• Д.ЭРДЭНЭБАТ: Орос цэцэрлэг, сургуулийнхаа лицензийг авч, хуулийн хүрээнд үйл ажиллагаа явуулна

       Ирэх хичээлийн жилд орос цэцэрлэг, сургуулийн үйл ажиллагааг хэрхэн авч явах талаар Нийгмийн харилцааны хэлтсийн орлогч дарга Д.Эрдэнэбатаас тодрууллаа.    - Эрдэнэт үйлдвэрийн нэгж бүрэлдэхүүн болох орос цэцэрлэг, сургуулийн бүтэц, үйл ажиллагааг цаашид хэрхэн авч явахаар төлөвлөж байна вэ?    - Манай хэлтэс нийгмийн цехүүдийн үндсэн үйл ажиллагааг чиглүүлж, удирдаж, хянахын зэрэгцээ орон сууцны болон нийгмийн төслүүдийг удирдан, зохион байгуулах, орон нутгийн байгууллагатай холбогдож байгаа харилцааны асуудлыг цэгцлэх үүрэгтэй ажиллаж байна.    “Эрдэнэт” үйлдвэрийг Төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болгосонтой холбогдуулан орос цэцэрлэг, сургуулийн статусыг ирэх хичээлийн жилээс урьтан шийдвэрлэх зайлшгүй шаардлагатай боллоо. 2018 оны тавдугаар сард Орхон аймгийн Боловсрол, соёл урлагийн газраас орос цэцэрлэг, 19 дүгээр сургууль, Технологийн сургуулийн лицейн зөвшөөрлийг цэгцлэх талаар албан бичиг ирүүлсэн. Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэдэх орос цэцэрлэг, сургууль нь ОХУ-ын боловсролын стандартын дагуу сургалт явуулсаар өнөөг хүрсэн. Гэтэл “Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж байгаа сургалтын байгууллага нь Монгол Улсын стандарт, хуулийг хэрэгжүүлж ажиллана” гэсэн хуулийн заалт байгааг боловсролын салбарын шат шатны байгууллага бидэнд танилцуулсан. Өнгөрсөн оны тухайд Технологийн сургуулийн дэргэдэх лицейн зөвшөөрлийг авсан. Цаашид хуулийн хүрээнд үйл ажиллагаа явуулахдаа лицензтэй болох нь чухал юм байна. Эрдэнэт үйлдвэрийн Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн 19-р сургуулийг орос  сургуулиар нь байлгах тал дээр санаачилга гарган, бидний ажлыг сайшаан дэмжиж байгаа.    - Лиценз авснаар гарах давуу талууд юу байна вэ?    - Бид лицензээ авчихвал монгол сургуулиудын нэгэн адил  үдийн цай хөтөлбөр  гэх мэт зардлыг  төрөөс даана. Нөгөө талаас орос сургуулийн төгсөгчид маань үнэлгээний зөрүүнээс хамаарч Монголын БСШУСЯ-ны цахим санд бүртгэгдэхгүй байгаа асуудал нэг тийш шийдэгдэнэ.    - Орос цэцэрлэг, сургууль бүрэн хүчин чадлаараа ажилладаг уу?    - Орхон аймгийн иргэд, Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилчид орос цэцэрлэг, сургуулиа бусад ерөнхий боловсролын сургуулийн нэгэн адил бүх зардал нь улсын төсвөөс шийдэгддэг байхыг хүсэж байна. Орос сургууль маань 1000-1200, цэцэрлэг 220 хүүхэд хүлээн авах хүчин чадалтай. Цэцэрлэгт 240 орчим хүүхэд хүмүүжиж байна. Сүүлийн жилүүдэд Орос мэргэжилтнүүд  нутаг буцсантай холбогдуулан цэцэрлэг, сургуульд тус бүр 40 гаруй орос хүүхэд суралцаж байна. 2014 оноос хойших мэдээллийг нэгтгэж үзэхэд  19 дүгээр сургуульд суралцсан хүүхдийн тоо жил тутам 450-иас дээш бараг гараагүй. 2016 онд тус сургуульд 477 хүүхэд суралцаж байсан. Энэ жил 433 хүүхэд байх жишээтэй. Үүнийг дагасан асар их зардал гарч, нэг хүүхдийн сарын сургалтын зардал 600 мянга болж байна.   - Орос цэцэрлэгийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх боломж бий юу?   - Өнөөдөр орос цэцэрлэгийг жилд 70 хүүхэд төгсөж байна. Цэцэрлэгийн хүчин чадлаа нэмэхийн тулд өргөтгөл хийх шаардлагатай болно. Эхний ээлжинд зөвшөөрлөө авч, дараа нь ямар алхам хийхээ шийднэ. “Уурхайчин 1, 2, 3” дугаар хорооллууд баригдаж эхэллээ. Бид “Уурхайчин нэг” хорооллын дунд орос сургуультай хамтарсан өдөр өнжүүлэх бүлэг хичээллүүлэх тухай ярьж, энэ хүрээнд судалгаа явуулж байна. Одоогоор орос цэцэрлэг, сургуулийнхаа лицензийг авахын тулд бичиг баримтаа боловсруулах шатанд явна. Нэлээдгүй бичиг баримт шаардагдах тул цэгцэлж, нэгтгэх ажлуудаа Хуулийн хэлтэстэй хамтран хийж байна.   - Орос хэлний төрөлжсөн сургалтаа хэвээр авч үлдэхийн тулд бид юу хийх ёстой вэ?   - Манай хэлтсийнхэн Улаанбаатар хотноо ижил төстэй үйл ажиллагаа явуулдаг Плехановын академийн салбар сургуулиас  туршлага судалсан. Тэнд 1-11 дүгээр ангийг бэлтгэл бүлэгтэйгээр хичээллүүлдэг юм байна. Мөн БСШУСЯ-наас зөвшөөрөл авахдаа “Оросын стандартын дагуу сургалт явуулах зөвшөөрөл авч, төлбөртэй сургалт хэлбэрээр үйл ажиллагаагаа зохион байгуулдаг” тухай ярьсан. Сүүлийн таван жилийн судалгааны дүнгээр элсэгчдийн тоо нь өсөлттэй гарч, суралцагсдын 98 хувийг монгол хүүхдүүд эзэлж байна. Үүнээс харахад орос хэлний боловсролын эрэлт хэрэгцээ өсч байгааг харж болох юм. Тус академийн удирдлагууд монгол хэл, уран зохиол, монголын түүхийн  хичээлийн цаг бага  учир хүүхдүүд нь монгол хэлэндээ тааруу, Ерөнхий боловсролын сургууль төгсөхдөө монгол хэлний суурь шалгалтад хангалтгүй дүн үзүүлдэг, монгол хүн болж төлөвшиж чадахгүй байгаа талаар ярьсан. Орос, буриад багш нар байдгаас ийм нөхцөл үүссэнийг бидэнд хэлж, дутагдлыг маань арилгаарай гэж зөвлөсөн.    Эрдэнэт үйлдвэрийн хэмжээнд социалогич байх шаардлагатай гэж үзэж, манай хэлтэст мэргэжилтэн ажиллаж байна. Мэргэжлийн хүнтэй болсноор орос сургуулийг төлбөртэй байлгах уу, монгол хэлний хичээлийн  цагийг нэмэгдүүлэх үү, багш нэмж авах ёстой юу, Эмнэлэг сувиллын цогцолборыг энэ хэвээр байлгах уу, Спорт цогцолбороо хэрхэн идэвхжүүлэх вэ зэрэг тал бүрээр судалгаа хийж ажиллана. Юун түрүүнд Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилтнуудад хүртээх дэмжлэг туслалцаа, төсөл хөтөлбөрийг судалгааны үндсэн дээр шийдэх юм. И.Чинтогтох Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Ш.ДАВААХҮҮ: Монгол төрийн их баяр наадмыг улс, үндэстнийхээ “дархлаа” гэж ойлгодог

       Эрдэнэт үйлдвэр нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд соёл урлаг, спортын салбарт онцгой анхаарч, хөхиүлэн дэмжсээр ирснийг тив, дэлхийд нэрээ дуурсгасан тамирчдын алдар гавьяа тодхон харуулдаг. Үндэсний их баяр наадмаар өнгөтэй наадсан Эрдэнэт үйлдвэрийн хамт олны спортын амжилт, ололтоос хуваалцахаар Спорт цогцолборыг зорилоо. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын дэргэдэх Спорт цогцолборын дарга, Үндэсний сурын спортын дархан мэргэн, гавьяат тамирчин Ш.Даваахүүтэй ярилцсанаа хүргэе.    - Та сайхан наадав уу, баяр наадмын сэтгэгдлээсээ хуваалцахгүй юу?    - Сайхан наадлаа. Монгол төрийн их баяр наадмыг улс, үндэстнийхээ “дархлаа” гэж би хувьдаа ойлгодог. Өөрөөр хэлбэл, Монголчуудаас олон мянган жил өвлөгдөж ирсэн үнэт өв соёл юм. Энэ утгаар нь Эрдэнэт үйлдвэрийн үе үеийн удирдлагууд төрт ёсны их баяр наадамдаа ихээхэн ач холбогдол өгч, оролцож ирсэн уламжлалтай.    Миний хувьд “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын тушаалын дагуу бөх, сур, морь гэсэн эрийн гурван наадмын төрлүүдэд амжилттай оролцож, Эрдэнэт үйлдвэрийн нэрийг өндөрт өргөх, Монгол түмнээ баясган цэнгүүлэх хариуцлагатай үүрэг даалгавар авсан. Ингээд үйлдвэрийнхээ бөхчүүд, харваачид, уяачдыг ажлаас нь чөлөөлж, бэлтгэл сургуулилтыг чамбайрууллаа.    - Эрдэнэт үйлдвэрээр овоглосон эрхий мэргэн харваачид Улсын баяраар өнгөтэй наадаж, уурхайчин хамт олноо баярлуулсан. Сурчдын амжилтын талаар онцолбол?    - Эрдэнэт үйлдвэрийн ажиллагсдаас үндэсний сурын спортоор хичээллэдэг, аймаг, улсын цолтой 47 хүн бий. Тэдний 16 нь энэ жилийн улсын баяр наадамд цэц мэргэнээ сорьж, Эрдэнэт үйлдвэрийн Ил уурхайн экскаваторчин Э.Ганчулуун 38 оноогоор Монгол Улсын “Гарамгай мэргэн” цолны болзол хангасанд бид их баярлалаа. Мөн Баяжуулах үйлдвэрийн ажилчин, Монгол Улсын “Даяар дуурсагдах мэргэн” Л.Отгонбаяр өөрийн амжилтын түүхээ зузаатган, айргийн тавд багтсан.    Мөн Орхон аймгийн баяр наадмын сурын харваанд Ус хангамжийн цехийн ажилчин, спортын мастер С.Ганхуяг тэргүүн байр эзэлж “Аймгийн мэргэн”, Цахилгаан цехийн инженер, спортын мастер Б.Баасанжав гуравдугаар байрт шалгарч “Аймгийн гоц харваач” цол хүртсэн. Үүний зэрэгцээ өсвөр үеийнхэн маань улсын наадмаас амжилт арвин, богц дүүрэн ирснийг хэлэхэд таатай байна. Үндэсний их баяр наадмын хүүхдийн сурын харваа энэ жил дөрвөн насны ангилалд зохион байгуулагдсанаас өсвөрийн харваачид маань гурван насанд Монгол Улсын “Өсөх идэр мэргэн” цол хүртэж багш дасгалжуулагч, эцэг эх, нутгийн зон олноо баясгалаа. Эрдэнэтчүүд бүгд баярлаж, бахархаж байна.    - Уяачид маань хэр одтой наадав?    - Хурдан морины уралдаанд уяачдын морь шандастай давхиж, сайхан амжилт үзүүлсэн. Улсын баяр наадамд Эрдэнэт үйлдвэрийн Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэнгийн их насанд сойсон хурдан хээр морь айргийн гуравт давхиж, ард олноо баярлуулан цэнгүүллээ.    Азарга насны морьдын уралдаанд Стратегийн төлөвлөлт, бодлогын газрын орлогч дарга Л.Эрдэнэбатын эрлийз болон монгол азарга, их насанд Ерөнхий захирлын нэгдүгээр орлогч бөгөөд Ерөнхий инженер Т.Батмөнхийн хурдан ажнай түрүү авч хурсан олныг баярлуулсан. Ерөнхий захирлын Хамтын ажиллагаа, нийгмийн асуудал хариуцсан орлогч Д.Дэлгэрбаярын хурд эрлийз дунд насанд аман хүзүүдэж, их насанд ХМТАЦ-ийн инженер, аймгийн алдарт уяач  Н.Цэрэндондовын ажнай болон Барилга засварын цехийн Ерөнхий инженер Ж.Батсуурийн соёолон, даага насанд уралдсан хурдууд айргийн тавд хурдаллаа.    - Эрийн гурван наадмын өнгийг тодорхойлдог үндэсний бөхийн барилдааны тухайд?   - Үндэсний бөхийн барилдаанд “Хангарьд” спорт клубын бөх, Монгол улсын начин Э.Энхбат маань төрийн их баяр наадамд дөрвөн удаа тав давж, Ардын хувьсгалын түүхийн хугацаанд цөөхөн гарсан амжилтын эзэн болсон.    Харин Орхон аймгийн баяр наадамд манай бөхийн галд бэлтгэл хийсэн, “Хангарьд” клубын тамирчин асан О.Мөнх-Эрдэнэ түрүүлж, аймгийн арслан цолны болзол хангасан. Тус наадмын торгон дэвжээнд “Хангарьд” клубын тамирчин, аймгийн арслан Б.Уртбаяр үзүүрлэж, Автотээврийн цехийн жолооч М.Мөрөнчулуун, Б.Хишигчулуун нар аймгийн начин цолны болзол хангасныг дуулгахад таатай байна.       - Сүүлийн асуултыг танд үлдээе. Танд нэмж хэлэх зүйл бий юу?   - Эрийн гурван наадамд бөхчүүд, сурчид, уяачид маань арвин их амжилт гаргасан нь Эрдэнэт үйлдвэр энэ оны төлөвлөгөөгөө бүрэн дүүрэн давуулан биелүүлэхийн бэлгэдэл болов уу. Энэ их амжилтыг гаргахад ажилтан, албан хаагчдаа дэмжиж, ажлаас чөлөөлж, бүхий л бололцоогоор хангаж өгсөн Эрдэнэт үйлдвэрийнхээ цех, хэсэг, нэгжийн удирдлагууд, хамт олонд чин сэтгэлээсээ баярлаж, талархсанаа илэрхийлье. И.Чинтогтох Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Монголын цагдаагийн байгууллагын түүхт 98 жилийн ойн баярын мэнд хүргэе

         “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Гэрээт цагдаагийн хэлтэс нь Монгол улсын  Цагдаагийн албаны тухай хууль, бусад хуулиуд, Цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагааны журам болон холбогдох бусад эрх зүйн актуудыг удирдлага болгон Цагдаагийн Ерөнхий Газар, ЦЕГ-ын Нийтийн хэв журам хамгаалах, олон нийтийн аюулгүй байдлыг хангах алба, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын удирдлагаас гаргасан  тушаал, шийдвэр, дүрэм, журмын хэрэгжилтийг ханган улсын онц чухал обьект “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын харъяа объектуудын харуул хамгаалалт, шалган нэвтрүүлэх үйл ажиллагааг тус тус амжилттай зохион байгуулж, гаднын гэмт халдлага, гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх ажлыг хэрэгжүүлэн үйлдвэрлэлийн хэвийн үйл ажиллагааг хангахад дэмжлэг үзүүлэн ажиллаж ирлээ.      2019 оны эхний хагас жилийн байдлаар Орхон аймгийн хэмжээнд 319 гэмт хэрэг бүртгэгдсэнээс “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын харьяа нутаг дэвсгэрт 5 гэмт хэрэг бүртгэгдсэн байгаа нь өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 5 хэргээр буюу 50 хувиар, нийт хэрэгт эзлэх хувийн жин 1.2 пунктээр тус тус буурсан эерэг үзүүлэлттэй байгаа ба үйлдвэрийн бүс, харъяа бусад объектуудад нийтийг хамарсан эмх замбараагүй байдал, олон нийтийн аюулгүй байдлыг алдагдуулсан ноцтой гэмт хэрэг, зөрчил үйлдэгдээгүй байна.    Манай хамт олон ийнхүү өргөсөн тангарагтаа үнэнчээр ажиллаж, улсын онц чухал обьектын аюулгүй байдлыг амжилттай ханган ажиллахын зэрэгцээ “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ болон Орхон аймаг дахь Цагдаагийн газраас зохион байгуулж буй нийтийг хамарсан бүхий л арга хэмжээнд тогтмол амжилттай оролцож, өндөр амжилт үзүүлж байгаад бид бүхэн баяртай байна.       Тухайлбал манай хамт олны дундаас ажил үйлсээрээ бусдыгаа хошуучлан ажилласан 5 алба хаагч “Цэргийн хүндэт медаль”, 1 ажилтан “Хөдөлмөрийн хүндэт медаль”, 1 алба хаагч “Цагдаагийн гавьяа” хүндэт тэмдэг, 5 алба хаагч ЦЕГ-ын “Хүндэт жуух”-аар тус тус шагнагдсан ба цагдаагийн ахлагч Ш.Билгүүндалай Орхон аймгийн баяр наадамд амжилттай барилдаж үндэсний бөхийн аймгийн нэмэх начин цол, Х.Дэлгэрмаа ширээний теннисийн УАШ тэмцээнээс алтан медаль, цагдаагийн ахлах ахлагч М.Одбаяр, цагдаагийн дэд ахлагч Б.Бадам нар Цагдаагийн байгууллагын аварга шалгаруулах тэмцээнээс хөнгөн атлетик, жүдо бөхийн төрөлд мөнгөн медаль тус тус хүртсэн амжилтаар Цагдаагийн байгууллагын түүхт 98 жилийн ойгоо угтаж байна.    Та бүхэндээ Монгол улсад цагдаагийн байгууллага үүсэж хөгжсөний түүхэн яруу алдарт 98 жилийн ойн баярын мэнд хүргэж, ажил хөдөлмөрийн өндөр амжилт, амьдралд тань аз жаргал, сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.    “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Гэрээт цагдаагийн хэлтсийн дарга, Цагдаагийн хурандаа Х.Мөнхжаргал Дэлгэрэнгүй...
  • 1
  • 2
  • 3
Бидний тухай

     Жил бүрийн тавдугаар сарын 15-нд тохиодог “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийг угтан Орхончууд “Аз жаргалтай гэр бүл” чуулганыг анх удаа зохион байгууллаа. Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбооны Орон нутаг хариуцсан удирдах зөвлөлийн гишүүн, Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн холбооны тэргүүн, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогч Д.Үүрийнтуяатай эмэгтэйчүүдийн асуудлаар ярилцлаа.

    - Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийг угтан олон ажил санаачилан зохион байгууллаа. Энэ талаар ярилцлагаа эхэлье?
    
- Монгол Улс 14 дэх жилдээ “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийг тэмдэглэн өнгөрүүлж байна. Бид энэ өдрийг угтан Орхон аймагтаа цогц байдлаар хэд хэдэн ажил зохион байгууллаа. Аймгийн Засаг даргын Тамгын газар болон Хүүхэд, залуучууд, гэр бүлийн хөгжлийн газартай хамтран гэр бүлээрээ мод тарих аян зохиож, иргэдээ татан оролцуулсан. Мөн “Гэр бүлийн боловсролыг дээшлүүлье” гэсэн уриалга дор харилцааны доктор Н.Алтанцоож долоо хоногийн турш сургуулиудын сургалтын менежерүүдэд лекц уншлаа.
     Өрх толгойлсон 10 ээжийг орон гэртэй болгох ажил маань аймгийн Засаг дарга болон аж ахуйн нэгжийн дэмжлэгтэйгээр биелэлээ оллоо. Мөн “Аз жаргалтай гэр бүлийн төлөө” тайван жагсаалаар эхэлсэн үйл ажиллагаа маань “1000 гэр бүлийн чуулган”-аар үргэлжилж, нийтийг хамарсан сайхан ажил болов. Чуулганы үеэр Эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан, “Гал голомт” хөдөлгөөний үндэсний тэргүүн, “Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбоо”-ны хүндэт ерөнхийлөгч Д.Мөнхөө гуай гэр бүлийн боловсролын талаар үнэтэй сайхан лекц уншиж, урам хайрлалаа.

      - “Аз жаргалтай гэр бүл” чуулганаар хөндсөн гол асуудал нь юу байв?
     -Бид “Аз жаргалтай гэр бүл” уриан дор ажлуудаа зохион байгуулж, чуулганд 1000 гэр бүлийн төлөөллийг хамруулахаар зорьсон. Гэр бүл гэдэг бол зөвхөн эмэгтэйчүүдийн асуудал биш юм. Эрчүүд, хүүхдүүд, гэр бүлийн суурь асуудлууд үүнд бүгд хамаарах ёстой. Тиймээс энэ удаагийн чуулгандаа өсвөр насны 300 хүүхэд, 400 эмэгтэй, өрх гэрийнхээ ноён нурууг үүрч яваа 300 эрэгтэйг хамрууллаа. Энэ удаад Орхон аймгийн нийт хүн амын 10 хүрэхгүй хувийг хамруулж байгаа ч гэсэн чамлалтгүй. Энэхүү арга хэмжээгээ нэг удаа хийгээд зогсох биш, гэр бүлийн боловсрол олгох асуудлыг цаашид үе шаттайгаар хийж хэрэгжүүлнэ гэж төлөвлөж байна. Эхний алхам маань гэр бүлийн чуулган боллоо.

     - Ер нь гэр бүлдээ хайртай гэдэг үгийг жилийн 365 өдөр илэрхийлдэг болчихвол нийгэмд их олон өөрчлөлт харагдах байх?
     - Таны зөв. Гэр бүлийн өдөр гэдгийг нэг өдрөөр ойлгож болохгүй. Эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр ч мөн ялгаагүй. Бид нэг өдөр тэмдэглээд өнгөрөх бус өдөр бүр эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалдаг байя, өдөр бүр гэр бүлийн өдөр тохиож байг гэсэн хүсэл зорилготой байгаа. Бидний санаж санаачилсан ажлыг Орхон аймгийн Засаг дарга Д.Батлут болон түүний Тамгын газар маш сайн дэмжиж, энэ удаагийн үйл ажиллагаанд хамтран зохион байгуулагчаар оролцож байна. Ер нь бид гэр бүлийн асуудлыг ярихын тулд хүүхдээ сонсох ёстой юм байна. Бид чуулганд зориулан “Аав ээждээ хүргэх миний үг” номыг эмхэтгэн гаргалаа. Энэ бол “Зорилтот айл” төслийн хүрээнд бичигдсэн Эрдэнэтийн бяцхан үрсийн ээж аавдаа зориулан бичсэн 2715 захианаас түүвэрлэсэн 270 гаруй захиаг эмхэтгэсэн ном юм. Аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын дэмжлэгтэйгээр энэхүү номыг бэлтгэн, чуулганы оролцогчдод оюуны хөрөнгө оруулалт болгон өглөө. Захиан дээрээс харахад хүүхдүүд үнэтэй брэнд, эд зүйл авч өгөөч гэж хүсээгүй, харин тэд маань “Ааваа, ээжээ надад цаг гаргаач ээ” гэдэг зүйлийг л хүсч байна. Гэр бүлдээ хайр халамж өгөөч, анхаараач гэсэн захианууд байдаг юм байна. Зарим нь яасан хөөрхөн юм бэ гэж уулга алдмаар, заримыг нь уншаад уярч уйллаа. Энэ бүхнийг судлаад бид аймгийн Засаг даргад “Гэр бүлийн өдрийг нэг өдөр тэмдэглээд өнгөрөх биш, Эрдэнэт хот гэр бүлийн өдөртэй болох хэрэгтэй байна. Сар бүрийн эхний 7 хоногийн Бямба гаргийг “Эрдэнэт хотын гэр бүлийн өдөр” болгож, энэ өдөр архи дарс зардаггүй, төв замыг чөлөөлөн гэр бүлээрээ дугуй унаж, үзвэр үйлчилгээний байгууллагуудыг хямдралтай үйлчилдэг болгож өгөөч” гэсэн хүсэлт тавьсан. Аймгийн Засаг дарга бидний ажилд дэмжлэг үзүүлж, Эрдэнэт хотыг гэр бүлийн өдөртэй болоход хамтран ажиллана гэж итгэж байна.

    - Орхон аймгийн эмэгтэйчүүдийн хөгжлийн чиг хандлага, бодлогыг цаашид ямар түвшинд авч явах бодолтой байна вэ?
   
- Би хувьдаа Эрдэнэт хотынхоо эмэгтэйчүүдийг харьцангуй олон ургалч үзэлтэй гэж хардаг. "Эрдэнэтийн-Овоо"-г ашиглаж эхэлсэн тэртээх он жилүүдэд Монгол Улсынхаа өнцөг булан бүрээс илгээлтийн эзэд ирсэн. Эдүгээ Эрдэнэт хотод маань 21 аймгийн төлөөлөл болсон бүсгүйчүүд ажиллаж, амьдарч байна. Энэ утгаараа манай эмэгтэйчүүд үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх чадвар нь илүү хөгжсөн юм шиг санагддаг. Ер нь их зохион байгуулалттай, аливаа ажилд идэвхтэй оролцдог. Магадгүй Эмэгтэйчүүдийн холбооноос хийж, хэрэгжүүлж байгаа ажлуудыг нийгэмд хүсэн хүлээгдсэн, цаг үедээ эхэлсэн ажлууд гэж хэлж болох байх. Бид эмэгтэйчүүдийг илүү нээлттэй, нийгэмд өөрийгөө илэрхийлэх боломж олгохын зэрэгцээ төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн үндсэн дээр эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах, тэдний санал санаачилгыг дэмжих, нийгмийн оролцоог нэмэгдүүлэх чиглэлд гүүр болон ажиллахаар зорьж байна. Мөн Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбооноос зохион байгуулах олон ажил бий. Орон нутагтаа тодорхой ажлуудыг хамтран бид хэрэгжүүлнэ.

     - Эрдэнэт бол уурхайчдын хот. Уурхайчин бүсгүйчүүд олон байгаа нь бидний нэг онцлог гэж харж байна?
    - Уурхайчин бүсгүй гэдэг ойлголтыг зөвхөн "Эрдэнэт" үйлдвэрт ажиллаж байгаа бүсгүйчүүдээр хязгаарлаж болохгүй. Өнөөдрийн байдлаар үйлдвэрийн 6500 ажилтны 30 гаруй хувийг эмэгтэйчүүд бүрдүүлж байгаа ч үлдсэн 4000 гаруй уурхайчны ард мөн л эмэгтэйчүүд бий. Тэд ч мөн адил эрчүүдээс дутахгүй уурхайчдын амьдрал үзэж, зовлон жаргалаар нь амьдарч яваа гэж би ойлгодог. Уурхайчдын амьдрал тэгш дүүрэн, тэдний гэр бүл тогтвортой байснаар уул уурхайн салбар, тэр дундаа "Эрдэнэт" үйлдвэр илүү бүтээмжтэй, үр өгөөжтэй байх нөхцөл бүрдэх юм. "Эрдэнэт" үйлдвэрийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлд энэ чиглэлээр аймгийн Эмэгтэйчүүдийн байгууллагатай хамтран хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн ажлууд бий. Эмэгтэйчүүдийн байгууллага маань өрх бүрийг тэгш дүүрэн, амар амгалан байхын төлөө ажиллах болно.

     - Өрх толгойлсон эхчүүдэд хөрөнгө оруулалт хийж, нийгмийн асуудлыг нь тодорхой хэмжээнд шийдвэрлэсэн та бүхний ажил олон хүний сэтгэлд хүрлээ. Сайн санаачилгыг ажил хэрэг болгоход амаргүй байдаг шүү дээ?
     - Эрдэнэт хотынхоо өрх толгойлсон, олон хүүхэдтэй, амьдралын хүнд ачааг нуруундаа үүрч яваа эмэгтэйчүүдийнхээ ачааг бага ч болов хөнгөлөх зорилгоор бид 10 гэр бэлэглэсэн юм. Аймгийн Засаг дарга таван гэр, аж ахуйн нэгж байгууллагууд ивээн тэтгэж, мөн таван гэр хандивлахаар боллоо. Гэр олгох ажлыг аймгийн Засаг дарга санаачилсан хэрэг л дээ. Бид зохион байгууллаа. Учир нь  Аймгийн Засаг даргын Тамгын газарт гэр хүссэн олон өргөдөл байсан. Эмэгтэйчүүдийн байгууллагын тэргүүлэгч нар маань идэвхтэй ажиллаж, өргөдөл өгсөн айл бүрээр орж, амьдралын нөхцөл боломжийг нь судалсан. Ингээд салбар зөвлөлийнхөө хурлаар хэлэлцэж, нэн тэргүүнд ямар айл өрх сонгох вэ гэдэгт санал асуулга явуулсан. Ингэхдээ өмнө нь аймаг, орон нутгаас тусламж дэмжлэг авч байсан эсэхийг ч анхаарлаа. Гэр олгох 10 айлаа сонгоод, эхний таван гэрийг гардуулан өглөө. Үлдсэн тавыг нь аймгийн Засаг даргын Тамгын газраас  худалдан авалтын ажиллагаагаараа сонгон шалгаруулж олгоно. Худалдан авалтын хууль тогтоомжийн дагуу хийгдэх ёстой тул тодорхой цаг хугацаа орох байх. Бидний сонгосон айлуудын хувьд хамгийн багадаа 4 хүүхэдтэй. Хоёр хүүхэд нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн ч байсан. Өнөөдөр 10 гэр олгоод сэтгэл ханах ажил биш. Цаашдаа ч төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудтай хамтран, бизнес эрхлэгчдийн дэмжлэгтэйгээр энэ ажлаа үргэлжлүүлнэ. Гэр орон бэлдэж өгөөд орхих бус тэдгээр иргэдээ амьдралын чадавхид сургах, ажилтай болгох, өөрийн гар урлалыг хөгжүүлэх замаар өрх бүр орлоготой байх боломжийг бүрдүүлэхэд нь Эмэгтэйчүүдийн холбоо анхаарч ажиллах юм. Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоотой хамтран энэ чиглэлд хийж хэрэгжүүлэх ажлууд бий.

   - Эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдрийг угтан зохион байгуулсан чуулганы нэг өгөөжтэй талыг эмэгтэйчүүдийн зүгээс төрд хүргэх санамж бичиг гэж ойлгосон. Нэлээд хугацаанд бодож боловсруулан аймгийн удирдлагуудад хүргүүлэв үү?
     - Бид нийгэмд 9 уриалга гаргаж, төрд 5 санал тавья гэж зорьсон. Улмаар өнгөрсөн гуравдугаар сарын 5-нд зохион байгуулсан чуулганд оролцогчдоос санал авсан юм. Олон ч санал ирүүлсэн. Тэдгээрийг Удирдах зөвлөлийн гишүүдээрээ хэлэлцэн, 9 уриалгаа гаргаж, төрд хүргэх 5 саналаа боловсруулсан. Өнөөдөр бид аймгийн Засаг даргад саналаа гардуулан өглөө. Бид зөв мэдээлэл түгээе, эмэгтэйчүүдийнхээ сайн сайхны төлөө энэ бүхнийг дэмжин ажиллаач, зөв хүн, зөв нийгмийг төлөвшүүлье гэдэг талаас нь нийгэмд уриалга гаргалаа.

     - Сүүлийн үед хувь хүний хандлага, зан харилцааг өөрчлөх талаар ярьж байна. Хүмүүс ямар нэг зүйлийг улс төрийн өнцгөөс илүүтэй харж, аливааг улстөржүүлдэг болсон. Эмэгтэйчүүдийн холбоог ч тэр өнцгөөс харах хүмүүс байгаа байх. Та үүнд ямар байр суурь илэрхийлэх вэ?
     - Өнгөрсөн оны аравдугаар сард болсон Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбооны Ерөнхий зөвлөлийн хурлаар удирдах зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг шинэчилсэн. Энэ үеэр миний бие удирдах зөвлөлийн гишүүнээр сонгогдож, орон нутаг хариуцан ажиллах болсон юм. Тухайн үед Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн холбооны үйл ажиллагаа сүүлийн 8-9 жилийн хугацаанд тасарчихсан байлаа. Орон нутгийнхаа асуудлыг шийдэлгүйгээр өөр аймаг орон нутгийн асуудлыг ярих нь хариуцлага болоод ёсзүйн хувьд зохимжгүй байсан тул эхний ээлжинд өөрийн аймаг, орон нутгаа цэгцэлье гэж зорьсон. Ингээд өнгөрсөн хоёрдугаар сард 440 төлөөлөгчтэй Орхон аймгийн эмэгтэйчүүдийн чуулганыг зохион байгууллаа. Бүсгүйчүүд маань холбооны тэргүүлэгчээр салбартаа манлайлагч 14 бүсгүйг сонгож, тэргүүнээр нь намайг томилсон юм. Маш том үүрэг хүлээхийн зэрэгцээ хариуцлагатай ажиллах ёстой гэж юун түрүүнд бодогдсон. Тэргүүлэгчээр сонгогдсон бүсгүйчүүд маань өнөөдрийг хүртэл гар, сэтгэл нийлэн ажиллаж, нэг зорилгын төлөө тэмүүлж байгаа нь сайхан байна.
     Бид гуравдугаар сарын 5-нд “Эрдэнэтийн хөгжилд-Эмэгтэйчүүдийн оролцоо” чуулган зохион байгууллаа. Би хувь хүнийхээ зүгээс, эмэгтэйчүүдэд эрхийнхээ төлөө тэмцэх өдөр байх ёсгүй гэж боддог. Учир нь бүх цаг үед адил тэгш эрхтэй байснаар бид эрхийн тухай ярих шаардлагагүй болно. Ийм л нийгэм, цаг үеийн төлөө эмэгтэйчүүд дуу хоолойгоо нэгтгэж, нэг зорилготой, нэгдмэл хүсэл эрмэлзэлтэй явж байгаа нь буруу зүйл биш.  Монголын эмэгтэйчүүдийн байгууллага бол төрийн бус байгууллага. Монголын нийт хүн амын 50 гаруй хувийг эзэлсэн эмэгтэйчүүдийн төлөөлөл болон ажиллаж байгаа энэ байгууллага 95 жилийн түүхтэй. Монголын хамгийн анхны төрийн бус байгууллага. Харин Азид хамгийн анхны эмэгтэйчүүдийн байгууллага гэдгээрээ онцлог. Социализмын үед яамны хэмжээнд үйл ажиллагаагаа явуулдаг байгууллага байлаа. Ингэхдээ эмэгтэйчүүдийн асуудлыг бодлогоор яамны түвшинд ярьж, тухайн үед нийгмийг соён гэгээрүүлэх ажил эрчимтэй хөгжиж, “Эмэгтэйчүүдийг боловсруулах тасаг” нэртэй байсан. Харин сүүлийн жилүүдэд энэ байгууллагын үйл ажиллагаа манай аймагт төдийгүй орон даяар саарсан боловч үүнийг хувь хүний үйл ажиллагаатай холбохоос илүүтэй тухайн цаг үе, нийгмийн тогтолцоотой холбон ойлгох нь зөв байх. Орчин цагийн эмэгтэйчүүд уламжлал, шинэчлэлийн бодлогыг хослуулан барьж, ажиллаж байгааг бид улс төржүүлэхээс илүүтэй дэмжиж харах ёстой. Энэ бол нийгмийн сайн сайхны төлөө, эмэгтэйчүүдийн үүрэг, оролцоог идэвхжүүлж байгаа шударга ажил. Харин ч улс төрийн хүчнүүд хамтран оролцох ёстой гэж би боддог.

     - Сүүлийн үед олон нийтийн сүлжээнд гэр бүлийн хүчирхийлэл, охидын болон өрх толгойлсон эхчүүдийн асуудал гээд сэтгэл эмзэглүүлсэн мэдээлэл гарч байна. Манай аймгийн хэмжээнд зорилтот бүлгийн эмэгтэйчүүд хэр их байна вэ?
    - Олон нийтийн сүлжээгээр цацагдаж байгаа хүчирхийллийн асуудалд бид их болгоомжтой хандах ёстой. Ялангуяа хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд илүү мэдрэмжтэй байх хэрэгтэй. Олон нийтийн сүлжээ нэг талдаа давуу юм шиг боловч нөгөө талдаа сөрөг хандлагууд дагуулж байгаа нь үнэн. Тиймээс цахим боловсрол, цахим ертөнцийг хэрхэн зөв хэрэглэх талаар хүүхэд, залуучууд руу хандсан сургалтууд хийхээр төлөвлөж байна. Ер нь хүчирхийллийг хэт их яриад байж болдоггүй сэдэв. Ярих тусам, олонд түгэх тусам сэдэлжээд, илүү даамжраад байдаг талтай. Бид хүчирхийлэлтэй тэмцэх ёстой ч арга барилаа өөрчлөх хэрэгтэй. Мэдээллийг ил болгосноор бид хүчирхийллийг дахин үйлдэж байгаагаас өөрцгүй. Өөрөөр хэлбэл, хүчирхийлэлд өртсөн хүнийг давхар хүчирхийлэх нөхцөл байдал бүрдүүлээд байна гэсэн үг л дээ. Хүчирхийлэлд өртөж байгаа бага болон өсвөр насны хүүхдүүдийн ирээдүйн амьдралыг бид бодох ёстой. Тэдгээр хүүхдийн амьдрал хараар бичигдэж үлдэх ёсгүй. Энэ дашрамд хэвлэл мэдээллийнхэн аливаад илүү мэдрэмжтэй хандаж, мэдээ мэдээллийг зөв түгээж байгаасай гэж уриалмаар байна.
    Орхон аймгийн тухайд зорилтот бүлгүүдийн судалгаа бидэнд бий. Нийгмийг цочирдуулсан зүйлс гаргаж тавихаас илүүтэй сөрөг үзэгдэл гаргаад байгаа шалтгаан, нөхцөлтэй л тэмцэх ёстой гэж бодож байна. Монголын эмэгтэйчүүдийн байгууллага түүхэн 95 жилийн хугацаандаа нийгмийг соён гэгээрүүлэх, төлөвшүүлэх, зөв хүнийг бэлтгэх, нийгмийн сэтгэл зүйд эерэг мессэж өгөх чиглэлд нэлээд ажил хийж хэрэгжүүлсээр ирсэн. Цаашдаа ч энэ суурь зарчмаа барьж ажиллана. Гэр бүлийн боловсрол олгох, хүүхдээр хүн хийх арга ухааныг залуу гэр бүлүүдэд төлөвшүүлэх, хүүхдийн хүмүүжлийн асуудалд багаас нь анхаарах чиглэлээр бодлогын түвшинд хамтран ажиллах, төрийн бус байгууллагынхаа хувьд бие даан хийж, хэрэгжүүлэх ажлууд  бий.

     - Энэ дашрамд "Эрдэнэт" үйлдвэрийн санхүү, эдийн засгийн үзүүлэлтүүдийн талаар мэдээлэл хүргэхгүй юу?
    - "Эрдэнэт" үйлдвэрийн үйл ажиллагаа жигд, хэвийн явагдаж байгааг дуулгахад таатай байна. 2017 онд "Эрдэнэт" үйлдвэр зэсийн металл авалт, борлуулалт, цэвэр ашиг, улс болоод орон нутгийн татварт төлсөн байдлаар 40 жилийн түүхэндээ хамгийн өндөр амжилт тогтоосон. Бид энэ амжилтаа эвдэж, 2018 онд улс, орон нутгийн төсөвт нийт 655 тэрбум төгрөг төвлөрүүлснээр хамгийн өндөр татвар төлөгч аж ахуйн нэгж байгууллагаар шалгарлаа. Өртөг зардал хэмнэх бодлогын хүрээнд энэ оны эхний улиралд борлуулалтын нэг төгрөгт ногдох зардлаа 9 хувь, нэг тонн цэвэр зэсийн тооцоот өөрийн өртгийг 6,4 хувиар бууруулж ажилласан. Нэгдүгээр улиралд бид улс, орон нутгийн төсөвт 251 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн бол эхний дөрвөн сарын байдлаар төлөвлөгөөний биелэлт 100-113 хувиар давж, улс, орон нутгийн төсөвт 334 тэрбум төгрөг төвлөрүүллээ. Үүнийг дагасан эдийн засгийн үзүүлэлтүүд ч эерэг дүнтэй гарч байна. Энэ бол "Эрдэнэт" үйлдвэрийн 6500 уурхайчны хөдөлмөр зүтгэлийн үр дүн юм.

     - Дэлхийн гэр бүлийн өдрийг тохиолдуулан Орхон аймгийн гэр бүлүүддээ мэндчилгээ дэвшүүлнэ үү?
    - Эрдэнэтчүүддээ, Орхон аймгийн нийт гэр бүлдээ “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийн мэндийг хүргэе. Өдөр бүрийг гэр бүлийн өдөр байхын төлөө, үр хүүхдүүддээ хамт байх тодорхой цаг хугацаа гаргадаг байхын төлөө аав ээжүүд маань илүү хичээгээсэй. Ажил төрөл, амьдрал ахуй, бүх зүйлээ тэгш хуваарилж явсан эцэг өвгөдийнхөө арвин туршлагаас суралцаж, ялангуяа залуучууд маань гэр бүлдээ, өөрийн үнэт зүйлс болсон үр хүүхдүүддээ цаг заваа илүү гаргаж байгаасай гэж хүсье.

А.Батбаяр
И.Чинтогтох
Б.Баттөгс

Мэдээний төрөл

Календарь

« 5-р сар 2019 »
Да Мя Лх Пү Ба Бя Ня
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Зургийн цомог