, хэсгүүдэд ашиглагдаж буй тоног төхөөрөмж, шугам сүлжээний оролтын параметрүүдийг математик загварчлал, компьютер симуляцийн аргаар боловсруулж дүн шинжилгээ хийх, ажилчдад орчин үеийн техникийн хөгжлийн чиг хандлагыг таниулах, тэдгээрийг үйлдвэрлэлд ашиглаж сурах идэвх санаачилга өрнүүлэх зорилготой уг уралдаанд хувь хүн, хамт олны 18 бүтээл иржээ. Ихэвчлэн, тоног төхөөрөмжийн гэмтэл саатлыг багасгах, найдваржилтыг өсгөх, хийц болон ажиллагааг оновчилсон, технологийн горим, түүний үзүүлэлтүүдэд чанарын өөрчлөлт оруулахыг эрмэлзсэн бүтээлүүд байв. Тэд бүтээлүүдийнхээ загвар, танилцуулга, үзүүлэнг видео бичлэг, гэрэл зураг, бодит үр ашгийн судалгаа ашиглан хийсэн байгаа нь сонирхол татсан. Нэгдүгээр шатны шалгаруулалтаас Дулааны цахилгаан станцын “ДЦС-ын хөрөнгө оруулалтын үнэлгээний DCF загвар”, мөн “ДЦС-ын үйлдвэрлэлийн ерөнхий ажиллагааг математик загвар ашиглан тооцоолол хийх симуляци программ”, Ус хангамжийн цехийн “Эргэлтийн усны горим”, мөн “Ус хангамжийн цехийн ус өргөх станцуудын насосны ажиллах горимыг оновчлох”, “Тоног төхөөрөмжийн ашиглалт, засвар үйлчилгээний бүртгэлийн программ”, Ил уурхайн “Цахилгаан эрчим хүчний чанарын хэмжилт, динамик загварчлал” гэсэн зургаан бүтээл дараагийн шатанд шалгарлаа. Ирэх сард эцсийн шалгаруулалт хийгдэж, түрүүлсэн бүтээлийн эзэд гурван сая, дэд байрт шалгарсан баг хоёр сая, гутгаар байр эзэлсэн хамт олон 1,5 сая төгрөгийн шагнал хүртэх юм. Харин тусгай байранд гурван бүтээл тунаж 500 мянган төгрөгийн урамшуулал хүртэнэ.     Мөн шинэ санаа, оновчтой бүтээлд тодорхойлох боломжтой бүтээлүүдийн эрхийг хамгаалах, зохиогчидтой хамтран ажиллах, үлгэрчлэн бусад газар нэвтрүүлэх асуудалд үйлдвэрийн газрын зүгээс анхаарч ажиллана гэж шүүгчид онцолсон. Уралдааны шүүгчдийн бүрэлдэхүүнд “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын нэгдүгээр орлогч бөгөөд Ерөнхий инженер Т.Батмөнх, Эрчим хүчний хэлтсийн дарга Ш.Төрбат, цахилгааны тэргүүлэх инженер Д.Энхтөгс тэргүүтэй удирдлагын багаас гадна ШУТИС-ийн багш, дэд профессор П.Ариунболор урилгаар ирж, шүүгчээр ажилласан юм. Тэд “Эрчим хүч-математик загварчлал” уралдаанд шинжлэх ухаанд суурилсан бүтээл түлхүү ирэх болов уу, гэж хүсэж хүлээсэн ч сайн саналын хэлбэрийн танилцуулга дийлэнх нь байсан учир дараагийн шатны шалгаруулалт хийхээр шийджээ. Бүтээл нь шалгарсан багийнхан дараагийн шатанд нарийн мэргэжлийн түвшинд ярилцлага өрнүүлж өрсөлдөнө. Ингээд ШУТИС-ийн багш, дэд профессор П.Ариунболортой цөөн хором ярилцлаа.      П.АРИУНБОЛОР: Эрдэнэт үйлдвэрт хиймэл оюун ухааны сүлжээ үүсэх боломжтой   -“Эрчим хүч-математик загварчлал” уралдаанд ирсэн бүтээлүүдийн чанар чансааны талаар та юу хэлэх вэ? -Юуны өмнө намайг чухал ач холбогдолтой энэ уралдааны шүүгчээр урьсанд баярлалаа. Уралдаанд ирсэн 18 бүтээл шинжлэх ухааны түвшинд хийгдсэн сайн ажлууд ч байна, зарим нь хөдөлмөр хөнгөвчилсөн, сайн санал санаачилга хэлбэрийнх ч байна. Бид шинжлэх ухааны үндэстэй, математик загвараар эрчим хүч хэмнэх, үйлдвэрлэлд эдийн засгийн ямар үр ашиг авчрах вэ, гэдэгт илүү төвлөрч авч үзлээ. Сайн бүтээл олон ирсэн болохоор шууд байр эзлүүлэхэд хэцүү байна. Тиймээс нэгдүгээр шатанд шалгарсан ажлуудыг дахин хэлэлцэж, мөн чанарыг нь илүү нарийн тодотгох хоёр дахь хэлэлцүүлэг хийхээр шийдвэрлэсэн. Би Эрдэнэт үйлдвэрийн инженерүүдээр маш их бахархаж байна. Эндээс Монгол Улсын хэмжээнд мөрдөх стандартууд гарах төлөвтэй. Мөн маш сайн докторууд төрж мэдэхээр байна. Залуус үйлдвэрлэлийнхээ горимыг, асуудлыг маш сайн мэдэж байгаа нь бахархал төрүүлсэн. Эрдэнэт үйлдвэрийг аж үйлдвэрийн дөрөвдүгээр хувьсгалд бэлтгэхэд математик аргачлал, тооцоолол сайн эзэмшсэн эдгээр залуусын хүч хөдөлмөр маш их гэдгийг өнөөдөр олж харлаа. Шинэ үеийн залуус сайн бэлтгэгдэж байгаа юм байна. Үйлдвэрлэлийн туршлага сайтай, ихэнх нь магистрын зэрэгтэй, судалгааны арга барил хэдийнээ эзэмшсэн залуус уралдаанд оролцлоо. Шүүгчийн хувьд Эрдэнэт үйлдвэрийн хэтийн зорилго- Үйлдвэрлэл, шинжлэх ухааны парк байгуулахад залуусын хувь нэмэр их, тэдэнд итгэж болно гэж хэлмээр байна.     -Эрдэнэт үйлдвэрийн Эрчим хүчний чиглэлийг авч яваа мэргэжилтнүүдийн ур чадвар, залгамж халааг та хэрхэн үнэлэв?  -Ер нь Эрдэнэт үйлдвэр залгамж чанар сайтай. Үйлдвэрлэлийн гол бодлогыг барьж яваа тулхтай мэргэжилтнүүдийнхээ удирдлага дор залуу үе нь хүмүүждэг, арга барилыг авдаг, уламжлал шинэчлэлийг хослуулсан залгамж холбоо үүссэн газар. Нэгэнт бий болсон уламжлалт холбоонд үндэслэн үйлдвэрийг цаашид улам автоматжуулаад, технологийг нь оновчтой горим руу шилжүүлээд ухаалаг болгох, яваандаа хиймэл оюун ухаан ажиллахад бололцоотой. Учир нь 40 гаруй жил ажилласан энэ үйлдвэрт өөрийн “бодит дата”-нууд бэлэн байгаа. Бүх өгөгдлүүдээ   ашиглаад, залгамж холбоогоо үргэлжлүүлээд, залуучуудаа боловсруулаад явахад дараагийн 10 жилд хиймэл оюун ухааны сүлжээ үүснэ гэдэгт итгэлтэй байна.  -Манай үйлдвэрийн газар эрчим хүчний асуудлаа хэр оновчтой шийдвэрлэсэн гэж үзэж байна?  -Эрдэнэт үйлдвэр дэлхийн хэмжээний уурхайн хувьд эрчим хүчний бодлого барьж байгаа хүмүүс нь монголд төдийгүй дэлхийд өндөр үнэлэгдэх мэргэжилтнүүд гэдэгт би огтхон ч эргэлзэхгүй. Сүүлийн үед цахилгаан эрчим хүч хэрэглэгчээс үйлдвэрлэгч болох том алхам хийсэн нь маш зөв шийдвэр байсан. Дээрээс нь янз бүрийн сэргээгдэх эрчим хүч яригдаж байна. Маш олон мэргэжилтэн доктор хамгаалчихсан судалгааны ажил хийж байна. Өөрөөр хэлбэл эрдмийн бүхэл бүтэн бүтээн байгуулалт өрнөж байгаа газар шинжлэх ухаан, технологийн тал дээр асуудал гарахгүй, Монгол улсын хэмжээнд тэргүүлэх байр сууриа алдахгүй болов уу.   -Сүүлийн үед Монголын эрчим хүчний салбарт ямар өөрчлөлт шинэчлэлт хийгдэж байгааг та ажиглаж байна?  -Бид Улаанбаатар, цаашлаад Монгол улсын эрчим хүчний өнөөгийн байдал, хэтийн төлөвийг байнга сонирхож байдаг. Жил ирэх тусам эрчим хүчний хэрэглээ асар их өсөж байна. Энэ нөхцөлд хэмнэлт маш чухал. Эрчим хүчний оновчтой төлөвлөлтүүд хийх ёстой. Хувьсах гүйдлээр эрчим хүч дамжуулж байсан бол одоо тогтмол гүйдлийн шугам сүлжээ, өндөр хүчдэл, смарт, кредит гээд ухаалаг сүлжээ бий болж байна. Үүнээс гадна энэ их үйлдвэрлэл, хорт хийн ялгарал дэлхийг туйлдуулж байгаа энэ үед бид эко орчин, сэргээгдэх эрчим хүчийг илүү түлхүү ашиглах ёстой. Монгол орны сэргээгдэх эрчим хүчний нөөц бололцоог харахад нар, салхины эрчим хүчний асар их нөөцтэй. Харин усны эрчим хүчний нөөц хомс. Яагаад гэхээр Монгол улс Азийн усны яг хагалбар дээр оршдог. Тэгэхээр бид цэнгэг усаа гамнах ёстой. Би бол мэргэжлийн хүн биш. Сонирхогчийн хувьд усан цахилгаан станц барих шийдвэрийг зөв гэж боддоггүй. Хамгийн ээлтэй хөгжих нь нар болон салхины эрчим хүч. Яваандаа био химийн эрчим хүчийг гаргах хэрэгцээ бий. Энэ их хог хаягдал байнга дулаан ялгаруулж байдаг шүү дээ. Хүмүүсийн хоолны үлдэгдэл, хаягдал энэ бүхнээр био химийн сэргээгдэх эрчим хүч гаргах боломжтой. Гэхдээ дулааны цахилгаан станц тэргүүлэх байр суурийг эзэлсээр байх болно. Түүнийг сэргээгдэх эрчим хүчээр тэжээж оновчлох асуудал нэн чухал.   -Манай уншигчдад, уралдаанд оролцсон залууст хандаж юу хэлэх вэ? -Өнөөдөр бол сурах эрин үе. Дээхэн үед бидэнд сурах бичиг олддоггүй байсан бол интернет хөгжсөн энэ цаг үед бүх хүмүүст шинжлэх ухааны хаалга нээлттэй. Хүн өөрөө хичээвэл ямар ч амжилтад хүрэх боломж нөхцөл бүрдсэн. Янз бүрийн программ хангамж бий болчихлоо. Залуу хүмүүс амжилтад хүрэх хоёр л зам бий. Англи хэлтэй байх, үндсэн мэргэжлээ маш сайн мэдэж, өөрийн болгох. Цаашид эрдмийн ажилтан болох гэж байгаа бол математик суурьтай байх ёстой. Түүнээс гадна дэлхий нийтэд эмэгтэй инженерүүдийг илүү дэмжих болсон. Учир нь эмэгтэй хүмүүс шинжлэх ухаан, технологийн салбарт орж ирснээр дэлхий ертөнц өөрөөр хөгжиж эхэлсэн. Дан эрчүүд байсан бол дэлхий хогондоо дарагдаж, дайн тулаан түлхүү болох байсан байх. Гэтэл эмэгтэйчүүд шинжлэх ухаан, технологийн салбарт хүч түрэн орж ирснээр илүү их инновацийг бий болгосон. Хүн нэг хэрэглэсэн бол тэр ая тухтай, ашигтай шинж чанарыг мэдээд буцаад тэр хэрэглээнээсээ гарч чадахгүй мөнгө төлдөг бүтээгдэхүүнийг инноваци гээд байгаа шүү дээ. Тэгвэл  инновацийг ихэвчлэн эмэгтэйчүүд гаргаж байна. Яагаад гэхээр эмэгтэйчүүд хүүхдээ асарч байна, эмнэлэгт өвчтөн асарч байна. Өөрсдийн мэдэрч байгаа зовлонг техникээр дамжуулан хүнд хүртээж байгаа учраас инноваци бий болоод байгаа юм. Сүүлийн үед эрүүл мэндийн салбарт маш ихээр инноваци бий болсон. Тэгэхээр охидыг инженерчлэлийн чиглэлээр суралцаасай гэж хүсдэг. Тэгвэл монгол сайхан хөгжих боломж бий. Дэлхийн технологи ороод ирлээ, интернет нээлттэй байна, хөгжихөд хязгаар үгүй боллоо. Хүн хэдий чинээ зүтгэнэ төдий чинээ сайхан амьдрах боломж нээгдсэн. Тийм учраас бүү залхуур, суралц гэж хэлмээр байна. -Баярлалаа.     М.Одгэрэл Фото: Б.Баттөгс   Дэлгэрэнгүй...
  • О.ОТГОНБАЯР: Хүндрэлийг даван туулах нэгдсэн хөтөлбөрийн хэрэгжилт үр дүнтэй байна

      Эрдэнэт үйлдвэрийн Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газрын дарга О.Отгонбаяраас шинэ коронавирусын тархалтаас урьдчилан сэргийлэх, үүсээд буй хүндрэлийг даван туулах зорилгоор байгуулагдсан Төв штабын ажлын хэрэгжилтийн талаар тодрууллаа.    -Эрдэнэт үйлдвэрийн хэмжээнд шинэ коронавирусын тархалттай холбоотойгоор үүсээд буй хүндрэлийг даван туулах, сөрөг үр дагавраас урьдчилан сэргийлэх, эрсдэлээс хамгаалах зохих арга хэмжээг шуурхай зохион байгуулах зорилгоор Төв штаб болон Чиглэл хариуцсан штабуудыг Ерөнхий захирлын А/139 тоот тушаалаар байгуулсан. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нь уурхайчдын ажлын байр, цалин хөлс, урамшууллыг тогтвортой хадгалж, уурхайчдынхаа  гэр бүлийг эрсдэлээс хамгаалах, улс, орон нутгийн  эдийн засагт оруулж буй хувь нэмрийг бууруулах-гүй байх гэсэн үндсэн зорилго-тойгоор ажиллаж байна. Энэ нь уурхайчдын хамтын хөдөлмөр юм. Мөн “Шинэ коронавирусын тархалтаас урьдчилан сэргийлэх, үүсээд буй хүндрэлийг даван туулах арга хэмжээний нэгдсэн хөтөлбөр”, үүний хавсралт “Хүндрэлийг даван туулах арга хэмжээний нэгдсэн төлөвлөгөө”, “Үнийн хэлбэлзлийг тооцсон үйлдвэрлэл, эдийн засгийн арга хэмжээний төлөвлөгөө”, “Хөдөлмөр зохион байгуулалт, цалин хөлсний чиглэлээр хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөө”-г баталсан.  “Үйлдвэрлэлийн тасралтгүй үйл ажиллагааг хангах”, “Санхүү, эдийн засгийн үйл ажиллагааг эрчимжүүлэх”, “Нийгмийн харилцаа хамтын ажиллагааны асуудлыг зохицуулах”, “Томоохон төсөл, хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх”-д чиглэл хариуцсан штабууд арга хэмжээний төлөвлөгөө боловсруулж, батлуулан, хэрэгжилтийг ханган ажиллаж байна. Ажлын төлөвлөгөөний биелэлт 46,4 хувьтай байна. Эдгээр штабууд долоо, 14 хоног тутам хуралдаж, Төв штабын хуралдаанаас шийдвэр гаргаж, ажлын явцтай танилцаж, үүрэг өгч ажиллаж байгаа. Үйл ажиллагааны нэгдсэн хөтөлбөр 42,5 хувийн биелэлттэй байна. Нийт 50 үүрэг даалгаврыг чиглэл хариуцсан штабуудад хүргүүлж, хэрэгжилтийг нь ханган ажиллаж байна. -Хөтөлбөр, төлөвлөгөөний дагуу ямар ажлууд хийгдээд байна вэ?  -Зэсийн баяжмалын үйлдвэрлэлийг 2,244.3 тн-оор, молибдены баяжмалын үйлдвэрлэлийг 152.4 тн-оор нэмэгдүүлж ажилласнаар зэс, молибдены баяжмал ачилтын төлөвлөгөөг 101-112,6 хувиар биелүүлж, 3,8 тэрбум төгрөгийн нэмэлт орлого олох боломж бүрдээд байна.   -Үйлдвэрийн газрын хэмжээнд өртөг, зардал бууруулах арга хэмжээг хэрэгжүүлж, зэсийн үнийн эрсдэлийн түвшинтэй уялдуулан, гүйцэтгэлд хяналт тавьж ажилласнаар батлагдсан төлөвлөгөөт нийт зардлыг эхний дөрвөн сарын байдлаар 23.8 тэрбум төгрөгөөр бууруулан ажиллалаа. -Үйлдвэрлэлийн үндсэн тоног төхөөрөмж, технологийн горимыг цахилгааны үнийн гурван тарифт системд тохируулан ажилласнаар 185.0 сая төгрөгийн цахилгаан эрчим хүчний зардал хэмнэсэн. -“Сархиа” байгалийн чийрэгжүүлэлтийн төвд агч, голт бор, хайлаас зэрэг 2650 мод, бут, Баяжуулах үйлдвэрийн Хаягдлын аж ахуйн 4М далангийн баруун урд талд 530 мод тарьж хүлээлгэн өглөө.  -“Уурхайчин-1” орон сууцны хорооллын барилгын угсралтын ажил, Соёл, спортын “Эрдэнэт цогцолбор“-ын барилгын ажил, “Сэлэнгэ” амралт, аялал жуулчлалын цогцолборын Ногоон хөгжлийн төвийн барилгын ажил хуваарийн дагуу явагдаж байна.  -Засвар механикийн заводын Цутгуурын цехэд хүйтнээр хатуурах холимгоор хэв бэлтгэх хагас автомат шугам суурилуулах шинэчлэлийн ажлын явц 98 хувийн гүйцэтгэлтэй, тоног төхөөрөмжийн туршилт хийгдэж байна. Төв штабын өмнөх хуралдаанаар Эрдэнэт үйлдвэрт хэрэгжиж буй таван бодлогыг авч хэлэлцсэн. Цаашид энэ ажлыг эрчимжүүлнэ.  -Үйлдвэрийн газрын гэмт хэрэг, зөрчлийг арилгах, хариуцлага тооцох системийг боловсронгуй болгох ажлын хүрээнд Ерөнхий захирлын “Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, сахилга бат, хариуцлага, дэг журмыг сайжруулах ажлыг эрчимжүүлэх тухай”  А/203 тоот тушаалын хэрэгжилтийг ханган ажиллаж байна.  -Баярлалаа. Т.Батчулуун Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Өнөөдөр 05 дугаар сарын 26

    Өнөөдөр 05 дугаар сарын 26 Мэдүүштэй... 1. Өнөөдөр жилийн 147дахь өдөр. Он дуусахад 218 хоног үлдлээ. 2. Эрдэнэт хотод агаарын хэм өдөртөө +24 градус, шөнөдөө +7 градус дулаан, үүлшинэ, салхины хурд 5-6 м/сек байна. 3. Аргын тооллын 5 дугаар сарын 26.Ангараг гараг. Билгийн тооллын шинийн 4. Шарагчин могой өдөр. Өдрийн наран 5 цаг 02 минутад мандан, 20 цаг 37 минутад жаргана. Энэ өдөр үхэр, могой, морь жилтнээ аливаа үйлийг хийхэд эерэг сайн. Харин гахай, бич, тахиа жилтнээ сөрөг муу тул элдэв үйлд хянамгай хандаж, биеэ энхрийлүүштэй.  Аливаа үйлд муу бөгөөд өдрийн сайн цаг нь гахай (21:40-23:40), үхэр (01:40-03:40), луу (07:40-09:40), морь (11:40-13:40), хонь (13:40-15:40), нохой (19:40-21:40) болой. Хол газар явагсад баруун хойд зүгт мөрөө гаргавал зохистой. Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад модон хохимой өдөр тул цээрлэвэл зохилтой. 4.Дэлхийн зах зээл дээр нэг тонн зэс 5242 ам.долларын ханштай байна. (Эх сурвалж: www.lme.com) 5.Монгол банкны энэ өдрийн нэрлэсэн ханшаар АНУ-ын доллар 2801, евро 3054, БНХАУ-ын юань 392, ОХУ-ын рубль 38, Японы иен 26, БНСУ-ын вон 2.2 төгрөгтэй тэнцэж байна. (Эх сурвалж: www.gogo.mn)   Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэнд энэ сард... Асуулт: -Эрдэнэт үйлдвэр хөдөлмөрчдийн хэрэгцээнд зориулан өргөн хэрэгцээний ямар бараа таваар үйлдвэрлэж байна вэ? Хариулт:- Эрдэнэт үйлдвэрээс хөдөлмөрчдийн өргөн хэрэглээнд зориулан жилд 10 гаруй нэрийн 300 гаруй мянган төгрөгийн бараа үйлдвэрлэн нийлүүлж байна. Үүнд, спортын хэрэглэл, орон сууцны сантехникийн зориулалттай резинээр хийсэн сэлбэг, малчид, хөдөлмөрчдийн гэр ахуйн хэрэгцээний зарим нэрийн бараа үйлдвэрлэж худалдааны байгууллагаар дамжуулан борлуулж байна. Цаашид нийт ажиллагсдын цалингийн фондын нэг төгрөг тутамд таван мөнгөний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх нормативыг үндэслэн өргөн хэрэгцээний бараа үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлж, нэр төрлийг өргөтгөх чиглэлээр тодорхой программ боловсруулж байна. Ийм боломж ч үйлдвэрт байгаа юм.  (Эх сурвалж: “Монгол, Зөвлөлтийн хамтарсан уул уурхайн баяжуулах “Эрдэнэт” үйлдвэр: 100 асуулт, хариулт” номноос...)   Дэлгэрэнгүй...
  • Бутлуурын удирдлага, хяналтын схемийг шинэчилж байна

      Баяжуулах үйлдвэрт хүдэр хүлээн авах анхан шатны бутлуурын удирдлагын шкабыг солих ажил ид үргэлжилж байна. Үйлдвэр байгуулагдах үед тавигдсан цахилгаан схемтэй удирдлагын шкаб нь сул зогсолт үүсгэх, гэмтэл их гарах болж ашиглалтын шаардлага хангахгүй хэмжээнд хүрчээ. Иймээс програмчлагдсан, мэдрэгч бүхий дэлгэцтэй Siemens фирмийн орчин үеийн удирдлага, хяналтын шкаб шинээр суурилуулж байна. Ингэснээр удирдлага хяналт оновчтой, шуурхай болохоос гадна мэдээллийн сан бүрдэх, түүнд тулгуурлан дүгнэлт хийх боломжтой болж, орчин үеийн программ хангамжийн ололтыг үйлдвэрлэлд нэвтрүүлж байгаагаар давуу юм. Энэ жил бутлуурын удирдлагын хуучин таван шкабыг S7-300, S7-400 загварын шинэ төрлийн удирдлага, хяналтын шкабаар солих бөгөөд эхний ажлын туршилтыг өнгөрсөн лхагва гарагт амжилттай хийлээ. Өнгөрсөн хоёрдугаар сараас эхэлсэн уг ажлыг “Анд энерги” компани үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагааг тасалдуулахгүй гүйцэтгэж, “их зогсолт”-ын өмнө хүлээлгэн өгөхөөр шамдаж байна.   М.Одгэрэл Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Өнөөдөр 05 дугаар сарын 25

    Мэдүүштэй... 1. Өнөөдөр жилийн 146 дахь өдөр. Он дуусахад 219 хоног үлдлээ. 2. Эрдэнэт хотод агаарын хэм өдөртөө +21 градус, шөнөдөө +6 градус дулаан, бага зэргийн бороотой, салхины хурд 5-7 м/сек байна. 3. Аргын тооллын 5 дугаар сарын 25. Сумьяа гараг. Билгийн тооллын шинийн 3. Балжиннямтай шар луу өдөр. Өдрийн наран 5 цаг 03 минутад мандан, 20 цаг 36 минутад жаргана. Энэ өдөр хулгана, бич, луу жилтнээ аливаа үйлийг хийхэд эерэг сайн. Харин нохой жилтнээ сөрөг муу тул элдэв үйлд хянамгай хандаж, биеэ энхрийлүүштэй.  Цог буяны өдөр тул аливаа үйлд маш сайн. Буяны үйл, үйлс эхлэн, хишиг даллага авах, гэр байшин барих, бэр буулгах, хуврага тойн болох, эд мал авах зэрэгт буян хишиг нэмэх нэн сайн. Өдрийн сайн цагнь луу (07:40-09:40), могой (09:40-11:40), бич (15:40-17:40), тахиа (17:40-19:40), гахай (21:40-23:40), бар (03:40-05:40) болой. Хол газар явагсад зүүн зүгт мөрөө гаргавал зохистой. Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад эд, мал баялаг төгөлдөр баясгалан болох сайн. 4.Дэлхийн зах зээл дээр нэг тонн зэс 5242 ам.долларын ханштай байна. (Эх сурвалж: www.lme.com) 5.Монгол банкны энэ өдрийн нэрлэсэн ханшаар АНУ-ын доллар 2801, евро 3072, БНХАУ-ын юань 394, ОХУ-ын рубль 39, Японы иен 25, БНСУ-ын вон 2.2 төгрөгтэй тэнцэж байна. (Эх сурвалж: www.gogo.mn)   Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэнд энэ сард... Асуулт: -Эрдэнэт үйлдвэрээс улс даяар дэлгэрсэн үүсгэл санаачилга, туршлага бий юу? Хариулт:-Уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрийн интернационалч хамт олны үүсгэл санаачилгаар бий болж, улс даяар дэлгэрч, үр ашгаа өгсөн, одоо ч өгсөөр байгаа дараах тэргүүн туршлага бий. Үүнд: Халамжлан хүмүүжүүлэх хөдөлгөөний туршлага. Энэ туршлагыг дэлгэрүүлэх тухай 1981 оны 09 дүгээр сарын 05-ны өдөр МХЗЭ-ийн Төв хороо, БНМАУ-ын Хөдөлмөр, нийгэм хангамжийн улсын хороо тогтоол гаргасан. Хөдөлмөр хамгаалал, аюулгүй ажиллагааны нэгдсэн системийн туршлага. Энэ туршлагыг дэлгэрүүлэх тухай 1980 оны нэгдүгээр сарын 30-ны өдөр Аж үйлдвэр, барилгын ажилчдын ҮЭ-ийн төв хорооны тэргүүлэгчдийн тогтоол гаргасан. Боловсон хүчинтэй ажилладаг туршлага. Энэ туршлагыг дэлгэрүүлэх тухай Геологи уул уурхайн үйлдвэрийн яам албан даалгавар гаргасан. (Эх сурвалж: “Монгол, Зөвлөлтийн хамтарсан уул уурхайн баяжуулах “Эрдэнэт” үйлдвэр: 100 асуулт, хариулт” номноос...)   Дэлгэрэнгүй...
  • ДЦС-ын “Бүтээлч” бүлгийнхэн эргэх механизмын аюулыг мэдрүүлэх төхөөрөмж бүтээжээ

    Эрдэнэт үйлдвэрийн Дулааны цахилгаан станцынхан ХАБЭА-н хэлтсээс зарласан “Аюулыг аюулгүйгээр мэдрүүлэх” сургалт, дадлагын төхөөрөмж бүтээх уралдаанд ирүүлсэн аюул эрсдэлийг мэдрүүлэх төхөөрөмжөө танилцуулав. Тус станцын ажилтнууд үйлдвэрлэлийн ажлын байранд түгээмэл гарах эрсдэлтэй аюул буюу эргэлдэх механизмтай харьцаж буй үед тохиолддог осол аваарыг бодитойгоор мэдрүүлэх зориулалттай төхөөрөмж бүтээжээ. Эргэлдэх машин механизм дээр ажиллахдаа тухайн ажилтан ямар аюул эрсдэлтэй тулгарч болох, түүнээс сэргийлэхийн тулд хэрхэн сонор сэрэмжтэй ажиллах ёстойг уг төхөөрөмж дээр сургах юм байна. “Аюулыг аюулгүйгээр мэдрүүлэх” уралдаанд тус цехийнхэн өндөр ач холбогдол өгч, төхөөрөмж бүтээх ажилтнуудаа нэгтгэн “Бүтээлч” бүлэг байгуулан оролцож байгаа аж. Тэд уралдааны төхөөрөмж бүтээх ажлаа 3 дугаар сарын сүүлээр эхэлсэн бол одоо сүүлийн шатны тохируулгыг хийж буйгаа ХАБЭА-н инженер С.Бадрах ярив. “Бүтээлч” бүлгийнхний хийсэн “Эргэлдэх механизмын аюулыг мэдрүүлэх” төхөөрөмж нь автомат удирдлагатай төдийгүй олон үйлдлийг нэг зэрэг харуулах боломжтой. Гар утасны аппликейшн ашиглан, хамгийн бага 12 вольтын хүчдэлээр хөдөлгүүрүүд ажиллахаар зохион бүтээсэн нь инженерийн ур ухаан шингэсэн онцлогтой бүтээл болжээ. Мөн аккумляторт цэнэглэдэг тул хаана ч зөөвөрлөн ашиглаж болох зэрэг олон давуу талтай юм. М.Балжинням Фото: Б.Баттөгс   Дэлгэрэнгүй...
  • ТОП 100 аж ахуйн нэгжийн жагсаалтыг тэргүүлсэн Эрдэнэт үйлдвэрийн хамт олондоо баяр хүргэв

    Монгол Улсын Засгийн газар, Монголын Үндэсний Худалдаа Аж үйлдвэрийн танхимаас хамтран аж ахуйн нэгжүүдийн тухайн жилийн орлого, нийгмийн даатгал төлөлт, ашиг, хөрөнгийн хэмжээ болон ажилтнуудын тоо гэсэн үндсэн таван үзүүлэлтээр эрэмбэлдэг ТОП 100 шалгаруулалтын манлайлагчаар “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ тодорсон. Энэхүү амжилт, ололтод  гар сэтгэл нийлж,  хамтын хүчээр хүрсэн уурхайчин хамт олондоо тус үйлдвэрийн Ерөнхий захирлын нэгдүгээр орлогч бөгөөд Ерөнхий инженер Т.Батмөнх баяр хүргэв.  “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ, 2019 оны ТОП 100 жагсаалтын тэргүүнд бичигдсэнээрээ Монгол Улсын шилдэг аж ахуйн нэгжүүдийн шалгаруулалтыг 18 дахь удаагаа манлайлж буй. Улс, орон нутгийн төсөвт төвлөрүүлж буй татвар, цэвэр ашиг, борлуулалтын орлогын хэмжээгээр нь харьцуулан эрэмбэлдэг, “ТОП 100” шалгаруулалтын 2019 оны жагсаалтыг “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ, 961.7 тэрбум төгрөгийн татвар төвлөрүүлэлт, 561.8 тэрбум төгрөгийн ашиг, 2.2 их наяд төгрөгийн борлуулалтын орлого олсон зэрэг амжилтаараа тэргүүлжээ. Өнгөрсөн оны эдгээр үзүүлэлт нь тус үйлдвэрийн 42 жилийн түүхэн дэх хамгийн дээд амжилт болж, “шилдэг 100” жагсаалтын түрүү байрыг авчирсан байна.  Эрдэнэт үйлдвэрийн хамт олон 2020 оны эхний дөрвөн сарын үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөт бүх үзүүлэлтээ 100 хувиас дээш биелүүллээ. Дэлхий нийтээр ковид-19 цар тахлын улмаас эдийн засгийн нөхцөл байдал хүндэрч буй энэ үед тус үйлдвэрийнхэн гадаад дотоод ямар нэг өр төлбөргүй, өөрсдийн хүчээр мөнгөн хуримтлал бий болгож, үйлдвэрлэлийн зайлшгүй шаардлагатай материал, сэлбэг хэрэгслээ нөөцөлж авах зэрэг зорилт хэрэгжүүлж байна. Өөрөөр хэлбэл, хүндрэлийг эрсдэл багатай даван туулах арга хэмжээний төлөвлөгөө боловсруулан, Ерөнхий захирал, түүний чиглэл хариуцсан орлогч нараар  ахлуулсан төв штаб болон дэд штабын зохион байгуулалттай өндөржүүлсэн бэлэн байдлын горимд шилжсэн. Үүний хүрээнд бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлж, нэмэлт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, нэмэлт орлого олох, өртөг зардал бууруулах чиглэлээр тухайлбал, төлөвлөгөөт хэмжээнээс гадна 300 мянган тонн хүдэр нэмж боловсруулах, зэсийн металл авалтыг 0.4 хувиар, молибдены металл авалтыг 3.5 хувиар өсгөх даалгавартай ажиллаж байна. Ингэж ажилласны  үр дүнд оны эцэст 25.8 тэрбум төгрөгийн нэмэлт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, 17 тэрбум төгрөгийн зардал хэмнэхээр зорилт дэвшүүлжээ. Энэ зорилт эхний 4 сарын байдлаар амжилттай хэрэгжиж, Эрдэнэт үйлдвэрийн уурхайчид 3 орчим тэрбум төгрөгийн нэмэлт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, 1.6 тэрбум төгрөгийн хэмнэлттэй ажилласан байна.  М.Балжинням Фото: Б.Баттөгс   Дэлгэрэнгүй...
  • Үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөний бүх үзүүлэлт 100-аас дээш хувиар биеллээ

    Эрдэнэт үйлдвэрийн уурхайчид 5 сарын эхний 20 хоногт үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөг бүх үзүүлэлтээр нь 100-аас дээш хувиар биелүүлсэн амжилттай байна.  Энэ хугацаанд уулын цул гаргалтын төлөвлөгөөг 103.7 хувиар, хөрс хуулалтын төлөвлөгөөг 104.2 хувиар тус тус биелүүлэв. Тодруулбал, 1427.4 мянган метр куб уулын цул гаргаж, 573.5 мянган метр куб хөрс хуулалтын ажил гүйцэтгэсэн байна. Ил уурхайнхан 2174.5 мянган тонн хүдэр олборлож, төлөвлөгөөг 103.2 хувиар биелүүлсэн бол баяжуулагчид 1820.5 мянган тонн хүдэр боловсруулж, төлөвлөгөөг 101.1 хувиар биелүүлжээ. Хүдэр дэх зэс болон молибдены агуулгын төлөвлөгөөний биелэлт 101.1-118.7 хувьтай байна. Харин зэсийн металл авалт 87.5 хувийн гүйцэтгэлтэй буюу төлөвлөгөө 100.2 хувиар, молибдены металл авалт 50.01 хувь буюу төлөвлөгөө 103.1 хувиар биелсэн дүн гарчээ. Баяжмал дахь зэсийн металл 7430 тонн, молибдены металл 167.5 тонны гүйцэтгэлтэй, төлөвлөгөөний биелэлт 110.7-133.7 хувьтай байгаа бол баяжмал дахь зэс молибдены агуулгын төлөвлөгөө 102.2-102.4 хувиар биелсэн үзүүлэлттэй байна. Энэ хугацаанд 33245 тонн зэсийн баяжмал ачигдаж, чанарын үзүүлэлт 102.2 хувиар, 281.1 тонн молибдены баяжмал ачигдаж, чанарын төлөвлөгөө 102.4 хувиар тус тус биелжээ. М.Балжинням Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Сэтгэлийн хүч-Зүтгэлийн илч

      Та бидний сайн мэдэх газрын нэг бол Судалгаа шинжилгээний хүрээлэн. Цаг нартай уралдсан тэдний нарийн чимхлүүр ажлын үр дүнгээр баяжуулалтын технологи зөв голдрилоор явж, дэлхийд танигдсан бүтээгдэхүүний чанар сайн гардаг. Тэр ч утгаар нь Судалгаа шинжилгээнийхнийг Эрдэнэт үйлдвэрийн “судас баригч” гэж нэрлэх нь бий. Энд тодорхой ажилтай тунгалаг төрхтэй олон сайхан бүсгүй мэргэжил чадвараараа манлайлан ажилладаг. Тэдний нэг нь баяжуулагч Норзонгийн Лхамбаяр.  Ховд аймгийн Булган сумын харьяат энэ эмэгтэй багын л хичээл сургуульдаа мэрийлттэй, хичээнгүй сүрхий охин явжээ. Дунд сургуулиа төгсөөд Улаанбаатар хотын Худалдааны техникумд элсэн суралцаж, нягтлан бодогчийн мэргэжил эзэмшихэд аавынх нь нөлөө их байсан болов уу. Түүний аав Худалдаа бэлтгэлийн ангийн даргаар нутагтаа 40 шахам жил ажилласан, олны дунд нэр хүндтэй эрхэм байлаа. Аав нь арван хүүхдэдээ: “худал хэлж, хулгай хийж болохгүй, улсын ажлыг унагаж, хүний итгэл алдаж болохгүй” гэж захидаг байсан нь бяцхан охины ой тойнд тод сийлэгдэн үлдэж, хожим ажил, амьдралдаа мөрдөх гол “дүрэм” болжээ. Н.Лхамбаяр Ховд аймгийнхаа Худалдааны трестэд нягтлангаар ажиллаж байхдаа дадлагын оюутан залуутай танилцаж дотноссон нь тэдний гайхам сайхан хайрын эхлэл байв. Тэд гурван хүүхдийн эцэг, эх бололцон, хүнээс дутуугүй амьдарч байсан ч үрсийнхээ ирээдүйн сайн сайхны төлөө залуусыг соронз мэт татсан Эрдэнэсийн хотыг зорьсон. Гэсэн ч санаснаар болдоггүй хорвоо түүнд хатуурхаж, магнайн толионд нь зурвас тодроогүй, толгойн үсэнд нь мөнгөн хяруу унаагүй байхад хань нь тэнгэрийн орноо одож, ангаахай адил гурван хөөрхөн үртэйгээ л үлдсэн. Хадмууд нь хэдий ойр байвч хүний нутагт бүсгүй хүн ажилгүй, өөрийн талын ах дүүгүй, өдөр шөнийн эргэлтэд аавыгаа нэхэн уйлагнах гурван хүүхдээс өөр ханьгүй амьдарна гэдэг ёстой л амьдын там санагдаж байсан нь мэдээж. Н.Лхамбаяр нутаг буцахаар шийдсэнээ хадам ах Ж.Баатархүүдээ хэлбэл, “Чи залуу хүн дахин сурч, Эрдэнэт үйлдвэрт хэрэгтэй мэргэжил эзэмш. Олны дунд  ажиллаж, хамт олонтойгоо ханьсаж амьдрах хэрэгтэй. Хүүхдүүдийнхээ ирээдүйг бодсон ч төв газраа үлдсэн нь дээр” гэж зөвлөснөөр ачаа бараагаа буцааж задалсан гэдэг. Тухайн үед хэлсэн болгоныг нь ухаарч ойлгох сэхээ байгаагүй ч, “Ах нь ажилд ороход нь тус дэм болъё” гэсэн ганц өгүүлбэр Эрдэнэтэд амьдрах итгэл төрүүлж байлаа. Ингэж л тэр, зоргоор болдоггүй тавилан заяаг зоригоороо туулахаар сэтгэл шулуудсан юм.  Н.Лхамбаяр Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэдэх Технологийн сургууль дүүргэж, баяжуулагч мэргэжил эзэмшин одоогийн Судалгаа шинжилгээний хүрээлэнд 2003 онд баяжуулагчаар ажилд орсон. Эхний жилүүдэд ажилдаа тэнцэхгүй гологдох вий, алдаа гаргаж хүмүүст түвэг удах вий гэхээс эмээж, дахин дахин нягтлан шалгаж хичээдэг байжээ. Түүний анхны мэргэжил болох нягтлангийн мэдлэг чадвар нь судалгаа шинжилгээний ажилд ихэд хэрэг болно. Тооцоолол буруу хийвэл олон хүний оюун сэтгэлгээ, хүч хөдөлмөрөө зориулсан судалгааны ажил гажуудах аюултай тул маш няхуур, нямбай хандах хэрэгтэй гэх. Тэрээр Судалгаа шинжилгээний хүрээлэнд 17 жил ажиллах хугацаандаа үйлдвэрлэлийн болон хагас үйлдвэрлэл, лабораторийн туршилтын ажилд биечлэн оролцож, технологийн процесст нэвтрүүлж буй шинэ тоног төхөөрөмж, урвалжуудад туршилт, сорьцлолт, ширхэглэлийн шинжилгээ хийх ажлыг өндөр үр дүнтэй гүйцэтгэж ирснийг журмын нөхөд нь  бахархан ярьсан. Үйлдвэрлэлийн технологийн хүндрэл гарахад мэргэшсэн, шуурхай, найдвартай учраас түүнд түрүүлж үүрэг өгч, илүү ачаалал үүрүүлнэ. Гэсэн ч хамт олныхоо итгэлийг зүтгэл дүүрэн хариулаад сурчихсан Н.Лхамбаяр бүхнийг амжуулаад инээгээд зогсож байна. Амьдралын ончроо нугачаанд түшиг тулгуур болж ирсэн хамт олон минь надад юу юунаас эрхэм гэж тэр ярих. Хөвүүлэн баяжуулагч мэргэжлийн тавдугаар зэрэгтэй тэрээр жилд 155 удаагийн үйлдвэрлэлийн туршилтын сорьцлолт, 2078 сорьцлолтын дээжийн боловсруулалт, 548.7 дээжид ширхгийн шинжилгээ, 418 дээжид нунтаглалтын горим тогтоох ажил гүйцэтгэсэн байдаг. Энэ тоо зарим хүмүүсийн хувьд мөрөөдлийн үзүүлэлт байж мэдэх юм. Н.Лхамбаяр ирээдүйд ашиглах хүдрийн технологийн шинж чанарыг тодорхойлох, геометаллургийн загвар буюу ордын геологи ашиглалтыг боловсруулах лаборатори, хагас үйлдвэрлэл, үйлдвэрлэлийн туршилтад идэвх чармайлттай оролцон сорьцлолт, ширхэглэлийн шинжилгээ хийх ажлыг үр дүнтэй гүйцэтгэсээр байна. Ажилд орсон эхний жилүүдэд үйлдвэрээс дээжээ авчирч хатаагаад, аяганд хийж гараар нунтаглаад шинжилгээ сорьцлолтыг нүдэн баримжаагаар шахуу хийдэг байснаа тэр дурссан. “Одоо орчин үеийн дэвшилтэт олон багаж, тоног төхөөрөмжтэй, түүн дээр ажиллаж байгаа залуус нь дэлхийн хэмжээний мэдлэг боловсролтой, хэл устай, судалгаа шинжилгээний ажил нь Эрдэнэт үйлдвэртээ төдийгүй улсад үнэлэгдэх хэмжээнд хүрсэн нь сайхан шүү”, гээд сэтгэл дүүрэн инээмсэглэсэн. Тэрээр ажилдаа тун өөриймсөг ханддаг онцлогтой. Ажлын байрны хөдөлмөрийн нөхцөл, зохион байгуулалтад анхаарч, аюул, эрсдэлийг олж илрүүлэн арилгахад санаачилгатай ажилладаг. Тиймдээ ч “Аюулгүй ажиллагч”-аар гурван удаа шалгарсан, залуу ажилчдад үлгэр дуурайлал болсон тэргүүний ажилтан төдийгүй халамжлан хүмүүжүүлэгч юм.  Хамт олныхоо хайр хүндэтгэлийг хүлээсэн, Эрдэнэт үйлдвэрийн Хөдөлмөрийн аварга Н.Лхамбаярын гурван хүүхэд өнөөдөр ээжийгээ ачлах хэмжээнд хүрчээ. Том охин нь Баяжуулах үйлдвэрийн Өөрөө нунтаглах хэсэгт конвейерийн машинчаар ажиллаж байгаа бол дундах нь Японд ажиллаж, амьдардаг. Харин бага хүү нь саяхан, “Энержи ресурс” компанид ажилд оржээ. Дөрвөн ач, зээгийн эмээ болсон, гээд нүүр дүүрэн инээмсэглэх түүний яриа цаанаа л хат суусан, амьдрал таньсан, өөрийн жаргалаас илүү үр хүүхдүүдээ гэсэн чин сэтгэлт торгууд эмэгтэйн гайхамшигт түүхтэй. Амьдрал хэмээх их далайн шуурганд сэлүүрээ алдаж, бүр живсэн хүмүүс ч бий. Харин Н.Лхамбаяр итгэлийн хүчээр жигүүрлэн, зүтгэлийнхээ илчинд дулаацан жаргаж, хамт олондоо хүндлэгдэн, уурхайчдынхаа урд эгнээнд тэмүүлэл дүүрэн алхаж явна.  М.Одгэрэл Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Өглөөний сэргээш цуврал контент #20: Дашцэрэнгийн ТӨГСБАЯР

    Төгссөн сургууль: 1998 онд ШУТИС-ийн МТС-д хими технологич мэргэжлээр бакалавр, 2002 онд МТС-д техникийн ухааны магистр, 2010 онд КТМС-д үйлдвэрлэлийн менежментээр магистрын зэрэг тус тус хамгаалсан. Мэргэжил: Химийн технологич Ажилласан туршлага: 1998 онд Эрдэнэт үйлдвэрийн Дулааны цахилгаан станцад ажилд орсноос хойш эдүгээ 22 дахь жилдээ ажиллаж байна. Мэргэжил дээшлүүлсэн байдал: 2009 онд ОХУ-ын Москва хотноо химийн лабораторийн тоног төхөөрөмжийн чиглэлээр, 2012 онд Сингапур улсад ISO чанарын стандартын чиглэлээр, 2019 онд Австрали улсад сэргээгдэх эрчим хүчний чиглэлээр мэргэжил дээшлүүлсэн. Чин хүсэл: Эрдэнэт үйлдвэрийн Чанарын хяналтын хэлтэс, Дулааны цахилгаан станцын химийн инженерээр ажиллаж байсан тэрээр сүүлийн нэг жилийн хугацаанд Лабораторийн эрхлэгчээр дэвшин ажиллаж байна. Өөрийгөө чадваржуулж, үйлдвэрлэлд үр өгөөжтэй ажил хийхийг зорьж яваа түүний томоохон оролцооны нэг нь Эрдэнэт үйлдвэрийн хэмжээнд энэ оны сүүлчээр хэрэгжих “Химийн бодис, урвалжийн менежментийг сайжруулах” төсөл юм. Чадварлаг инженерүүдээс бүрдсэн энэхүү төслийн баг тайлангаа тавих бэлтгэл ажилдаа оржээ. Химийн инженер мэргэжлийнхээ үнэ цэнийг хэрэгтэй газарт нь харуулж, бодит ажил болгох нь түүний чин хүсэл билээ. Тиймдээ ч Эрдэнэт үйлдвэрийн ДЦС-ын Уур усны лабораторийг MNS ISO/IEC17025:2018 стандартын түвшинд хүргэж, Монгол Улсын эрчим хүчний салбарын итгэмжлэгдсэн  лабораториудын  нэг болгохоор хичээн ажиллаж байна. -Таны амьдралын сэргээш юу вэ, хэнээс, юунаас урам зориг, эрч хүч авдаг вэ? -Хөгжим, кино бол миний амьдралын сэргээш. Мөн хамгийн ойр байдаг гэр бүл, хамт олноосоо урам зориг, эрч хүч авдаг даа. -Хийж байгаа ажлын тань онцлог юу вэ? -Аливааг шинжлэн судлахад чиглэсэн,  химийн шинжлэх ухаан нь дэлхий нийтэд хурдацтайгаар хөгжиж, шинэ шинэ технологиуд гарч байгаа нь,  мэргэжлийн биднээс өөрийгөө хөгжүүлэх, маш их уншихыг шаарддаг. Тиймээс ч уншихгүйгээр энэ ажлыг хийх боломжгүй юм. -Та ойрын хугацаанд ямар ажил амжуулахаар төлөвлөж байна вэ? -Эрдэнэт үйлдвэрийн Дулааны цахилгаан станцын Уур усны лабораторийг итгэмжлэлд оруулна. Бид энэ ажлынхаа хүрээнд Монгол Улсын Стандартчилал, хэмжилзүйн газраар итгэмжлэл хийлгэхээр ойрын хугацаанд бэлтгэл ажлаа хангаж байна. Мөн төслийн ажлаа хийж дуусгана даа. -Ажлаа илүү сайн хийхийн тулд та өөртөө ямар зорилго тавьж, хувь хүнийхээ хөгжилд анхаардаг вэ? -“Эрүүл биед саруул ухаан оршино” гэж их чухал үг санагддаг. Эрүүл гэдэг үгэнд хүний бие бялдрыг хамааруулахаас гадна, сэтгэл санаа эрүүл саруул байх нь чухал юм. Хүмүүс бие бялдрын эрүүл мэндэд ихээхэн анхаардаг ч сэтгэл санааны эрүүл мэнддээ хайхрамжгүй хандах нь бий. Сэтгэл санааг эрүүл саруул байлгах нэг гол хүчин зүйл нь сэтгэл судлал гэж боддог учраас сүүлийн жилүүдэд энэ чиглэлээр илүүтэй судалж, хувь хүнийхээ хөгжилд анхаарч байна. -Таны хамгийн том мөрөөдөл юу вэ? -Дэлхийн алдартай хөгжимчдийн тоглолт үзэхийг мөрөөддөг. -Таны амьдралдаа авч байсан хамгийн сайн зөвлөгөө? -Бусдад түвэг учруулахгүй ажиллаж, амьдрах л хэрэгтэй. -Одоо хийж буй ажил таны мөрөөдлийн ажил мөн үү? -Мэдээж, энэ бол миний мөрөөдлийн ажил. Би сурагч байхын л химийн хичээлд дуртай хүүхэд байсан. Их сонирхолтой шинжлэх ухаан шүү. Өнөөгийн залуусыг ажиглаад байхад ажилдаа дургүй, аливаад ял авсан юм шиг ханддаг. Хүн өөрийн ажлыг аль болох сонирхолтой байх талаас нь анхаарч, түүнийгээ хийж хэрэгжүүлснээр жинхэнэ утгаар нь ажилдаа дурладаг болов уу. Сэтгэлээсээ хийсэн ажил үр шимээ өгдгийг мартаж болохгүй. -Эрдэнэт үйлдвэр таны харах өнцөг, үзэл бодол, итгэл үнэмшилд хэрхэн нөлөөлж байна вэ? -Эрдэнэт үйлдвэр ажилчдадаа олон талын боломжийг нээж өгдөг. Миний хувьд хамт олон, нийгэмд хувь хүн өөрийгөө хэрхэн, яаж авч явахыг Эрдэнэт үйлдвэрт ажиллах хугацаандаа л сурсан. Эхний 15 жил өөрөөсөө  ах хүмүүстэй ажиллаж байсан бол сүүлийн 6 жил дандаа залуучуудтай ажиллаж байна. Энэ хоёрын хооронд маш их ялгаа харагддаг. Аль ч насны хүнийг ойлгож ажиллана гэдэг л надаас их зүйлийг шаарддаг. Дэлгэрэнгүй...
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Бидний тухай
Пүрэв, 30 4-р сар 2020 00:00

Өнөөдөр 04 дүгээр сарын 30

Мэдүүштэй...

1. Өнөөдөр жилийн 121 дэх өдөр. Он дуусахад 244 хоног үлдлээ.

2. Эрдэнэт хотод агаарын хэм өдөртөө +27 градус, шөнөдөө +10 градус дулаан, багавтар үүлтэй, салхины хурд 5-8 м/сек байна.

3. Аргын тооллын 4 дүгээр сарын 30. Бархасвад гараг. Билгийн тооллын шинийн 7. Харагчин туулай өдөр. Өдрийн наран 5 цаг 36 минутад мандан, 20 цаг 03 минутад жаргана. Энэ өдөр гахай, туулай, бар жилтнээ аливаа үйлийг хийхэд эерэг сайн. Харин тахиа, үхэр, луу, хонь, нохой жилтнээ сөрөг муу нөлөөтэй тул элдэв үйлд хянамгай хандаж, биеэ энхрийлүүштэй. Сургуульд сурах, номлох, хэвлэх, замд явах, санваар өгөх, бурхан шүтээн босгох, тахих, бурханд залбирах, сүм дуган нээх, равнайлах, номын хурал байгуулах, хувцас эсгэх, эм найруулах, мод тарих, хөрөнгө исгэх, буяны үйл, ихэс дээдэст бараалхах, үхэр хонь зэрэг малтай холбогдох үйл, номын үйл бүхэнд сайн. Хот суурин, байшин, гэр эхлэн барих, төрөл садан болох, газар хөндөх, хагалах, суваг шуудуу малтах, тариа ногооны үр суулгах, цэрэг хөдөлгөх, нүүдэл хийх, үзмэр үзэх, хурим хийх, анд нөхөр бололцох, бэрийн үйлд муу болой.Өдрийн сайн цагнь туулай (05:40-07:40), хонь (13:40-15:40), тахиа (17:40-19:40), бар (03:40-05:40) болой. Хол газар явагсад зүүн хойд зүгт мөрөө гаргавал зохистой. Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад хэл ам, хэрүүл тэмцэл ирэх тул муу.

4.Дэлхийн зах зээл дээр нэг тонн зэс 5184 ам.долларын ханштай байна. (Эх сурвалж: www.lme.com)

5.Монгол банкны энэ өдрийн нэрлэсэн ханшаар АНУ-ын доллар 2788, евро 3030, БНХАУ-ын юань 394, ОХУ-ын рубль 37.8, Японы иен 26.2, БНСУ-ын вон 2.2 төгрөгтэй тэнцэж байна. (Эх сурвалж: www.gogo.mn)

 

Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэнд энэ сард...

Асуулт: -Эрдэнэт үйлдвэр манай улсын аж үйлдвэрийн жилд үйлдвэрлэж байгаа нийт бүтээгдэхүүний хэдэн хувийг үйлдвэрлэдэг вэ?

Хариулт: -Эрдэнэт үйлдвэр улсын нийт аж үйлдвэрийн цэвэр бүтээгдэхүүний 16 хувийг үйлдвэрдэг.

Асуулт: -Эрдэнэт үйлдвэр манай улсын экспортын бүтээгдэхүүний хэдэн хувийг гаргадаг вэ?

Хариулт: -1988 оны байдлаар Эрдэнэт үйлдвэр манай улсын нийт экспортын бүтээгдэхүүний 33,3 хувийг дангаараа үйлдвэрлэн гаргаж байна.

Асуулт: Эрдэнэт үйлдвэр жилд хичнээн сая төгрөгийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг вэ?

Хариулт: -Эрдэнэт үйлдвэр 1988 онд 879 сая төгрөгийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэсэн. Жилд үйлдвэрлэсэн нийт бүтээгдэхүүний бүтцийг дотор нь авч үзвэл зэс, молибдены баяжмал 92.6 хувийг эзэлж байгаа юм. Мөн гадны байгууллагад түгээсэн дулаан, цэвэр усны хэмжээ 25.2 сая төгрөгт хүрч, нийт бүтээгдэхүүнд 2.9 хувийг эзэлсэн.  

 (Эх сурвалж: “Монгол, Зөвлөлтийн хамтарсан уул уурхайн баяжуулах “Эрдэнэт” үйлдвэр: 100 асуулт, хариулт” номноос...)

 

Эрдэнэт үйлдвэрийн Соёл, урлагийн цогцолборын үйлчилгээний ажилчид сэтгэл, санаачилга гарган оёсон амны хаалтыг тус цогцолборын дарга Б.Баттулга Орхон аймгийн шуурхай штабт өнөөдөр гардуулсан юм. Дэлхий нийтийг хамарсан Covid-19 цар тахлын халдварын хүнд цаг үед иргэн, байгууллага бүр нийгмийн хариуцлагаа ухамсарлан сайн үйлст нэгдэх үйл ажиллагааг энэ удаа соёл, урлагийнхан ийнхүү үргэлжлүүллээ. Тэд “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын шуурхай штабт гарын 16 литр ариутгагч шингэн саван, Орхон аймгийн шуурхай штабт 150 амны хаалт хандивлав.

М.Одгэрэл

“Эрдэнэт цогцолбор” дээд сургуулийн Мэргэжлийн сургалтын төвийг түшиглэн “Гагнуур” төсөл хэрэгжиж байна. Төслийг ХБНГУ-ын Эдийн засаг, хамтын ажиллагааны яамны Төр, хувийн хэвшлийн түншлэл хөтөлбөрийн хүрээнд тус улсын Олон улсын хамтын ажиллагааны нийгэмлэг, Schachbau Nordhausen компани, Монголын Хасу мегаватт компани хамтран энэ оны нэгдүгээр улиралд эхлүүлжээ. Монгол Улсын Мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төв, “Эрдэнэт цогцолбор” дээд сургуулийн мэргэжлийн сургалтын төвийн байрыг тохижуулан гагнуурын салбарыг олон улсын стандартад хүлээн зөвшөөрөгдсөн мэргэжлийн сургалт болгон хөгжүүлэхэд төслийн зорилго чиглэж байна. Сургуулийн орчин, сургалтын танхимыг олон улсын стандартад нийцүүлэн бэлтгэх, зориулалтын тоног төхөөрөмж, сургалтын материаллаг баазыг Герман улсаас нийлүүлж, бэхжүүлэх, гагнуурын мэргэжлийн багш нарыг тус улсад мэргэжил дээшлүүлж, сургах зэрэг ажлууд төлөвлөж буйг “Герман улсын Стратегийн түншлэл, Түншлэлд суурилсан техникийн болон мэргэжлийн боловсрол, сургалт” төслийн мэргэжилтэн Д.Эрдэнэчулуун ярилаа.

Саяхан, төслийн багийнхан “Эрдэнэт цогцолбор” дээд сургуулийн мэргэжлийн сургалтын төвд ирж, дадлага сургалтын байртай танилцав. Мөн Германы мэргэжилтнүүд гагнуурын сургалт, дадлагын танхим олон улсын стандартын жишигт нийцэж байгаа эсэхийг үзэж, зөвлөгөө өгчээ. “Гагнуур” төсөл 2021 онд хэрэгжиж дуусах бөгөөд мэргэжлийн гагнуурчдыг олон улсын мэргэжлийн сертификаттай төгсгөх юм.

М.Балжинням

Фото: Б.Баттөгс

Жил бүрийн 4 дүгээр сарын 28-ны өдрийг дэлхий нийтээр Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн өдөр болгон тэмдэглэдэг уламжлалтай. Эрдэнэт үйлдвэр ХАБЭА-н дэлхийн өдөрт онцгой ач холбогдол өгч, бодлогын олон хөтөлбөр төлөвлөн, бодитой ажил хэрэг болгодог юм.  Ажлын байранд ажил хөдөлмөр гүйцэтгэхэд аюулгүй байдлыг хангах асуудал нь хамгийн түрүүнд тавигддаг. Энэ утгаараа “Нэн түрүүнд-ХАБ” уриа Эрдэнэт үйлдвэрт хэрэгжиж байна. Ажилтан, ажилчдын аюулгүй ажиллагааны мэдлэг мэдээллийг дээшлүүлэх, ажлын байрны эрсдэлийг арилгах, эрүүл ахуйн чанарыг сайжруулах чиглэлээр баримталж буй дүрэм журмын хэрэгжилтэд хяналт тавих, түүнчлэн үйлдвэрлэлийн осол, хурц хордлогын улмаас амь насаа алдсан ажиллагсдынхаа дурсгалыг хүндэтгэх, тэдний ар гэрийнхэнд хүндэтгэл үзүүлэх зэрэг олон үйл ажиллагаа ХАБЭА-н өдрөөр зохион байгуулж байна.  

“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын хэрэгжүүлж буй “Нэн түрүүнд ХАБ” бодлогын хэрэгжилтийг ХАБЭА-н хэлтэс хангах чиг үүрэгтэй. Тус хэлтэс болон бүтцийн нэгжүүдэд нийт 63 ажилтан ХАБЭА-н соёлыг төлөвшүүлэх чиглэлээр ажиллаж байна. Мөн ХАБ-ын үйл ажиллагаанд ажилтан бүрийн оролцоог нэмэгдүүлэх, удирдлагын манлайллыг дээшлүүлэх зэрэг нь тус хэлтсийн үйл ажиллагааны үндсэн бодлого юм. Түүнчлэн ажилтан бүрийн мэдээллийг шуурхай авч хэрэгжүүлэх зорилгоор 71300 тоот утас ажиллуулж, аюулыг мэдээлэх хуудас болон гар утасны аппликейшн нэвтрүүлэн, хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын бодлогыг илүү нээлттэй, хүртээмжтэй болгох чиглэл баримтлан ажиллаж байна. Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлыг хангах нь зөвхөн энэ чиглэлийн ажилтнуудын хүлээх үүрэг биш ажилтан, удирдлагуудын хамтын оролцоо, идэвх санаачилга, багаар гүйцэтгэх ажил байдаг. Үүний үр дүнд хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын урьдчилан сэргийлэх ажлууд сайжирч, осол авааргүй ажиллаж хөдөлмөрлөх боломж бүрдэнэ гэдгийг ХАБЭА-н мэргэжилтнүүд онцоллоо.  

М.Балжинням

Фото: Б.Баттөгс 

Эрдэнэт үйлдвэрийн Спорт цогцолборын хамт олон “Бүх нийтээр мод тарих өдөр”-ийг угтан “Сархиа” цанын баазын ойр орчимд мод тарилаа. Тус цогцолборынхон 2020 оны бүтээлч ажлын төлөвлөгөөнд тусгасны дагуу цанын баазын эргэн тойрны хашааг дагуулж, 1 га орчим талбайд  2050 ширхэг мод шинээр тарьсан байна. “Өвөл зуны аль ч улиралд хүүхэд багачууд агаар салхинд гарч, чөлөөт цагаа өнгөрүүлэх гол талбай болдог “Сархиа” цанын баазын ойр орчмыг тохижуулж, ногоон байгууламжтай болгох зорилт дэвшүүлсэн. Үүний хүрээнд бид эхний ээлжинд хамт олны хүчээр, дотоод нөөц боломжоо ашиглан мод суулгац тарих ажлыг зохион байгууллаа” гэж “Сархиа” цанын баазын дарга Я.Болд ярьсан юм.  

М.Балжинням

Фото: Б.Ялалт

 
Мягмар, 28 4-р сар 2020 00:00

Өнөөдөр 04 дүгээр сарын 28

Мэдүүштэй...

1. Өнөөдөр жилийн 119 дэх өдөр. Он дуусахад 246 хоног үлдлээ.

2. Эрдэнэт хотод агаарын хэм өдөртөө +21 градус, шөнөдөө +7 градус дулаан, багавтар үүлтэй, салхины хурд 5-6 м/сек байна.

3. Аргын тооллын 4 дүгээр сарын 28. Ангараг гараг. Билгийн тооллын шинийн 5. Цагаагчин үхэр өдөр. Өдрийн наран 5 цаг 39 минутад мандан, 20 цагт жаргана. Энэ өдөр могой, үхэр, морь жилтнээ аливаа үйлийг хийхэд эерэг сайн. Харин хонь, бич, тахиа жилтнээ сөрөг муу  нөлөөтэй тул элдэв үйлд хянамгай хандаж, биеэ энхрийлүүштэй. Үйл бүхнийг хоригловол тус ихтэй, аливаа үйл үйлдвэл үр нь муу болой. Өдрийн сайн цаг нь могой (09:40-11:40), бич (15:40-17:40), гахай (21:40-23:40), бар (03:40-05:40), туулай (05:40-07:40). Хол газар явагсад баруун зүгтмөрөө гаргавал зохистой.Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад сарын цээртэй тул муу.

4.Дэлхийн зах зээл дээр нэг тонн зэс 5165 ам.долларын ханштай байна. (Эх сурвалж: www.lme.com)

5.Монгол банкны энэ өдрийн нэрлэсэн ханшаар АНУ-ын доллар 2785, евро 2992, БНХАУ-ын юань 393, ОХУ-ын рубль 37, Японы иен 25.8 төгрөгтэй тэнцэж байна. (Эх сурвалж: www.gogo.mn)

 

Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэнд энэ сар...

Асуулт: -Эрдэнэт үйлдвэрийн төлөөлөгчийн газрыг Москва хотноо байгуулсан зорилго юу вэ?

Хариулт: -Монгол, Зөвлөлтийн хамтарсан “Эрдэнэт” үйлдвэр, аж ахуйн “Монголросцветмет” нэгдлийн үйл ажиллагааны эдийн засгийн нөхцөлийн дагуу үйлдвэрийн гадаад худалдаа, эдийн засгийн харилцаа, эрх өргөжиж байгаатай уялдуулан Москва хотноо төлөөлөгчийн газрыг 1989 онд байгуулсан юм. Уг төлөөлөгчийн газар нь дээрх үйлдвэрүүд биеэ даан гадаад худалдаа, наймааг эрхлэх, дээрээс тогтоож өгдөг валютын лимитээр хэрэгцээт материал, машин, тоног төхөөрөмж худалдан авах, зөвлөлтийн барилгын байгууллагуудад барилга угсралт, тохируулгын ажлыг хийж өгөх болон зөвлөлтийн үйлдвэрүүдтэй шууд харилцаа тогтоон хөгжүүлэх зэрэг ажлыг зохион байгуулах зорилготой.

Асуулт: -Улаанбаатарт байрладаг “Эрдэнэт” үйлдвэрийн төлөөлөгчийн газрын үйл ажиллагаа юунд чиглэгддэг вэ?

Хариулт:-Улаанбаатар хот дахь төлөөлөгчийн газрын үндсэн зорилго нь эх орны үйлдвэрийн болон улсын материал техник хангамжийн төвлөрсөн фондоор дамжин хуваарилагддаг импортын бараа, материалын хангамжийн асуудлыг шийдвэрлэх, Улаанбаатар хот, ЗХУ-д томилолтоор явж байгаа үйлдвэрийн ажилтнууд, зөвлөлтийн мэргэжилтнүүдийг угтах, зочид буудалд байрлуулах, үдэж гаргах үүрэгтэй ажилладаг. Төлөөлөгчийн газрын харьяа дамжлага бааз нь улсын материал техник хангамжийн төвлөрсөн баазуудад ирсэн барааг хүлээн авч хадгалан, үйлдвэрт вагоноор болон авто машинаар ачуулах зориулалттай. Төлөөлөгчийн газар нь өөрийн тооцооны харилцах дансаар дамжуулан худалдаа, хангамжийн байгууллагуудтай төлбөр тооцоо хийж, бараа материалыг олж бэлтгэхийн зэрэгцээ валютын дансны тооцооны асуудлаар улсын банкны гадаад гүйлгээний газартай харилцаж ажилладаг.  

 (Эх сурвалж: “Монгол, Зөвлөлтийн хамтарсан уул уурхайн баяжуулах “Эрдэнэт” үйлдвэр: 100 асуулт, хариулт” номоос...)

 
 
Эрдэнэс тээвэрлэгч белазууд эргэх цагт зогсохгүй ажилтай. Технологийн тээврийн авто машины засварын газрынхан байнгын ажиллагаатай аварга техникийг бэлэн байлгах үүрэг хүлээдэг. 140 гаруй хүнтэй энэ хамт олон Эрдэнэт үйлдвэрийн хүдэр тээвэрлэлтийн төлөвлөгөөг ханган биелүүлэхэд чухал оролцоотой. Бид тус хэсгийн үйл ажиллагаанаас сурвалжиллаа. 
 
Угаас цэгцтэй, цэмцгэр энэ гарааж, улам ч өнгөлөг харагдах. Том ч бай бага ч бай  ямар нэгэн засварын газрын орчин тос, тоостой байх нь хэвийн л үзэгдэл. Гэтэл белазын засварчин голдуу эрчүүд “амьдардаг” энэ орчны хана, туурга, шал гэрэл ойх юм. Бид эхлээд хэсгийн дарга С.Гантогоотой уулзсан юм. 
 
 
Энэ оны эхний улиралд  манай хэсгийн гол үзүүлэлт болох техникийн бэлэн байдлын коэффициент 091-тэй байгаа гэж хэсгийн дарга яриагаа эхлэв. Он гарсаар тендерээр сэлбэг нийлүүлэх байдал удааширснаас ихэнхдээ хуучин сэлбэгээ засварлаж байна. ЗМЗ-ын Цутгуурын цех техникийн шинэчлэлтэй холбоотойгоор түр зогссоноос шалтгаалан тэнд үйлдвэрлэдэг сэлбэгүүдийн заримыг засварчид  хийж байгаа аж. Энэ нь нэг талаас материалын зардал ихсэж, ачаалал нэмэгдэж байгаа ч нөгөө талаас нөөц бололцоогоо ашиглаж сэргээн засварлаж байгаа учраас багагүй хэмнэлт гарчээ. Тэд хавар, зуны ажлын төлөвлөгөөний дагуу тоос дарах зориулалттай усны тэрэгнүүдийг дулааны улиралд бэлтгэх, хаврын хуурайшлын нөхцөлд гал түймрээс сэргийлэх зорилгоор өнжмөл, шар өвсийг цэвэрлэх зэрэг ажлуудыг ч амжуулж байна. Тус хэсгийн удирдлага ХАБЭА-г нэн түрүүн авч үзэж олон ажил зохион байгуулдаг. ХАБЭА-н өдөр тутмын нэгдүгээр шатны, мөн хоёр долоо хоног тутмын  хоёрдугаар шатны үзлэг тогтмолжжээ. Саяхан  ХАБЭА-н хоёр, гурав, дөрөвдүгээр шатны шалгалт явагдаж, комиссоос өгөгдсөн даалгаврыг биелүүлэхэд анхааран ажиллаж байна. Эднийд “Өглөөний ХАБ” үйл ажиллагаа өнгөрсөн жилээс эхэлсэн бөгөөд  сүүлийн үед ноцтой эрсдэлийн системийг “Өглөөний ХАБ”-тай уялдуулах ажлыг цехдээ хамгийн түрүүн нэвтрүүлээд байна. Ингэснээр аливаа эрсдэлийн  сэрэмжлүүлэг өндөржсөн тухай ажилчид ярьж байна.  “Өглөөний ХАБ”-ын үеэр эрсдэлийн үнэлгээ хийдэг. Жишээ нь өндөрт ажиллах даалгавар авсан ажилчин  ноцтой эрсдэлийн бүртгэл хөтөлж, тухайн ажлын байрандаа өндрөөс унах эрсдэлийн тэмдэглэгээ тавьдаг. Ингэснээр ажилчинд эрсдэлтэй ажил хийж байгааг нь сануулж, анхааруулж байгаагаараа онцлог. Тус хамт олон бүтээмжийн чиглэлээр өнгөрсөн жил 270 санал гаргасан бол энэ оны  эхний улирлын байдлаар 130-аад санал гаргажээ. Хэсгийн дарга ч “Сайн саналын систем”-д  хамт олноо манлайлан, дагуулдаг. Тэр санал бүрээ өөрийн нэр дээр бүртгүүлдэггүй ч өнгөрсөн онд 100 манлайлагчийн 25-д жагсжээ. Түүний санаачилсан хайрга цацагч төхөөрөмжийг суурилуулснаар тухайн төхөөрөмжийн эвдрэл багасаж, эдийн засагт багагүй  хэмнэлт гаргаж буй.  Технологийн тээврийн авто машины засварын хэсгийнхэн 5С буюу ажлын байр тохижуулахад олон зүйл  санаачлан хэрэгжүүлжээ. Тухайлбал,  сургалтын танхим, ажилчдын өрөөг өөрсдөө засварлаж, ажлын байр, гараашны 9100 м2 талбайтай шал будсан нь багагүй хөрөнгө мөнгө хэмнэжээ.    
 
Шинэхэн суурь машин дээр анхны сэлбэгээ зорж буй Эрдэнэт үйлдвэрийн болон Авто тээврийн цехийн хөдөлмөрийн аварга, токарьчин Ч.Банзрагчтай уулзахад:
 
 
-Би Эрдэнэт үйлдвэрт 19 дэх жилдээ токарьчнаар ажиллаж байна. Эвдэрсэн гэмтсэн эд ангийг сэргээн засаж, орлуулан хийдэг ажилтай. Одоо тоормосны фланецыг манайд дөнгөж суурилуулсан шинэ машин дээр сэргээн засварлаж байна. Энэ маань Болгар улсад үйлдвэрлэсэн S10TM суурь машин. Өмнөх машин хуучраад алдаатай зордог болсон. Токарь бол маш нарийн хэмжээст ажилбараар бүтдэг ажил. Нэг мм алдахад л сэлбэг таарахгүй, гологдол гарна. Урт эд анги зорох зориулалттай ийм машинтай болсноор  ЗМЗ руу явуулж, цаг зав гарздахгүй,  өөрсдөө сэлбэг зорох боломж улам сайжирч байна. Гэмтсэн эд ангийг сэргээн засварласнаар шинэ сэлбэг авах  мөнгө хэмнэж байгаа гэсэн үг.  Ямар нэгэн сэлбэг дутсанаас белаз сул зогсвол Эрдэнэт үйлдвэрийн эдийн засагт алдагдалтай. Иймээс би ажилдаа чин сэтгэлээсээ хандаж, санаачилгатай, сайн ажиллахыг хичээдэг. 
 
 
Эрдэнэт үйлдвэрийн Сайн саналын системийн 100 манлайлагчийн жагсаалтын дөрөвт бичигдсэн, цахилгааны засварчин  Э.Улаанхүү: 
 
 
-Би Технологийн сургуулийн уул уурхайн тоног төхөөрөмжийн засварын жилийн курсийн анхны төгсөгч. 2007 онд төгссөн. 10 шахам жил хувийн байгууллага, Уул уурхайн компаниудад ажилласан. Ингээд 2017 онд  сонгон шалгаруулалтад тэнцэн Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилчин болсондоо баяртай явдаг.  Миний хувьд белазын цахилгаан тоног төхөөрөмжийг засварладаг. Ажлаасаа шалтгаалан засварт ирж буй машинуудын  ойр ойрхон эвдэрдэг эд анги, сэлбэгийг  бат бөх болгож, ажиллах хугацааг уртасгах, ажлаа хөнгөвчилж,  ачаалал багасгахын төлөө ухаанаа уралдуулан, шинийг сэтгэн ажилладаг. Тухайлбал, белазын генераторын хүчний контакторын толгойн сэлбэг дангаараа ирдэггүй. Гүйдэл дамжуулах хэсгийн зөөлөн холбоо, даруулга зэрэг нь гүйдлээ даахгүй тасарчихдаг. Үүнийг зузаан материалаар орлуулсан. Ингэснээр, сард 2-3 эвдрэл гардаг байсан бол одоо 2-3 сард нэг орж ирэх жишээтэй. Ер нь санал санаачилга ажил хийх явцад ундардаг. Нэг ажлыг хийх явцдаа задаргаа ихтэй, түвэгтэй үйлдэлтэй зүйлийг аль болох хөнгөвчилж, шуурхай найдвартай болгох өнцгөөс хардаг. Мөн журмын нөхдийнхөө ажлыг ч хөнгөвчилнө. Жишээ нь, энэ контакторыг засварлаж, бэлдэж чадахгүйгээс болж бүтэн өдрийн ажил алдаж болохгүй л дээ.  Эрдэнэт үйлдвэр, цех хэсгийн удирдлагууд  санал санаачилгыг дэмжиж, урамшуулдагт нь бид их баярладаг. Ажилчин хүн санаачилгатай байснаар  цаг хэмнэх, ажлаа түвэггүй хийх ач холбогдолтой. Нөгөө талаас урамшуулал нь ажилчин бидний амьдралд дэмтэй юм даа гэж ярьсан юм. 
 
 
Бид сэлбэгийн өрөөгөөр орлоо. Жижигхэн ч тун цэгцтэй юм. Өмнө нь энэ өрөө эмх цэгц муутай, хэн нэгэн ямар нэг багаж олох гэж нэлээн цаг хугацаа бардаг  байж. Энэ байдлыг Э.Улаанхүү цэгцэлжээ. Машины хаягдал төмөр ашиглан багаж хийх том шкаф,  мөн хэрэгцээнээс хасагдсан модон шкафны яс модыг ашиглан сэлбэгийн олон тасалгаат шүүгээ хийж, багаж сэлбэгийг  жирийтэл өржээ. Энэ өрөөнд бүхий л эд юмс өөрийн байртай. Эрж, хайж цаг алдах шаардлага алга. 
Ийнхүү, Технологийн тээврийн авто засварын хэсгийн орчин цэмцгэр, ажил нь өөдрөг байна. 
Я.Энхтуяа
Фото: Б.Баттөгс
Эрдэнэт үйлдвэрийн Чанарын хяналтын хэлтсийн химич-инженер М.Даваажавтай уулзаж “Химийн хорт аюултай бодисын менежментийг сайжруулах нь” сэдэвт төслийн хэрэгжилтийн талаар сонирхсон асуултдаа хариулт авлаа. 
 
 
-Манай үйлдвэрт химийн хорт ба аюултай  технологийн бодисуудын  шошгыг  хууль эрх зүйн хүрээнд  шинэчилж байна. Энэхүү төслийн талаар ярина уу?
-Уг төсөл хэрэгжээд 11 сар болж байна. Монгол Улсын шинжлэх ухааны академи, Эрдэнэт үйлдвэртэй хамтын ажиллагааны хүрээнд судалгааны сэдэвтэй төслийн ажлууд хийж байна. Энэ ажлын нэг нь “Химийн хорт аюултай бодисын менежментийг сайжруулах нь” сэдэвт төсөл юм. Уг төслийн хүрээнд Эрдэнэт үйлдвэрийн үйл ажиллагааны хэрэгцээт химийн хорт аюултай бодисын лавлах мэдээллийг боловсруулах, шошгожуулах, хор аюулын ангиллыг тогтооно. Хүдэр олборлолтоос эцсийн дамжлага болох  зэс молибдены баяжмал гаргах хүртэлх үйл ажиллагаанд Эрдэнэт үйлдвэр жилд 120 мянган тонн химийн бодис урвалд оруулж хэрэглэдэг. Өөрөөр хэлбэл 370-аад төрлийн химийн бодис ашиглан үйлдвэрлэл явуулж байна. Эрдэнэт үйлдвэрт ашиглаж буй химийн хорт ба  технологийн аюултай бодисуудын  шошгыг  хууль эрх зүйн хүрээнд  Олон улсын болон үндэсний стандартад нийцүүлэн хийж байгаа нь энэ төслийн онцлог юм. Зорилго нь химийн хорт болон аюултай бодистой харьцан ажилладаг ажилтан, хяналтын ажилтан, авран хамгаалах ажилтан аюулгүй ашиглах, хүний эрүүл мэнд, байгаль орчинд ямар нөлөө үзүүлдгийг хор аюулын лавлах мэдээллээр дамжуулан олгох явдал юм. Тэгэхээр иргэн, албан газар, аж ахуйн нэгжүүд химийн хорт бодисын тухай хууль, журмуудад тусгасан ашиглалтын шошготой байна гэсэн заалттай.  Уг журам заалтыг хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байна. 
-Төслийн баг хэчнээн хүний бүрэлдэхүүнтэй ажиллаж байна вэ?  
-Төслийн удирдагчаар Н.Мэргэнбаатар дарга ажиллаж байна. Миний бие төслийн санаачлагч нь. Манай төслийн багийг 15-25 жил химийн мэргэжлээр ажилласан хүмүүс бүрдүүлж байна. Зөвлөхөөр үйлдвэрийн Цацрагийн аюулгүй байдал хариуцсан мэргэжилтэн Ц.Оргил, Гамшгийн штабын Тэргүүлэх мэргэжилтэн Энхболд ажиллаж байгаа.  
-Төслийн ач холбогдол юу вэ?
-Энэ төслийг хэрэгжүүлснээр химийн хорт болон аюултай бодисоос үүсэх эрсдэлийг урьдчилан тооцоолох боломжтой. Бид үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаанд ашиглаж байгаа химийн бодис урвалжийг хүний эрүүл мэнд, байгаль орчинд хортой юу, хор аюултай юу гэдгийг мэднэ. Тухайлбал, “Эрдэнэт” сувилал цогцолборынхон Баяжуулах үйлдвэрийн Урвалжийн хэсэгт ашигладаг химийн бодисын ангиллыг мэдсэнээр  амьсгалын эрхтэн цочрох бодистой ажилладаг юм байна гэдгийг тодорхойлох жишээтэй. Уг төслийг хэрэгжих явцад сургалт явуулна. Химийн бодистой харьцдаг ажилчдын багш нар нь энэ төсөлд ажиллаж байгаа. Тэгэхээр бид төслөө хэрэгжүүлээд  химийн хорт бодисуудтай ажилладаг ажилтнуудад хичээл заана. 
-Өмнө нь хаягжуулж ангилах ажил хийгдэж байсан уу?
-Урьд нь ийм стандартад нийцсэн зүйл дутмаг байсан. 2013 онд “Химийн бодисын  ангилал, хаягжуулалтын нэгдсэн систем” ( “Globally harmonized system” GHS)-ийг НҮБ-аас  гаргасан. 2015 онд уг системийг ашиглан химийн хорт болон аюултай бодисын ангилал, ашиглах аргачлалыг боловсруулж баталсан. Төслийн хүрээнд НҮБ-аас гаргасан системийн дагуу  Олон улсын стандартад нийцсэн шошго хаягжуулалт хийгдэнэ. Манай үйлдвэрийн Чанар хяналтын хэлтэс дээр бүх лабораториуд төвлөрдөг. Эрдэнэт үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний чанарыг химийн мэргэжилтнүүд хянадаг. Өөрөөр хэлбэл химийн лабораторийн нарийн үйл ажиллагааг зөвхөн мэргэжилтнүүд л мэднэ. Тэгэхээр мэргэжлийн химичид энэ төслийн ажлыг  хэрэгжүүлэх нь үр дүнтэй. Энэ ажилд үйлдвэрийн Байгаль орчин ногоон хөгжлийн хэлтэс хяналт тавьж ажиллаж байна.
-Цаашид ямар ажлууд хийгдэх вэ? 
-Ажлын төлөвлөгөө гаргасан. Энэ онд төслийн үйл ажиллагаа явагдаж дуусна. Бид хор хаягийн шошгыг 370-аад бодист хийж байгаа.  Америк, Англи, Австралийн сайтаас химийн бодис урвалжийн “Хор аюулын лавлах мэдээлэл”-ийг  татан орчуулж, стандартуудад нь нийцүүлэн ашиглаж байна. Төслийн лавлах мэдээллийн боловсруулалт, ангилалт, хаягжуулалтын ажил 70 хувьтай явж байна. Эх бэлтгэлийн  ажил таван сард дуусна. Дараа нь хэвлэх, ажлын байранд тавих үе шаттай ажил хийгдэнэ. 
-НҮБ-аас гаргасан энэ олон улсын химийн хорт аюултай бодисын стандартыг хэдэн орон мөрдөн ажиллаж байна вэ?
 -Хятад, Солонгос, Япон, Орос, АНУ, Австрали, Канад зэрэг олон орнууд энэхүү системийг мөрдөж байгаа. Яагаад бид олон улсын хаягжуулалтын нэгдсэн системд орох ёстой вэ гэхээр гаднаас химийн бодис авдаг. Уг систем гарахаас өмнө хор аюулын тэмдэг, тэмдэглэгээ дээр ялгаа гарч байсан. Одоо  дэлхий нийтээр энэхүү системийг ашиглаж  ангилал, хаягжуулалтын стандартыг бий болгон хэрэглэж байна. Өнөөдрийн байдлаар үйлдвэр химийн бодисыг Америк, Солонгос, Хятад, Оросоос авч байна. Энэ бүгд нэг стандартад байна гэсэн үг. Тэгэхээр олон улсын ийм стандартыг манай үйлдвэр мөрдөнө. Тус үйлдвэр зах зээл дээр их хэмжээний химийн бодис хэрэглэдэг. Өнөөдөр үйлдвэрийн технологийг химийн бодисгүйгээр төсөөлөхийн аргагүй. “Химийн бодисын  ангилал, хаягжуулалтын нэгдсэн систем” (GHS) -ийг үйлдвэрлэлд нэвтрүүлнэ. Химийн нэгдлүүд, хольцуудын хор, аюулыг ангилах, зэрэглэх, хаягжуулах шалгуур үзүүлэлтийг ашиглах системийг Эрдэнэт үйлдвэр мөрдөнө. Өмнө нь тэмдэг, тэмдэглэгээг улбар шар дотор хийдэг байсан. Одоо олон улсад мөрдөх системийн тэмдэг, тэмдэглэгээг ашиглана. Дэлхий нийтэд химийн хорт бодисыг ангилах, хаягжуулах асуудал  нэлээн асуудал дагуулж ирсэн байдаг. 2013 оны системд үндэслэн улс орнууд хууль эрх зүйн боловсруулалт хийгээд химийн хорт бодисыг хаягжуулж, ангилах стандарт гаргасан. Энэ нь шинэлэг ажил болж, манай үйлдвэрт нэвтэрч байна. Бид үйлдвэрлэлийн технологид их хэмжээний химийн бодис ашиглах атлаа Олон улсын хэмжээнд хэрхэн хаягжуулах түвшинд хүрээгүй. Энэ төслийг хэрэгжүүлснээр химийн хорт бодисыг Олон улсын хэмжээнд нийцүүлэн хаягжуулна. Ингэснээр тэмдэг, тэмдэглэгээ, хор, аюулын талаарх бүх мэдээллийг химийн бодистой харьцан ажилладаг хүн хараад мэднэ. Ажлын даалгавар авсан хүн тэмдэг, тэмдэглэгээнд тусгасан мэдээллийг ойлгож ажиллана гэсэн үг. Натрийн нитриттэй ажиллах хүн ийм эрсдэлтэй. Хэрэв эрсдэлд орвол ийм арга хэмжээ авна. Хор нөлөө нь ямар эрхтэнд нөлөөлж болзошгүйг ангилаад өгчхөж байгаа. Өөрөөр хэлбэл мэргэжлийн ажилтан хүн, өөрийгөө болоод бусдыг эрсдэлээс хамгаалах хэрэгцээтэй мэдээллээ бүрэн авах боломжтой. 
-Цаг гарган ярилцсанд баярлалаа.
Т.Батчулуун
Фото: Б.Баттөгс
Бүлэг Ярилцлага
 
Эрдэнэт үйлдвэрийг 2031 он хүртэл хугацаанд хөгжүүлэх Үндсэн чиглэлд нуруулдан уусгах SX/EW технологиор исэлдсэн хүдэр боловсруулах болон зэсийн баяжмал хайлуулах, боловсруулах үйлдвэр барих хоёр төсөл багтсан. Нэмүү өртөг шингэсэн эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхээр зорьсон ажлын явцын талаар Хөгжлийн хэлтсийн Тэргүүлэх металлургич инженер Б.Алтангэрэлээс тодруулсан юм.     
-Зэсийн баяжмал хайлуулах, боловсруулах металлурги-химийн үйлдвэр барьж байгуулах төслийн явцын талаар мэдээлэл өгнө үү?
-“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ыг түшиглэн зэсийн баяжмал хайлуулан боловсруулж эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх талаар олон жил яригдаж байна. Энэ хугацаанд бид олон туршилт, судалгаа хийж, техник эдийн засгийн үндэслэлийг гаднын болон дотоод хүч, нөөц бололцоогоо ашиглан гүйцэтгэж ирсэн. Монгол Улсын Засгийн газрын 2019 оны тавдугаар сарын 29-ний өдрийн 214 дүгээр тогтоолоор “Хүнд үйлдвэрийн хөгжлийн үндэсний хөтөлбөр”-ийг баталсан. Мөн “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын талаар авах зарим арга хэмжээний тухай Засгийн газрын 2019 оны 06 дугаар сарын 05-ны өдрийн 224 дүгээр тогтоолын дагуу “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ыг түшиглэн уул уурхай, металлурги-химийн үйлдвэрийн цогцолбор барьж байгуулах боломжийг судлан санал боловсруулж Засгийн газарт танилцуулах үүрэг өгөгдсөн. Эрдэнэт үйлдвэрийг 2031 он хүртэл хугацаанд хөгжүүлэх үндсэн чиглэлд зэсийн баяжмал хайлуулах, боловсруулах  металлурги-химийн үйлдвэр барьж байгуулах,  исэлдсэн болон зэсийн бага агуулгатай сульфидын хүдрийг нуруулдан уусгах SX/EW технологиор катодын зэсийн үйлдвэр байгуулах гэсэн хоёр төсөл тусган хэрэгжүүлэхээр төлөвлөн ажиллаж байна. 
-Катодын зэсийн үйлдвэр барих төслийн тухайд...?
-Манай хүдрийн нөөц нэмэгдэж байгаа. 2015 онд техник эдийн засгийн үндэслэл боловсруулж Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөлөөр батлуулсан байдаг. Ил уурхай дахь исэлдсэн хүдрийн овоолгуудад хуримтлагдсан хүдрийн нөөц, “Эрдэнэтийн-Овоо” ордын баруун хойд ба төвийн ордын нэгдсэн уурхайгаас  ирээдүйд ашиглах явцад үүсэх исэлдсэн болон сульфидын хүдрийн нөөцөд үндэслэн Нуруулдан уусгалт–SX/EW технологиор барих үйлдвэрийн хүчин чадлыг жилд 10 мянган тонн катодын зэс байхаар тооцоолсон. Одоо энэ төслийн нарийвчилсан зураг төсөл боловсруулах зөвлөх үйлчилгээний гүйцэтгэгч шалгаруулах тендер үргэлжилж байна.  
-Зэсийн баяжмал хайлуулах, боловсруулах үйлдвэр барих төслийн ажил хэр урагштай явна?  
-Эрдэнэт үйлдвэр өөрийн инженер техникийн ажилчдынхаа нөөц бололцоог ашиглаад 2011, 2013, 2015 онд судалгааны ажлууд хийсний үр дүнд хайлуулах, цэвэршүүлэх үйлдвэрийн технологи сонгосон. Хайлах үйлдвэрийн олон  технологиудад харьцуулсан судалгаа хийснээр БНХАУ-д бий болсон SKS технологийг хөрөнгө оруулалт, ашиглалтын зардал, түүхий эдийн нөөц бололцоогоор Монголын нөхцөлд хамгийн боломжтой гэж үзсэн. 2015 онд энэ технологиор ТЭЗҮ боловсруулж, тухайн үеийн Аж үйлдвэрийн яамны Шинжлэх ухаан технологийн зөвлөлөөр дэмжсэн. Харин Засгийн газар Бор-Өндөрт байгуулахаар шийдвэрлэсэн байдаг. Өнөөдөр бид тухайн ТЭЗҮ-д тодотгол хийх хэрэгтэй. Энэ технологи шинэ шатанд хүрсэн, олон өөрчлөлт, нэмэлтүүд орсон. 
-Зэсийн баяжмал хайлуулах үйлдвэрээс ялгарах хүхрийн давхар исэл агуулсан хийн асуудал олон жилийн толгойны өвчин байсаар ирсэн. Үүнийг хэрхэн шийдэх вэ?   
-БНХАУ-ын China ENFI Engineering компанитай хамтран Металлурги-химийн үйлдвэрээс ялгарах хүхрийн давхар исэл агуулсан хийг нунтаг нүүрсээр боловсруулж, элементийн хүхэр гарган авах лабораторийн туршилтыг хийж гүйцэтгэсэн одоо тус технологийн үйлдвэрлэлийн туршилтын ажлыг хийж гүйцэтгэхээр ажиллаж байна. Хэрэв туршилт үр дүнтэй болбол том алхам болно. 
-Элементийн хүхэр гаргах нь ямар давуу талтай вэ? 
-Хүхрийн хүчлийн хэрэглээ монголд хязгаарлагдмал, тээвэрлэх, хадгалах боломж бололцоо хомс. Харин элементийн хүхэр хэмжээний хувьд харьцангуй бага, хуурай төлөв байдалтай, дараагийн шатны химийн үйлдвэрлэлд ашиглах боломжтой. Ойролцоогоор 600 мянган тонн зэсийн баяжмал боловсруулахад 200-аад мянган тонн элементийн хүхэр гарах урьдчилсан тооцоо бий. Харин хүхрийн хүчил үйлдвэрлэвэл энэ хэмжээний баяжмал боловсруулахад 600 мянган тонн хүхрийн хүчил гарна. Түүнийг хадгалах, саармагжуулах, тээвэрлэх зардал маш өндөр. Борлуулъя гэхээр монголд хэрэглээ байхгүй. Тиймээс элементийн хүхэр үйлдвэрлэх технологи нэвтрүүлэхээр Хятадын компаниудтай хамтран ажиллаж байна.  
 
 
-Элементийн хүхрийг юунд ашиглах вэ?
-Элементийн хүхрийн хэрэглээ өндөр. Ихэнхдээ хүхрийг фосфатын бордоо үйлдвэрлэлийн чухал химийн түүхий эд болох хүхрийн хүчлийг үйлдвэрлэхэд ашигладаг байна. Тиймээс хүхрээс хүхрийн хүчил, хүхрийн хүчлээс фосфатын бордоо үйлдвэрлэх нь хүхрийн хэрэглээний гол салбар юм. Үүнээс гадна хүхрийг хөнгөн үйлдвэрүүд, эмийн болон бусад үйлдвэрлэлд өргөн хэрэглэгддэг титаны давхар исэл, нүүрстөрөгчийн дисульфид, уусдаггүй хүхэр болон бусад бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэхэд ашигладаг. Жишээ нь БНХАУ 2018 онд 10,7 сая тонн хүхэр импортолсон бөгөөд импортын дундаж үнэ нь 153.2 ам.доллар/тонн байсан. Үүний 60 хувь нь фосфатын бордоо үйлдвэрлэхэд зориулагдсан байна
-Ингэхэд, энэ хоёр үйлдвэр маань хэзээ баригдаж, ашиглалтад орох вэ? 
-Эрдэнэт үйлдвэр Зэсийн баяжмал хайлуулах, боловсруулах үйлдвэрийн ТЭЗҮ-ийг БНХАУ-ын China Volant Industry болон China ENFI Engineering компаниудтай хамтран боловсруулсан. Аж үйлдвэрийн яамны дэргэдэх Шинжлэх ухаан, технологийн зөвлөлийн дүгнэлтээр дэмжигдсэн. Гүйцэтгэгч талаас урьдчилсан байдлаар өгсөн ТЭЗҮ-д металлурги-химийн үйлдвэрийг ойролцоогоор 36 сарын дотор буюу гурван жилийн хугацаанд барьж байгуулахаар тооцоолж байсан. Катодын зэсийн үйлдвэрийн хувьд ерөнхийдөө өргөн дэлгэрсэн технологи болохоор хоёр жилийн дотор барьж байгуулах боломжтой. Гэхдээ ТЭЗҮ-ийн үр дүнг харж байж шийдэх болов уу. 
-Элементийн хүхэр үйлдвэрлэх технологи нэвтрүүлсэн газар байдаг уу?   
Хүхрийн давхар ислийг шууд катализаторын орчинд янз бүрийн ангижруулагчаар, хүхэр устөрөгч, нүүрс хүчлийн монооксид, метан, нийлмэл хийгээр ангижруулан элементийн хүхэр гарган авах нь эртнээс танил болсон технологи юм. Зэс хайлах үйлдвэрээс ялгарах хүхрийн давхар исэл агуулсан хийг байгалийн хийгээр ангижруулан элементийн хүхэр үйлдвэрлэдэг, Финляндын Outokumpu компанийн боловсруулсан технологи ОХУ-ын Норильск Никель Уул уурхай металлургийн цогцолборын үйлдвэрлэлд нэвтэрсэн байдаг. Элементийн хүхэр үйлдвэрлэхийн тулд гурав дөрвөн тусдаа технологи ашиглана. Байгалийн хий, нефть боловсруулах үйлдвэрүүдэд ашиглагддаг блок технологиудыг нийлүүлээд зэсийн баяжмал хайлах үйлдвэрийн хийг боловсруулах чиглэлээр ашигладаг газар байхгүй. Харин бид тэр технологиудыг нэгтгээд элементийн хүхэр үйлдвэрлэх технологи гаргаж авах боломжтой гэж судалгааны үр дүнд үзсэн. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ China ENFI Engineering компанитай хамтран тус чиглэлээр үйлдвэрлэлийн туршилт зохион байгуулахаар ажиллаж байна.  
-Энэ хоёр төсөл амжилттай хэрэгжлээ гэхэд Эрдэнэт үйлдвэрт, цаашлаад Монгол улсад ямар үр ашиг авчрах вэ? 
-Эрдэнэт үйлдвэр жилд 32 сая тонн хүдэр боловсруулаад 600 гаруй мянган тонн зэсийн баяжмал экспортод гаргадаг. Өөрөөр хэлбэл эцсийн бүтээгдэхүүн биш, дараагийн шатны үйлдвэрлэлийн түүхий эд гэсэн үг. Харин зэсийн баяжмал хайлах үйлдвэр байгуулснаар тээвэрлэлтийн зардал багасна, орлого нэмэгдэнэ, аранжин зэсээр эд анги, труба хоолой гэх мэт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх боломж нээгдэнэ, жижиг дунд үйлдвэрлэл хөгжинө, ажлын байр шинээр нэмэгдэнэ гээд олон давуу тал бий болно. Түүнээс гадна зэсийн баяжмалтай цуг гардаг алт, мөнгө зэрэг дагалдах металлуудыг ялган авах нөхцөл бүрдэнэ. Энэ утгаараа зөвхөн Эрдэнэт үйлдвэрт төдийгүй Монгол улсын эдийн засагт нөлөөлөх өндөр ач холбогдолтой. Дэд бүтэц, тээвэр ложистик, хангамжийн асуудал, сервис  үйлчилгээ дагаж хөгжихөөс эхлээд олон боломж нээгдэнэ. Төслийн хувьд эдийн засагчдын тооцоолж байгаагаар хөрөнгө оруулалтын хэмжээ нь өндөр, эргэн төлөгдөх хугацаа нь урт байж мэднэ. Гэхдээ улсын үйлдвэржилтэд том түлхэц үзүүлэх юм.  
-Байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл нь хэр бол...?
-Технологи хөгжөөгүй дээхэн үед сөрөг нөлөө байсныг үгүйсгэхгүй. Өнөөдөр технологи маш өндөр түвшинд хүрсэн. Хүхэр барилтыг бүрэн шийдэх боломжтой болчихлоо. Хайлуулалтаас гарах хий, хүхрийн давхар ислийг 98 хувь хүртэл барих боломжтой болсон. Өөрөөр хэлбэл Металлурги химийн үйлдвэрээс гарах хий, ус, хаягдал нь Монгол улсад хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй бүх стандарт шаардлагад  нийцэхүйц болж хөгжсөн.. 
-Баярлалаа.                                
М.Одгэрэл
Фото: Б.Баттөгс
Бүлэг Ярилцлага
Даваа, 27 4-р сар 2020 00:00

Өнөөдөр 04 дүгээр сарын 27

Мэдүүштэй...

1. Өнөөдөр жилийн 118 дэх өдөр. Он дуусахад 247 хоног үлдлээ.

2. Эрдэнэт хотод агаарын хэм өдөртөө +26 градус, шөнөдөө +7 градус дулаан, багавтар үүлтэй, салхины хурд 2-6 м/сек байна.

3. Аргын тооллын 4 дүгээр сарын 27. Сумъяагараг. Билгийн тооллын шинийн 4. Цагаан хулгана өдөр. Өдрийн наран 5 цаг 41 минутад мандан, 19 цаг 59 минутад жаргана. Энэ өдөр луу, бич, хулгана, нохой жилтнээ аливаа үйлийг хийхэд эерэг сайн. Харин морь жилтнээ сөрөг муу нөлөөтэй тул элдэв үйлд хянамгай хандаж, биеэ энхрийлүүштэй. Бэрийн үйл, худалдаа наймаа хийх, модны үйл, цагаан зүгийн үйл, хишиг даллага авах, эм найруулах, сан тавих, лус ба тэнгэр тахих, сүм хийд босгох, хөрөнгө исгэх, архи нэрэх, хурим хийх, тариа тарих, гэр байшин барих, хот байгуулах, шинэ барилгыг ашиглалтанд оруулах, гэрлэх, тустай үйлийг бүтээх, андгай тангарагаас няцах, дайсныг номхруулах үйлд сайн. Төлөг тавих, морь уралдуулах, нохой тэжээх, хүүхэд үрчлэн авах, улаан идээ авах, хутга мэс ирлэх, архи уух, эхэлж ном сонсох, хол замд гарах, шинэ дээл өмсөх, эд юм өгөх, өмнө зүгт явах, хэрүүл тэмцэлд муу. Өдрийн сайн цаг нь морь (11:40-13:40), бич (15:40-17:40), хулгана (23:40-01:40), үхэр (01:40-03:40) болой. Хол газар явагсад урд зүгт мөрөө гаргавал зохистой. Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад баян ноён болох, бие, эрхтний хүч сайжрах сайн. Гэвч морь, луу жилтнээ цээрлэвэл зохилтой.

4.Дэлхийн зах зээл дээр нэг тонн зэс 5118 ам.долларын ханштай байна. (Эх сурвалж: www.lme.com)

5.Монгол банкны энэ өдрийн нэрлэсэн ханшаар АНУ-ын доллар 2785, евро 3006, БНХАУ-ын юань 393, ОХУ-ын рубль 37, Японы иен 25.8 төгрөгтэй тэнцэж байна. (Эх сурвалж: www.gogo.mn)

 

Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэнд энэ сард...

Асуулт: -Эрдэнэтэд анхны ганг хэдийд хайлуулсан бэ?

Хариулт: -1981 онд Эрдэнэт үйлдвэрийн Засвар механикийн заводын Цутгуурын цехэд анхны ганг хайлуулж авсан.

Асуулт: -Эрдэнэт үйлдвэрийн Vөргөтгөлийн онцлог юу вэ?

Хариулт:-Уурхай доошлох тутам Эрдэнэтийн овооны хүдрийн агуулга багасаж байгаатай уялдан үйлдвэрлэлийн ашигтай ажиллагааг хангах, олзворлон боловсруулж байгаа металлын хэмжээг тогтвортой байлгах зорилгоор V өргөтгөлийг хийхээр болсон.

Асуулт: -БНМАУ-д эцсийн бүтээгдэхүүн-зэсийн цувимал гаргах үйлдвэр хэдийд баригдах вэ? Яг тогтож шийдсэн хугацаа бий юу?

Хариулт:-Зэс, молибдены баяжмал үйлдвэрлэх шатнаас үйлдвэрлэлийн бүрэн боловсруулалтанд шилжиж, зэс хайлах, бэлэн бүтээгдэхүүн гаргах хүч чадлыг байгуулах нь илүү үр өгөөж олох арга зам яах аргагүй мөн. Чухамхүү энэ шаардлагыг харгалзан Монгол, Зөвлөлтийн хамтарсан уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэд зэс хайлуулах үйлдвэр байгуулах асуудлыг судалж үзэхээр БНМАУ, ЗСБНХУ-ын эдийн засгийн гадаад харилцааг 2005 он хүртэл хугацаанд хөгжүүлэх чиглэлд тусгасан. Одоо уг асуудал судалж боловсруулах шатандаа явж байна.

(Эх сурвалж: “Монгол, Зөвлөлтийн хамтарсан уул уурхайн баяжуулах “Эрдэнэт” үйлдвэр: 100 асуулт, хариулт” номноос...)

 

Мэдээний төрөл

Календарь

« 4-р сар 2020 »
Да Мя Лх Пү Ба Бя Ня
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      

Зургийн цомог